Oλα ξεκίνησαν το 1973 στο Ελσίνκι. Τότε άρχισαν οι επίσημες εργασίες της Διάσκεψης για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΔΑΣΕ), που αργότερα μετεξελίχθηκε στον ομώνυμο οργανισμό (ΟΑΣΕ). Συμμετείχαν 35 κράτη, τα οποία σήμερα είναι πλέον 56. Και η Τελική Πράξη του Ελσίνκι υπεγράφη δύο χρόνια αργότερα, το 1975. Δεν επρόκειτο για μια νομικά δεσμευτική συνθήκη. Επρόκειτο για ένα πολιτικό κείμενο που έμεινε στην ιστορία για τα τρία… καλάθια του. Το πρώτο απετελείτο από τον περίφημο «Δεκάλογο», τις βασικές αρχές που ρυθμίζουν τις σχέσεις των συμμετεχόντων κρατών. Σε αυτόν περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων αρχές όπως ο σεβασμός της εθνικής κυριαρχίας, η μη χρήση βίας, το απαραβίαστο των συνόρων, ο σεβασμός της εδαφικής ακεραιότητας, η ειρηνική διευθέτηση των διαφορών, η μη επέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις, ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών. Η σημαντικότερη πρόβλεψη, όπως απεδείχθη ιστορικά, ήταν η διασύνδεση για πρώτη φορά της έννοιας της ασφαλείας με τα ανθρώπινα δικαιώματα. Αυτή αντικατοπτρίστηκε με σαφήνεια στο τρίτο καλάθι. Στα περισσότερα κράτη του πρώην ανατολικού μπλοκ αυτή η εξέλιξη βοήθησε στην ενίσχυση της κοινωνίας πολιτών και, κατά ορισμένους, σταδιακά στη διάβρωση των κομμουνιστικών καθεστώτων. Το δεύτερο καλάθι αφορά θέματα οικονομικής συνεργασίας και περιβάλλοντος.

Το 1990 οι καταιγιστικές εξελίξεις στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη οδήγησαν στη σύγκληση της συνόδου των Παρισίων, όπου υπεγράφη ο ομώνυμος Χάρτης. Από τότε ξεκίνησε και η ανάπτυξη μόνιμων θεσμικών οργάνων της ΔΑΣΕ. Στη σύνοδο της Βουδαπέστης, το 1994, αποφασίστηκε η ονομασία της σε ΟΑΣΕ.

Ο νέος οργανισμός ανέλαβε πολλές αποστολές, όπως στη χειμαζόμενη από εμφύλιες συγκρούσεις πρώην Γιουγκοσλαβία και στον Καύκασο. Το 1999 έλαβε χώρα η σύνοδος κορυφής της Κωνσταντινούπολης. Εκεί υπεγράφη ο Χάρτης για την Ευρωπαϊκή Ασφάλεια με σκοπό να δοθούν απαντήσεις στις προκλήσεις της μεταψυχροπολεμικής εποχής. Επρόκειτο όμως για ένα κείμενο χωρίς όραμα, ένδειξη ότι οι ΗΠΑ δεν θα θυσίαζαν τα στρατηγικά τους συμφέροντα στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ. Είχαν άλλωστε αποφασίσει τόσο τη διεύρυνσή του με νέα μέλη όσο και την επέκταση του πεδίου δράσης του.