Γενικά: Υποκείμενο σε φόρο εισόδημα από ακίνητα είναι το καθαρό εισόδημα, δηλαδή εκείνο που προκύπτει κατά την αφαίρεση από το ακαθάριστο των δαπανών που αναφέρονται στην παρ. 1 του άρθρου 23 του ΚΦΕ. Στις διατάξεις της παραγράφου αυτής απαριθμούνται περιοριστικά οι δαπάνες που αφαιρούνται από το ακαθάριστο εισόδημα από ακίνητα. Συνεπώς κάθε δαπάνη που δεν αναφέρεται στον νόμο δεν αφαιρείται από το ακαθάριστο εισόδημα από ακίνητα, έστω και αν αυτή έχει τον χαρακτήρα της κατά κυριολεξία δαπάνης ή βάρους του ακινήτου. Ετσι δεν αφαιρούνται από το ακαθάριστο εισόδημα από ακίνητα τα έξοδα σύνταξης των μισθωτηρίων, οι δαπάνες διαχείρισης της πολυκατοικίας, το χαρτόσημο μισθωμάτων, το τέλος ακίνητης περιουσίας, το τέλος αποκομιδής των απορριμμάτων, οι ζημιές από πυρκαϊά κ.ο.κ.
Στα τρία πρώτα εδάφια της περίπτωσης α´ της παρ. 1 του άρθρου 23 του ΚΦΕ, όπως αυτή ισχύει μετά την αντικατάστασή της από την παρ. 6 του άρθρου 5 του Ν. 2892/2001, αναφέρονται περιοριστικά οι δαπάνες που αφαιρούνται από το ακαθάριστο εισόδημα από οικοδομές που χρησιμοποιούνται ως κατοικίες, οικοτροφεία, σχολεία, φροντιστήρια, αίθουσες κινηματογράφων ή θεάτρων, ξενοδοχεία, νοσοκομεία ή κλινικές, οικοδομές που χρησιμοποιούνται για άλλες χρήσεις, όπως καταστήματα, γραφεία, αποθήκες κ.λπ., καθώς και οικοδομές που έχουν χαρακτηριστεί διατηρητέες.
1.1 Εκπτωση παγίου ποσοστού για αποσβέσεις: Σύμφωνα με τις διατάξεις της περίπτωσης α´ της παρ. 1 του άρθρου 23 του ΚΦΕ, από το ακαθάριστο εισόδημα από ακίνητα αφαιρείται πάγιο ποσοστό 10% για αποσβέσεις προκειμένου για οικοδομές που χρησιμοποιούνται ως κατοικίες, οικοτροφεία, σχολεία, φροντιστήρια, αίθουσες κινηματογράφων και θεάτρων, ξενοδοχεία, νοσοκομεία και κλινικές.
Αν η οικοδομή έχει οποιαδήποτε άλλη χρήση από αυτή που αναφέρθηκε αμέσως πιο πάνω, δηλαδή χρησιμοποιείται ως γραφείο, κατάστημα, αποθήκη, βιομηχανοστάσιο κ.λπ., από το ακαθάριστο εισόδημα αυτής αφαιρείται πάγιο ποσοστό 5% για αποσβέσεις.
Η έκπτωση από το ακαθάριστο εισόδημα του πιο πάνω ποσοστού για αποσβέσεις γίνεται χωρίς να συνυποβάλει με τη δήλωση φορολογίας εισοδήματος ο φορολογούμενος κάποιο δικαιολογητικό.
1.2 Μεικτή χρήση οικοδομής: Αν στην οικοδομή υπάρχει μεικτή χρήση, π.χ. χρησιμοποιείται ως κατοικία και γραφείο ταυτόχρονα, η έκπτωση του παγίου ποσοστού για αποσβέσεις θα γίνει, όπως έχει δεχθεί η διοίκηση, επιμεριστικά από το ακαθάριστο εισόδημα που αντιστοιχεί στην κατοικία και από το ακαθάριστο εισόδημα που αναλογεί στον χώρο που χρησιμοποιείται ως γραφείο. Από το ακαθάριστο εισόδημα που αναλογεί στον χώρο της οικοδομής που χρησιμοποιείται ως κατοικία θα αφαιρεθεί για αποσβέσεις ποσοστό 15% και από το ακαθάριστο εισόδημα που αναλογεί στον χώρο της οικοδομής που χρησιμοποιείται ως γραφείο θα αφαιρεθεί ποσοστό 5%.
1.3 Εκπτωση ποσοστού για ασφάλιστρα κινδύνου πυρκαϊάς ή άλλων κινδύνων, για έξοδα επισκευής και συντήρησης, καθώς και για αμοιβή δικηγόρου: Σύμφωνα με τη διάταξη της περίπτωσης α´ της παρ. 1 του άρθρου 23, από το ακαθάριστο εισόδημα από οικοδομές αφαιρείται ποσοστό ως 15% αυτού για ασφάλιστρα κατά του κινδύνου πυρκαϊάς ή άλλων κινδύνων, για έξοδα επισκευής και συντήρησης, καθώς και για αμοιβή δικηγόρου για δίκες σε διαφορές απόδοσης του μισθίου ή καθορισμού του μισθώματος, εφόσον το ακαθάριστο εισόδημα προκύπτει από οικοδομές που χρησιμοποιούνται ως κατοικίες, οικοτροφεία, σχολεία, φροντιστήρια, αίθουσες κινηματογράφων και θεάτρων, ξενοδοχεία, νοσοκομεία και κλινικές.
Αν η οικοδομή έχει άλλη χρήση από αυτή που αναφέρθηκε πιο πάνω, δηλαδή χρησιμοποιείται ως γραφείο, κατάστημα, αποθήκη, βιομηχανοστάσιο, κ.λπ., από το ακαθάριστο εισόδημα της οικοδομής αυτής αφαιρείται ποσοστό 5% για ασφάλιστρα του κινδύνου πυρκαϊάς ή άλλων κινδύνων, για έξοδα επισκευής και συντήρησης, καθώς και για αμοιβή δικηγόρου για διαφορές απόδοσης του μισθίου ή καθορισμού του μισθώματος.
1.3.1 Εννοια δαπανών επισκευής και συντήρησης: Στην έννοια δαπανών επισκευής και συντήρησης περιλαμβάνονται, όπως έχει δεχθεί η διοίκηση (έγγραφο υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών 1018050/189/Α0012/ ΠΟΛ. 1042/1993):
* Στις δαπάνες επισκευής, αυτές που γίνονται με σκοπό να επανέλθει η οικοδομή που έχει υποστεί ζημιές στην αρχική καλή κατάστασή της.
* Στις δαπάνες συντήρησης, αυτές που γίνονται για να διατηρηθεί η οικοδομή σε καλή κατάσταση και να προληφθούν τυχόν βλάβες ή αλλοιώσεις από τη χρήση ή τη λειτουργία.
Στις δαπάνες επισκευής και συντήρησης περιλαμβάνονται οι δαπάνες αγοράς των αναγκαίων υλικών, καθώς και οι δαπάνες που έχουν γίνει για την παροχή υπηρεσιών από εργολάβους και υπεργολάβους. Ειδικότερα στις δαπάνες επισκευής και συντήρησης περιλαμβάνονται οι δαπάνες για εργασίες επισκευής και συντήρησης ηλεκτρικής και υδραυλικής εγκατάστασης, εγκατάστασης κεντρικής θέρμανσης, καθώς και για αγορά ηλεκτρολογικού υλικού, υδραυλικών ειδών, ειδών υγιεινής και σωμάτων καλοριφέρ, οι δαπάνες για εργασίες ελαιοχρωματισμών και για την αγορά χρωμάτων, βοηθητικών υλών κ.λπ.
Είναι αυτονόητο ότι για την έκπτωση των πιο πάνω δαπανών πρέπει αυτές να γίνονται από τον ιδιοκτήτη της οικοδομής και όχι από τον ενοικιαστή της.
Δεν περιλαμβάνονται στην έννοια των δαπανών επισκευής και συντήρησης οι δαπάνες:
* που γίνονται για την επέκταση ή συμπλήρωση της οικοδομής,
* που δεν αποβλέπουν στην επισκευή και συντήρηση της οικοδομής, αλλά πραγματοποιούνται στο στάδιο κατασκευής της οικοδομής ή στο στάδιο βελτίωσής της. Ετσι δεν περιλαμβάνονται στην έννοια των δαπανών επισκευής και συντήρησης οι δαπάνες που γίνονται, σε οικοδομή που έχει ανεγερθεί, για την αρχική υδραυλική και ηλεκτρολογική εγκατάσταση ή την εγκατάσταση κεντρικής θέρμανσης.
1.3.2 Δαπάνες που αφορούν αμοιβή δικηγόρου: Στη διάταξη της περίπτωσης α´ της παρ. 1 του άρθρου 23 αναφέρονται περιοριστικά ποιες δαπάνες που αφορούν αμοιβή δικηγόρου αφαιρούνται από το ακαθάριστο εισόδημα από οικοδομές. Σύμφωνα με τη διάταξη αυτή, από το ακαθάριστο εισόδημα από οικοδομές αφαιρείται η αμοιβή που έχει καταβληθεί σε δικηγόρο και αφορά δίκη για απόδοση του μισθίου, καθώς και η αμοιβή που έχει καταβληθεί σε δικηγόρο για τον καθορισμό του μισθώματος, δηλαδή αμοιβή για τη σύνταξη από αυτόν του μισθωτηρίου ή αμοιβή για τον καθορισμό του μισθώματος με δικαστική απόφαση.
Σύμφωνα με ό,τι έχει δεχθεί η διοίκηση (έγγραφο υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών 1013466/10087/Β0012/2002), σε περίπτωση που καταβάλλεται σε δικηγόρο με τη μισθοδοτική κατάσταση πάγια αντιμισθία, κατά το μέρος που αυτή αφορά περιοριστικά αμοιβή του για δίκες σε διαφορές απόδοσης μισθίου ή καθορισμού του μισθώματος αφαιρείται από το ακαθάριστο εισόδημα, ανάλογα με τη χρήση της οικοδομής που αφορά η αμοιβή, ποσοστό 5% ή 15% ή 30% (αν πρόκειται για διατηρητέα οικοδομή).
Σύμφωνα με ό,τι έχει δεχθεί η διοίκηση, δεν αφαιρείται από το ακαθάριστο εισόδημα από οικοδομές η αμοιβή που έχει καταβληθεί σε δικηγόρο και αφορά:
* Δίκη για καταβολή αποζημίωσης λόγω ζημιών που προκλήθηκαν στο μίσθιο (έγγραφο υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών 1018050/189/Α0012/ΠΟΛ. 1042/1993).
* Δίκη για αποζημίωση λόγω ιδιόχρησης της οικοδομής (έγγραφο υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών 1018050/189/Α0012/1042/ 1993).
* Δίκη για απόδοση οικοδομής που δεν χαρακτηρίζεται μίσθιο, π.χ. διεκδίκηση κληρονομιαίου ακινήτου (1018050/189/Α0012/ΠΟΛ. 1042/1993).
1.4 Ακαθάριστο εισόδημα από την εκμίσθωση οικοδομών που έχουν χαρακτηριστεί διατηρητέες: Σύμφωνα με τη διάταξη του δευτέρου εδαφίου της περίπτωσης α´ της παρ. 1 του άρθρου 23 του ΚΦΕ, όπως η διάταξη αυτή ισχύει μετά την αντικατάστασή της από την παρ. 6 του άρθρου 5 του Ν. 2892/2001, ειδικά για τις οικοδομές που έχουν χαρακτηριστεί διατηρητέες, σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία, το ποσοστό ως 15% του ακαθαρίστου εισοδήματος που αφαιρείται από το ακαθάριστο εισόδημα για ασφάλιστρα κατά του κινδύνου πυρκαϊάς ή άλλων κινδύνων, για έξοδα επισκευής και συντήρησης, καθώς και για την αμοιβή δικηγόρου για δίκες σε διαφορές απόδοσης του μισθίου ή καθορισμού του μισθώματος ορίζεται από 15% σε 30%.
Από τη διατύπωση της διάταξης και τον συσχετισμό που αυτή προβλέπει με τη διάταξη του αμέσως προηγούμενου εδαφίου της περίπτωσης α’ της παρ. 1 του άρθρου 23 προκύπτει ότι το ποσοστό έκπτωσης δαπάνης ως 30% του ακαθαρίστου εισοδήματος οικοδομής, η οποία έχει χαρακτηριστεί διατηρητέα, αφορά ασφάλιστρα κατά του κινδύνου πυρκαϊάς ή άλλων κινδύνων, έξοδα επισκευής και συντήρησης και αμοιβή δικηγόρου για δίκες σε διαφορές απόδοσης του μισθίου ή καθορισμού του μισθώματος οικοδομών που χρησιμοποιούνται ως κατοικίες, οικοτροφεία, σχολεία, φροντιστήρια, αίθουσες κινηματογράφων και θεάτρων, ξενοδοχεία, νοσοκομεία και κλινικές.
Από τη διατύπωση δηλαδή της διάταξης του δευτέρου εδαφίου της περίπτωσης α’ της παρ. 1 του άρθρου 23 προκύπτει ότι το ποσοστό έκπτωσης ως 30% έχει δοθεί στις διατηρητέες οικοδομές που έχουν μία από τις πιο πάνω χρήσεις.
Παρά ταύτα η διοίκηση, με το υπ’ αριθμόν 1052025/928/Α0012/ΠΟΛ. 1143/2001 έγγραφο του υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών δέχθηκε ότι για οικοδομές οι οποίες έχουν χαρακτηριστεί διατηρητέες ανεξάρτητα από τη χρήση τους (κατοικίες, γραφεία, καταστήματα κ.λπ.) το ποσοστό έκπτωσης δαπανών για ασφάλιστρα κατά του κινδύνου πυρκαϊάς ή άλλων κινδύνων, για έξοδα επισκευής και συντήρησης, καθώς και για την αμοιβή δικηγόρου για δίκες σε διαφορές απόδοσης του μισθίου ή καθορισμού του μισθώματος, αυξάνεται σε 30%. Συνεπώς αν έχουμε οικοδομή η οποία χρησιμοποιείται ως κατάστημα θα αφαιρεθεί ποσοστό 5% για αποσβέσεις και ποσοστό 30% για άλλες δαπάνες (έξοδα επισκευής και συντήρησης κ.λπ.).
Για την έκπτωση ποσοστού ως 30% του ακαθαρίστου εισοδήματος, προκειμένου για οικοδομές που έχουν χαρακτηριστεί διατηρητέες, απαραίτητη προϋπόθεση είναι η συνυποβολή με την ετήσια δήλωση φορολογίας εισοδήματος επικυρωμένου αντιγράφου της απόφασης με την οποία η οικοδομή έχει χαρακτηριστεί διατηρητέα, ανεξάρτητα αν αυτή βρίσκεται εντός ή εκτός παραδοσιακού οικισμού.
1.5 Η έκπτωση των δαπανών από το ακαθάριστο εισόδημα γίνεται ανάλογα με τη χρήση της οικοδομής: Η διοίκηση έχει δεχθεί (έγγραφο υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών Ε. 16494/ΠΟΛ. 347/1986) ότι για τον καθορισμό του ποσοστού έκπτωσης των δαπανών που προβλέπει η διάταξη της περίπτωσης α´ της παρ. 1 του άρθρου 23 του ΚΦΕ λαμβάνεται υπόψη η χρήση της οικοδομής και όχι ο προορισμός με βάση την κατασκευή της. Δηλαδή αν διαμέρισμα οικοδομής κατασκευάστηκε για κατοικία, αλλά χρησιμοποιείται ως επαγγελματική στέγη (γραφείο, ιατρείο κ.λπ.), από το ακαθάριστο εισόδημα θα εκπέσει ποσοστό 5% για αποσβέσεις και ποσοστό 5% για τις λοιπές δαπάνες που προβλέπει η πιο πάνω διάταξη.
1.6 Εκπτωση δαπανών από το ακαθάριστο εισόδημα ακινήτων ειδικών περιπτώσεων: Στο τέταρτο εδάφιο της περίπτωσης α´ της παρ. 1 του άρθρου 23 του ΚΦΕ ορίζεται ότι όταν πρόκειται για εισόδημα που προκύπτει σύμφωνα με τις διατάξεις των περιπτώσεων α´, β´ και θ´ της παρ. 1 του άρθρου 21 του ΚΦΕ, όπως επίσης και εισόδημα που προκύπτει από τη διαφορά του μισθώματος και του υπομισθώματος ακινήτων που εκμισθώνονται για οποιαδήποτε χρήση, η έκπτωση περιορίζεται σε 5% συνολικώς.
Συνεπώς από το ακαθάριστο εισόδημα από ακίνητα αφαιρείται συνολικά πάγιο ποσοστό 5% για αποσβέσεις, ασφάλιστρα κατά του κινδύνου πυρκαϊάς ή άλλων κινδύνων, για επισκευή και συντήρηση, καθώς και για αμοιβή δικηγόρου σε δίκες για διαφορές απόδοσης του μισθίου ή καθορισμού του μισθώματος, όταν το ακαθάριστο αυτό εισόδημα προέρχεται από:
* Γήπεδα, ιδιαίτερα όταν αυτά χρησιμοποιούνται ως αποθήκες, εργοστάσια ή εργαστήρια ή ως χώροι στάθμευσης αυτοκινήτων, χώροι θεαμάτων, καφενεία, γυμναστήρια και γενικά για κάθε άλλη χρήση.
* Οικοδομή που έχει ανεγερθεί με δαπάνες του μισθωτή σε έδαφος του οποίου την κυριότητα έχει ο εκμισθωτής.
* Την παραχώρηση χώρου για τοποθέτηση φωτεινών επιγραφών και διαφημίσεων.
1.7 Εκπτωση δαπανών από το ακαθάριστο εισόδημα οικοδομών που υπεκμισθώνονται: Σύμφωνα με τη διάταξη του τετάρτου εδαφίου της περίπτωσης α´ της παρ. 1 του άρθρου 23, από το ακαθάριστο εισόδημα που προκύπτει από τη διαφορά του μισθώματος και του υπομισθώματος ακινήτων που εκμισθώνονται για οποιαδήποτε χρήση, αφαιρείται συνολικά ποσοστό 5% για αποσβέσεις και ασφάλιστρα κατά του κινδύνου πυρκαϊάς ή άλλων κινδύνων, για έξοδα επισκευής και συντήρησης, καθώς και για αμοιβή δικηγόρου σε δίκες για διαφορές απόδοσης του μισθίου ή καθορισμού του μισθώματος. Το ποσοστό 5% υπολογίζεται επί της διαφοράς μεταξύ μισθώματος και υπομισθώματος ανεξάρτητα από τη χρήση της οικοδομής από την οποία προκύπτει το εισόδημα.
1.8 Εκπτωση δαπανών επισκευής και συντήρησης που αφορούν κοινόχρηστους χώρους: Σύμφωνα με τη διάταξη του προτελευταίου εδαφίου της περίπτωσης α´ της παρ. 1 του άρθρου 23, αν οι δαπάνες επισκευής και συντήρησης αφορούν κοινόχρηστους χώρους του ακινήτου επιμερίζονται αναλόγως στους συνιδιοκτήτες. Συνεπώς στα ποσοστά 15% και 5% ανάλογα με τη χρήση της οικοδομής περιλαμβάνονται και οι δαπάνες επισκευής και συντήρησης που αφορούν κοινόχρηστους χώρους αυτής. Οι δαπάνες αυτές επιμερίζονται στους συνιδιοκτήτες της οικοδομής ανάλογα με το ποσοστό συνιδιοκτησίας καθενός. Ο επιμερισμός των δαπανών αυτών γίνεται από τον διαχειριστή της πoλυκατοικίας, ο οποίος στο τέλος κάθε ημερολογιακού έτους εκδίδει σχετικές βεβαιώσεις με βάση τα πρωτότυπα δικαιολογητικά που προβλέπονται από τον ΚΒΣ.
Ετσι οι δαπάνες για επισκευή και συντήρηση του ασανσέρ, της κεντρικής θέρμανσης, του κοινόχρηστου φωτισμού και των υδραυλικών εγκαταστάσεων πολυκατοικίας αποτελούν έξοδα επισκευής και συντήρησης κοινόχρηστων χώρων τα οποία επιμερίζονται μεταξύ των συνιδιοκτητών της πολυκατοικίας και αφαιρούνται από το ακαθάριστο εισόδημα. Στις δαπάνες επισκευής και συντήρησης των κοινόχρηστων χώρων περιλαμβάνονται τα έξοδα ελαιοχρωματισμών των εσωτερικών κοινόχρηστων χώρων πολυκατοικίας, καθώς και της πρόσοψης αυτής.
1.9 Δικαιολογητικά για την έκπτωση των δαπανών από το ακαθάριστο εισόδημα από οικοδομές: Σύμφωνα με τη διάταξη του τελευταίου εδαφίου της περίπτωσης α´ της παρ. 1 του άρθρου 23 του ΚΦΕ, με αποφάσεις του υπουργού Οικονομικών οι οποίες δημοσιεύονται στην «Εφημερίδα της Κυβερνήσεως» καθορίζονται τα δικαιολογητικά που απαιτούνται για την αναγνώριση του δικαιώματος έκπτωσης των δαπανών που ορίζονται στην περίπτωση αυτή.
Κατ’ εξουσιοδότηση της διάταξης αυτής εκδόθηκε η υπ’ αριθμόν 1102762/1644 /Α0012/ΠΟΛ. 1226/1992 απόφαση του υπουργού Οικονομικών, σύμφωνα με την οποία:
* Για την αναγνώριση της συνδρομής των προϋποθέσεων διενέργειας των εκπτώσεων που ορίζονται στην περίπτωση α´ της παρ. 1 του άρθρου 20 του ΝΔ 3323/1955 (νυν άρθρο 23 του ΚΦΕ), κάθε δικαιούχος οφείλει να συνυποβάλει με την ετήσια δήλωση φορολογίας εισοδήματος το πρωτότυπο στοιχείο που αποδεικνύει τη δαπάνη για τα ασφάλιστρα κατά του κινδύνου της πυρκαϊάς ή άλλων κινδύνων, για έξοδα επισκευής και συντήρησης, καθώς και για αμοιβή δικηγόρου σε δίκες για διαφορές απόδοσης του μισθίου ή καθορισμού του μισθώματος, το οποίο εκδίδεται σύμφωνα με τις διατάξεις του ΚΒΣ, όπως αυτές ισχύουν κάθε φορά.
* Στην περίπτωση που οι υπηρεσίες οι οποίες αναφέρονται στο πρώτο εδάφιο της περίπτωσης α´ της παρ. 1 του άρθρου 23 παρέχονται με σύμβαση μίσθωσης εργασίας, απαιτείται αντίγραφο της ανακεφαλαιωτικής κατάστασης εντολών ασφαλίσεως, θεωρημένο από το ΙΚΑ, καθώς και πρωτότυπη εξοφλητική απόδειξη είσπραξης του ποσού αμοιβής, από την οποία να προκύπτουν το ονοματεπώνυμο και το όνομα του πατέρα του προσώπου που προσέφερε τις υπηρεσίες, ο αριθμός του φορολογικού μητρώου ή ταυτότητας αυτού και η διεύθυνση κατοικίας του.
* Σε περίπτωση που οι δαπάνες αφορούν αγορά υλικών, ανταλλακτικών κ.λπ. και παροχή υπηρεσιών για επισκευή και συντήρηση κοινόχρηστων χώρων, τα πιο πάνω δικαιολογητικά συγκεντρώνονται από τον διαχειριστή της πολυκατοικίας, ο οποίος στο τέλος του ημερολογιακού έτους εκδίδει συγκεντρωτική κατάσταση των δαπανών αυτών, από την οποία προκύπτουν το είδος της δαπάνης, ο αριθμός του τιμολογίου ή της απόδειξης λιανικής πώλησης, του τιμολογίου ή της απόδειξης παροχής υπηρεσιών, το ποσό της δαπάνης, καθώς και η κατανομή του συνόλου των δαπανών αυτών στον κάθε συνιδιοκτήτη, ανάλογα με το ποσοστό συνιδιοκτησίας του στους κοινόχρηστους χώρους. Αντίγραφο της συγκεντρωτικής κατάστασης με συνημμένα φωτοαντίγραφα των πρωτότυπων δικαιολογητικών δαπανών προσκομίζονται από κάθε συνιδιοκτήτη με την υποβολή της ετήσιας δήλωσης φορολογίας εισοδήματός του.
1.10 Δαπάνες που δεν αφαιρούνται από το ακαθάριστο εισόδημα από οικοδομές: Στη διάταξη της παρ. 1 του άρθρου 23 του ΚΦΕ ορίζεται ποιες δαπάνες αφαιρούνται από το ακαθάριστο εισόδημα από ακίνητα προκειμένου να προσδιοριστεί το υποκείμενο σε φόρο εισόδημα. Η απαρίθμηση των δαπανών είναι περιοριστική και όχι ενδεικτική, πράγμα που σημαίνει πως από το ακαθάριστο εισόδημα από ακίνητα αφαιρούνται μόνον οι δαπάνες που αναφέρονται στη διάταξη και όχι οποιαδήποτε άλλη δαπάνη, έστω και αν αυτή φέρει τον χαρακτήρα τής κατά κυριολεξία δαπάνης.
1.10.1 Δεδουλευμένοι τόκοι δανείου για την αγορά ακινήτου το οποίο εξυπηρετεί τις ανάγκες της επιχείρησης: Γεννήθηκε ζήτημα αν οι δεδουλευμένοι τόκοι δανείου, το οποίο έχει ληφθεί για την αγορά ακινήτου που εξυπηρετεί τις ανάγκες επιχείρησης (ατομική, εταιρική ή νομικό πρόσωπο της παρ. 4 του άρθρου 2 του ΚΦΕ), τα συμβολαιογραφικά έξοδα και οποιαδήποτε δαπάνη του άρθρου 31 του ΚΦΕ αφαιρούνται από το ακαθάριστο εισόδημα από ακίνητα ή από το ακαθάριστο εισόδημα από εμπορική δραστηριότητα, σε περίπτωση λογιστικού προσδιορισμού των κερδών.
Το ΝΣΚ με την υπ’ αριθμόν 678/2000 γνωμοδότησή του, την οποία έκαμε δεκτή ο υφυπουργός Οικονομίας και Οικονομικών με το υπ’ αριθμόν 1014005/248/Α0012/ΠΟΛ. 1039/2001 έγγραφο του υπουργείου, δέχθηκε ότι οι δεδουλευμένοι τόκοι δανείου για την αγορά ακινήτου, καθώς και τα συμβολαιογραφικά έξοδα:
* Δεν αφαιρούνται από το ακαθάριστο εισόδημα επιχείρησης με αποκλειστική δραστηριότητα την εκμετάλλευση ακινήτων, διότι το εισόδημα της επιχείρησης αυτής υπάγεται στην Α´ κατηγορία (εισόδημα από ακίνητα) και στο άρθρο 23 του ΚΦΕ δεν προβλέπεται η έκπτωση των πιο πάνω δαπανών.
* Αφαιρούνται μόνον από το εισόδημα Δ´ κατηγορίας (εισόδημα από εμπορικές επιχειρήσεις) αν η επιχείρηση είναι μεικτή και αποκτά συγχρόνως εισόδημα από οικοδομές και εμπορικές επιχειρήσεις, εφόσον το δάνειο έχει ληφθεί για την αγορά ακινήτου το οποίο εξυπηρετεί δραστηριότητα της επιχείρησης από αυτές που αναφέρονται στο άρθρο 28 του ΚΦΕ, δηλαδή δραστηριότητα που παράγει εισόδημα από εμπορικές επιχειρήσεις.
* Τα συμβολαιογραφικά έξοδα δεν αφαιρούνται από το ακαθάριστο εισόδημα από εμπορικές επιχειρήσεις, διότι στο άρθρο 31 του ΚΦΕ δεν υπάρχει σχετική νομοθετική πρόβλεψη.
Τα πιο πάνω ισχύουν ανεξάρτητα από το αν το αγοραζόμενο ακίνητο πρόκειται να χρησιμοποιηθεί για τις ανάγκες της επιχείρησης ή όχι.
1.10.2 Τέλη χαρτοσήμου στα μισθώματα ακινήτων: Τα τέλη χαρτοσήμου και η εισφορά υπέρ ΟΓΑ που επιβάλλονται στα μισθώματα οικοδομών δεν αφαιρούνται από το ακαθάριστο εισόδημα από ακίνητα που αποκτά ο εκμισθωτής (έγγραφο υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών 1103056/2342/Α0012/1995).
1.10.3 Κράτηση 3% υπέρ ΜΤΠΥ που επιβάλλεται στα μισθώματα οικοδομών οι οποίες εκμισθώνονται στο Δημόσιο: Σύμφωνα με την 347/1988 γνωμοδότηση της Νομικής Διεύθυνσης του υπουργείου Οικονομικών, το ποσοστό 3% υπέρ ΜΤΠΥ, το οποίο παρακρατείται από τα μισθώματα οικοδομών που εκμισθώνονται στο Δημόσιο, δεν αφαιρείται από το ακαθάριστο εισόδημα που αποκτά ο εκμισθωτής της οικοδομής (έγγραφο υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών 1103056/2342/Α0012/1995).
1.10.4 Μισθώματα που επιστρέφονται με δικαστική απόφαση: Από τη φορολογική νομοθεσία δεν προβλέπεται έκπτωση από το εισόδημα του φορολογουμένου των μισθωμάτων οικοδομής τα οποία αυτός επέστρεψε στον αρχικό ιδιοκτήτη αυτής ύστερα από τελεσίδικη δικαστική απόφαση. Μπορεί όμως ο φορολογούμενος αυτός να υποβάλει ανακλητικές δηλώσεις και να ζητήσει την επιστροφή του φόρου που αναλογεί στα μισθώματα που επέστρεψε στον αρχικό ιδιοκτήτη της οικοδομής.
1.10.5 Αλλες δαπάνες που δεν αφαιρούνται από το ακαθάριστο εισόδημα από οικοδομές: Η διοίκηση έχει δεχθεί πως δεν αφαιρούνται από το ακαθάριστο εισόδημα από οικοδομές οι ακόλουθες δαπάνες:
* Η δαπάνη επισκευής της πισίνας και του κήπου αυτής, καθ’ όσον σύμφωνα με την άποψη της διοίκησης ο κήπος και η πισίνα δεν αποτελούν συστατικά μέρη της οικοδομής αλλά παραρτήματα αυτής (έγγραφο υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών 1003568/Α0012/2001).
* Η δαπάνη για την κατασκευή πρόσθετης στέγης κτιρίου το οποίο εκμισθώνεται δεν αποτελεί δαπάνη επισκευής και συντήρησης και δεν αφαιρείται από το ακαθάριστο εισόδημα από οικοδομές (έγγραφο υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών 1040921/962/Α0012/1996).
* Η δαπάνη για την κατασκευή μόνωσης στην ταράτσα οικοδομής δεν αφαιρείται από το ακαθάριστο εισόδημα, διότι η δαπάνη αυτή δεν αποτελεί έξοδο επισκευής και συντήρησης, αλλά δαπάνη βελτίωσης της οικοδομής (έγγραφο υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών 104092/962/Α0012/1996).
2. Εκπτώσεις από το ακαθάριστο εισόδημα από ακίνητα
Σύμφωνα με τη διάταξη της περίπτωσης β´ της παρ. 1 του άρθρου 23 του ΚΦΕ στις περιπτώσεις υπεκμίσθωσης ή ιδιόχρησης οικοδομών που έχουν ανεγερθεί σε έδαφος κυριότητας τρίτου αφαιρείται από το ακαθάριστο εισόδημα το δικαίωμα που παρέχεται ετησίως στον ιδιοκτήτη γης, καθώς και η αξία της οικοδομής που ανεγέρθηκε σε έδαφος κυριότητας τρίτου, η οποία σύμφωνα με τις διατάξεις της περίπτωσης β´ της παρ. 1 του άρθρου 21 του ΚΦΕ λογίζεται ως εισόδημα από ακίνητα.
3. Εκπτωση του μισθώματος σε περίπτωση υπεκμίσθωσης
Σύμφωνα με τη διάταξη της περίπτωσης γ´ της παρ. 1 του άρθρου 23 του ΚΦΕ, στις περιπτώσεις υπεκμίσθωσης, πολυετούς μίσθωσης μεταγραπτέας και δικαιώματος επιφανείας ή εμφύτευσης αφαιρείται από το ακαθάριστο εισόδημα το μίσθωμα ή το δικαίωμα που έχει καταβληθεί. Σε περίπτωση μερικής υπεκμίσθωσης αφαιρείται από το ακαθάριστο εισόδημα το μέρος του μισθώματος που έχει καταβληθεί και το οποίο αναλογεί στο μέρος της οικοδομής που εκμισθώθηκε.
4. Εκπτώσεις από το ακαθάριστο εισόδημα γαιών
Στις διατάξεις των περιπτώσεων δ´, ε´ και στ´ της παρ. 1 του άρθρου 23 του ΚΦΕ αναφέρονται περιοριστικά οι εκπτώσεις από το ακαθάριστο εισόδημα γαιών προκειμένου να προσδιοριστεί το υποκείμενο σε φόρο εισόδημα. Σύμφωνα με τις διατάξεις αυτές από το ακαθάριστο εισόδημα γαιών αφαιρείται:
* Κάθε φόρος, τέλος ή δικαίωμα υπέρ του Δημοσίου ή οποιουδήποτε τρίτου που βαρύνει τις γαίες.
* Ποσοστό 5% για αποσβέσεις και έξοδα συντήρησης των γαιών και για κάθε συναφές βάρος.
* Ποσοστό 10% των δαπανών που πραγματοποιήθηκαν για αντιπλημμυρικά έργα και για έργα αποξήρανσης ελών. Δεν αφαιρούνται τα έξοδα βελτίωσης και επέκτασης των γαιών, ούτε βέβαια τα έξοδα καλλιέργειας.
5. Εκπτωση από το ακαθάριστο εισόδημα ακινήτου της αποζημίωσης που καταβάλλεται λόγω λύσης της μισθωτικής σχέσης
Σύμφωνα με τη διάταξη της περίπτωσης γ´ της παρ. 1 του άρθρου 23 του ΚΦΕ, από το ακαθάριστο εισόδημα από εκμίσθωση ακινήτων αφαιρείται το ποσό της αποζημίωσης που ο εκμισθωτής καταβάλλει στον μισθωτή βάσει νόμου για τη λύση της μισθωτικής σχέσης.
Το ποσό που ο εκμισθωτής έχει τη δυνατότητα να αφαιρέσει από το ακαθάριστο εισόδημα από ακίνητα δεν μπορεί να είναι ανώτερο του ύψους του ακαθαρίστου εισοδήματος που αποκτά αυτός από το συγκεκριμένο ακίνητο κατά το έτος που καταβλήθηκε η αποζημίωση. Τυχόν αρνητικό ποσό δεν συμψηφίζεται με το εισόδημα άλλων ακινήτων ή με άλλα εισοδήματα του εκμισθωτή από άλλες πηγές.
Την έκπτωση αυτή έχουν και τα νομικά πρόσωπα που εκμισθώνουν ακίνητα, δηλαδή οι ημεδαπές ανώνυμες εταιρείες, οι συνεταιρισμοί, οι αλλοδαπές επιχειρήσεις που λειτουργούν με οποιονδήποτε τύπο εταιρείας, καθώς και οι ημεδαπές εταιρείες περιορισμένης ευθύνης.
Απαραίτητη προϋπόθεση για την έκπτωση από το ακαθάριστο εισόδημα από ακίνητα της πιο πάνω αποζημίωσης είναι αυτή να προβλέπεται από διάταξη νόμου. Εχει γίνει δεκτό ότι για την έκπτωση από το ακαθάριστο εισόδημα ακινήτου, που εκμισθώνεται ως επαγγελματική στέγη, της αποζημίωσης που προβλέπει η διάταξη της περίπτωσης δ’ της παρ. 1 του άρθρου 23 θα πρέπει να έχει γίνει καταγγελία της μίσθωσης για ιδιόχρηση ή λήξη της δεκαετούς μίσθωσης, να έχει περιοριστεί το ύψος της αποζημίωσης και να έχει καταβληθεί αυτή πριν από την απόδοση του μισθίου.
6. Εκπτωση των δαπανών του άρθρου 23 του ΚΦΕ από το εισόδημα από ακίνητα των προσωπικών εταιρειών
Εχει γίνει δεκτό από τη διοίκηση (έγγραφο υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών 1018050/189/Α0012/ΠΟΛ. 1042/1993) ότι κατά τον υπολογισμό του καθαρού εισοδήματος από ακίνητα των υποχρέων της παρ. 4 του άρθρου 2 του ΚΦΕ, δηλαδή των ομόρρυθμων και ετερόρρυθμων εταιρειών, των αστικών κερδοσκοπικών ή μη εταιρειών, των κοινοπραξιών, των κοινωνιών αστικού δικαίου που ασκούν επιχείρηση ή επάγγελμα και των συμμετοχικών ή αφανών εταιρειών, εφαρμόζεται το άρθρο 23 και όχι το άρθρο 31 του ΚΦΕ. Τα πρόσωπα αυτά έχουν τις εκπτώσεις που αναφέρονται στο άρθρο 23 του ΚΦΕ, ανάλογα με τη χρήση του ακινήτου.
7. Οι κάτοικοι της αλλοδαπής έχουν τις εκπτώσεις του άρθρου 23 του ΚΦΕ
Οι κάτοικοι του εξωτερικού, οι οποίοι υποβάλλουν δήλωση φορολογίας εισοδήματος για το εισόδημα που αποκτούν από ακίνητα που βρίσκονται στην Ελλάδα, έχουν τις εκπτώσεις του άρθρου 23 του ΚΦΕ, ανάλογα με τη χρήση του ακινήτου, εφόσον στον φορολογικό νόμο δεν προβλέπεται κάτι διαφορετικό.
8. Υποχρεώσεις συναφείς με τη φορολογία του εισοδήματος από ακίνητα
Με τις διατάξεις των άρθρων 77 και 78 του ΚΦΕ έχουν προβλεφθεί ορισμένες υποχρεώσεις για τους εκμισθωτές και μισθωτές ακινήτων, ενώ υποχρεώσεις έχουν επιβληθεί με τις διατάξεις του άρθρου 81 και στους συμβολαιογράφους οι οποίοι συντάσσουν συμβόλαια μεταβίβασης ακινήτων.
8.1 Υποχρεώσεις εκμισθωτών ακινήτων: Με τις διατάξεις των παρ. 1 και 2 του άρθρου 77 του ΚΦΕ, όπως οι διατάξεις αυτές ισχύουν μετά την αντικατάστασή τους από την παρ. 3 του άρθρου 26 του Ν. 3220/2004, έχουν επιβληθεί υποχρεώσεις και στους εκμισθωτές ακινήτων. Σύμφωνα με τις διατάξεις αυτές, ιδιωτικά έγγραφα μίσθωσης αστικών ακινήτων, ασχέτως ποσού μισθώματος, ή γεωργικών ακινήτων, εφόσον το μίσθωμα είναι ανώτερο των 100 ευρώ κατά μήνα, προσκομίζονται από τον εκμισθωτή ή τον μισθωτή για θεώρηση μέσα σε 30 ημέρες από τη σύνταξή τους στον προϊστάμενο οποιασδήποτε Δημόσιας Οικονομικής Υπηρεσίας. Τα έγγραφα υποβάλλονται σε δύο αντίγραφα, από τα οποία το ένα επιστρέφεται θεωρημένο στον εκμισθωτή ή τον μισθωτή και το άλλο παραμένει στον προϊστάμενο της Δημόσιας Οικονομικής Υπηρεσίας που είναι αρμόδιος για τη φορολογία του εκμισθωτή.
Αν και δεν ορίζεται ρητά στην πιο πάνω διάταξη, η υποχρέωση θεώρησης των ιδιωτικών συμφωνητικών μίσθωσης υπάρχει και στην περίπτωση υπεκμίσθωσης ακινήτων, καθώς και στις περιπτώσεις που η αρχική μίσθωση ανανεώνεται είτε με νέο ιδιωτικό συμφωνητικό είτε με σχετική πράξη επί του αρχικού μισθωτηρίου.
Η υποχρέωση θεώρησης των ιδιωτικών συμφωνητικών μίσθωσης υπάρχει ανεξάρτητα αν ο εκμισθωτής ή ο μισθωτής ή και οι δύο δεν υπόκεινται σε φόρο εισοδήματος.
Σύμφωνα με τη διάταξη της παρ. 2 του άρθρου 77 του ΚΦΕ, εφόσον τα ιδιωτικά συμφωνητικά μίσθωσης δεν έχουν θεωρηθεί από τον προϊστάμενο Δημόσιας Οικονομικής Υπηρεσίας, στερούνται κάθε αποδεικτικής δύναμης και δεν εξετάζονται από τα δικαστήρια και τις δημόσιες αρχές. Επίσης στερούνται αποδεικτικής δύναμης και τα αντέγγραφα, με τα οποία συμφωνείται μίσθωμα διαφορετικό από το καθοριζόμενο στο έγγραφο της μίσθωσης.
8.2 Αλληλέγγυος ευθύνη του αγοραστή ακινήτου για οφειλόμενους φόρους πριν από τη μεταβίβαση: Σύμφωνα με τη διάταξη της παρ. 3 του άρθρου 77 του ΚΦΕ, αν μεταβιβαστεί η κυριότητα ακινήτου, ο νέος κύριος είναι αλληλεγγύως και εις ολόκληρον συνυπεύθυνος με τον προκάτοχο του ακινήτου για την πληρωμή του φόρου των τριών (3) πριν από τη μεταβίβαση ετών που αναλογεί επιμεριστικά στο εισόδημα του ακινήτου που μεταβιβάστηκε και προκύπτει από την εγγραφή που υπάρχει κατά την ημέρα της μεταβίβασης. Ιδια υποχρέωση υπάρχει για το χαρτόσημο και τα τέλη ύδρευσης.
Τα τέλη ύδρευσης και αποχέτευσης που επιβάλλονταν στο εισόδημα από ακίνητα καταργήθηκαν με τις διατάξεις της παρ. 2 του άρθρου 43 του Ν. 2015/1992.
Οι συμβολαιογράφοι έχουν υποχρέωση να υπενθυμίζουν στους συμβαλλομένους, και ειδικότερα στον αγοραστή του ακινήτου, την αλληλέγγυο ευθύνη του για τους φόρους του ακινήτου και να αναγράφουν αυτό ρητά στο συμβόλαιο της αγοραπωλησίας.
8.3 Επιβολή προστίμου για τη μη θεώρηση μισθωτηρίων: Στη διάταξη της παρ. 4 του άρθρου 77 του ΚΦΕ ορίζεται ότι όσοι δεν προσκομίζουν τα έγγραφα μίσθωσης ακινήτων για θεώρηση, ή τα προσκομίζουν εκπρόθεσμα, καθώς και οι συμβολαιογράφοι οι οποίοι στο συμβόλαιο μεταβίβασης ακινήτου δεν κάνουν μνεία της αλληλέγγυας ευθύνης που έχει ο αγοραστής του ακινήτου για τους φόρους των τριών πριν από τη μεταβίβαση ετών, υπόκεινται στο πρόστιμο που ορίζεται από τις διατάξεις του άρθρου 4 του Ν. 2523/1997, το οποίο κυμαίνεται από 117 ως 1.170 ευρώ.
8.4 Κυρώσεις σε όσους δεν δηλώνουν εισόδημα από ακίνητα: Στη διάταξη του άρθρου 10 του Ν. 2523/1997 ορίζονται οι κυρώσεις που επιβάλλονται σε όσους αποκτούν εισόδημα από ακίνητα και δεν δηλώνουν το εισόδημα αυτό. Σύμφωνα με τη διάταξη οι υπόχρεοι αυτοί στερούνται του δικαιώματος να:
* Εγείρουν αγωγή έξωσης ή μεταβιβάσουν την κυριότητα ακινήτου με οποιονδήποτε τρόπο ή ασκήσουν εμπράγματα δικαιώματα για μία πενταετία από τη λήξη της προθεσμίας υποβολής της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος για ακίνητα για τα οποία δεν έχουν δηλωθεί τα εισοδήματα.
* Παραχωρήσουν υποθήκη για μία δεκαετία από τη λήξη της προθεσμίας υποβολής της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος για ακίνητα για τα οποία δεν έχουν δηλωθεί τα μισθώματα.
* Πάρουν στεγαστικό δάνειο από τις τράπεζες, το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων, το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο και λοιπούς οργανισμούς οι οποίοι χορηγούν στεγαστικά δάνεια για ακίνητα για τα οποία δεν έχουν δηλωθεί τα μισθώματα.
8.5 Αυτοτελής φορολογία εισοδήματος από ακίνητο το οποίο δηλώνεται εκπρόθεσμα: Στη διάταξη του άρθρου 10 του Ν. 2523/1997 ορίζεται ακόμη ότι τα εισοδήματα από εκμίσθωση ακινήτων ή από τη δωρεάν παραχώρηση αυτών τα οποία δηλώνονται εκπρόθεσμα φορολογούνται αυτοτελώς χωρίς καμία έκπτωση ή μείωση, με συντελεστή 50%, εφόσον μέσα σε τρεις μήνες από την υποβολή της εκπρόθεσμης δήλωσης ζητηθεί το πιστοποιητικό που προβλέπεται από την παρ. 1 του άρθρου 81 του ΚΦΕ.
Για την καταβολή του φόρου αυτού ευθύνεται στο ακέραιο και ο τελευταίος ύστερα από σύμβαση διακάτοχος του ακινήτου.
8.6 Υποχρεώσεις μισθωτών ακινήτων: Με τις διατάξεις του άρθρου 78 του ΚΦΕ υποχρεώσεις επιβάλλονται και στους μισθωτές ακινήτων. Σύμφωνα με τις διατάξεις αυτές, οι μισθωτές ακινήτων έχουν υποχρέωση να δηλώνουν αναλυτικά κάθε οικονομικό έτος, με τη δήλωση φορολογίας εισοδήματος, τα ενοίκια που κατέβαλαν κατά το αμέσως προηγούμενο ημερολογιακό έτος για τις μισθώσεις αυτές, το ονοματεπώνυμο του εκμισθωτή, τον αριθμό του φορολογικού μητρώου αυτού, καθώς και τη διεύθυνση κατοικίας του.
Ο μισθωτής ακινήτου, ο οποίος έχει ανεγείρει οικοδομή σε έδαφος του οποίου την κυριότητα έχει ο εκμισθωτής, έχει υποχρέωση να δηλώσει τις δαπάνες που κατέβαλε για την ανέγερση της οικοδομής, εφόσον έχει συμφωνηθεί να περιέλθει η οικοδομή μετά τη λήξη της μίσθωσης στον εκμισθωτή.
Οι μισθωτές αγροτικών ακινήτων δεν μπορούν να πάρουν δάνειο από την Αγροτική Τράπεζα της Ελλάδος για την εκμετάλλευση ακινήτων που έχουν μισθώσει, αν το ιδιωτικό έγγραφο μίσθωσης δεν είναι θεωρημένο από τον προϊστάμενο της αρμόδιας Δημόσιας Οικονομικής Υπηρεσίας.
Οι μισθωτές ακινήτων που δεν συμμορφώνονται με τις πιο πάνω υποχρεώσεις υπόκεινται, σύμφωνα με τη διάταξη της παρ. 3 του άρθρου 78, στις κυρώσεις που ορίζονται από το άρθρο 87 του ΚΦΕ. Τα άρθρα 86 ως και 97 του ΚΦΕ έχουν όμως καταργηθεί με τις διατάξεις του άρθρου 25 του Ν. 2523/1997. Ετσι και στην πιο πάνω περίπτωση ισχύουν οι διατάξεις του άρθρου 4 του νόμου αυτού, οι οποίες προβλέπουν πρόστιμο από 117 ως και 1.170 ευρώ.
8.7 Υποχρεώσεις συμβολαιογράφων, υποθηκοφυλάκων, τραπεζών: Με τις διατάξεις των παρ. 1 ως και 4 του άρθρου 81 του ΚΦΕ, όπως αυτές ισχύουν μετά την αντικατάστασή τους από την παρ. 4 του άρθρου 26 του Ν. 3220/2004, έχουν θεσπιστεί ορισμένες υποχρεώσεις για τους συμβολαιογράφους, τους φύλακες μεταγραφών, τις τράπεζες και τα δικαστήρια, όταν:
* μεταβιβάζεται ακίνητο, αστικό ή γεωργικό,
* παραχωρείται υποθήκη σε ακίνητο,
* μεταγράφεται κληρονομιαίο ακίνητο,
* ζητείται στεγαστικό δάνειο,
* εκδικάζεται αγωγή έξωσης από ακίνητο.
Σύμφωνα με τις διατάξεις αυτές:
* Οι συμβολαιογράφοι υποχρεούνται να αρνηθούν τη σύνταξη συμβολαιογραφικών εγγράφων με τα οποία μεταβιβάζεται η κυριότητα ακινήτου ή συστήνεται εμπράγματο δικαίωμα σε ακίνητο, εφόσον δεν προσκομιστεί από τον μεταβιβάζοντα ή από αυτόν που ζητεί τη σύσταση του εμπραγμάτου δικαιώματος υπεύθυνη δήλωση εις διπλούν, από την οποία να προκύπτει ότι τα μισθώματα του ακινήτου που μεταβιβάζεται ή υποθηκεύεται δηλώθηκαν εμπρόθεσμα στη φορολογία εισοδήματος κατά την τελευταία διετία πριν από τη μεταβίβαση ή την εγγραφή υποθήκης, ή ότι το γεωργικό εισόδημα από την εκμετάλλευση του ακινήτου που μεταβιβάζεται δηλώθηκε στη φορολογία εισοδήματος κατά την τελευταία διετία πριν από τη μεταβίβαση, ή να προκύπτει από την υπεύθυνη δήλωση ότι το ακίνητο που μεταβιβάζεται ή υποθηκεύεται δεν απέφερε εισόδημα κατά τον χρόνο που ο μεταβιβάζων ή αυτός που υποθηκεύει ήταν κύριος, νομέας ή επικαρπωτής και πάντως για χρονικό διάστημα όχι μεγαλύτερο της πενταετίας από τη μεταβίβαση ή την υποθήκευση.
Η πιο πάνω υπεύθυνη δήλωση μνημονεύεται στο συμβολαιογραφικό έγγραφο. Το ένα αντίτυπο αυτής οφείλουν οι συμβολαιογράφοι ή οι υποθηκοφύλακες να στέλνουν μέσα σε έναν μήνα από τη σύνταξη του συμβολαιογραφικού εγγράφου ή την εγγραφή της υποθήκης στον προϊστάμενο της ΔΟΥ που είναι αρμόδια για τη φορολογία αυτού που μεταβιβάζει ή παραχωρεί υποθήκη.
Ειδικά στην περίπτωση υποβολής εκπρόθεσμης δήλωσης φόρου εισοδήματος από τον μεταβιβάζοντα ή από αυτόν που υποθηκεύει, αντί για την προσκόμιση της πιο πάνω υπεύθυνης δήλωσης απαιτείται η προσκόμιση πιστοποιητικού του προϊσταμένου της αρμόδιας Δημόσιας Οικονομικής Υπηρεσίας, από το οποίο να προκύπτει ότι δηλώθηκαν τα μισθώματα του ακινήτου που μεταβιβάζεται ή του ακινήτου που υποθηκεύεται, κατά την τελευταία διετία πριν από τη μεταβίβαση ή την εγγραφή της υποθήκης.
Δεν απαιτείται η προσκόμιση υπεύθυνης δήλωσης ή πιστοποιητικού όταν η εγγραφή της υποθήκης γίνεται ύστερα από δικαστική απόφαση ή από το νόμο.
Στις συμβολαιογραφικές πράξεις που συντάσσονται για τη μεταβίβαση ή με σκοπό τη μεταβίβαση ακινήτων, οι συμβολαιογράφοι υποχρεούνται να αναγράφουν εκτός των άλλων στοιχείων των συμβαλλομένων και τον αριθμό φορολογικού μητρώου αυτών.
* Οι φύλακες μεταγραφών υποχρεούνται να αρνηθούν τη μεταγραφή του συμβολαίου μεταβίβασης κυριότητας ακινήτου, ή τη σύσταση εμπράγματος δικαιώματος, ή την εγγραφή υποθήκης, καθώς και τη μεταγραφή της δήλωσης αποδοχής κληρονομίας ή κληροδοσίας, ή του κληρονομητηρίου, αν δεν προσκομιστεί το πιστοποιητικό ή η υπεύθυνη δήλωση που αναφέρθηκαν πιο πάνω.
Δεν απαιτείται η προσκόμιση του πιστοποιητικού ή της υπεύθυνης δήλωσης όταν το κληρονομητήριο εκδίδεται από το αρμόδιο δικαστήριο ύστερα από αίτηση τρίτου προσώπου.
Το ένα αντίτυπο της υπεύθυνης δήλωσης οφείλουν οι φύλακες μεταγραφών να το στέλνουν μέσα στον επόμενο μήνα από την παραλαβή της δήλωσης στον προϊστάμενο της ΔΟΥ που υπάγεται ο φορολογούμενος.
* Τα δικαστήρια δεν δικάζουν αγωγή για έξωση μισθωτή ακινήτου αν δεν προσκομιστεί το πιστοποιητικό που αναφέρθηκε στα προηγούμενα, από το οποίο να προκύπτει ότι δηλώθηκαν τα μισθώματα του ακινήτου κατά την τελευταία διετία πριν από την εκδίκαση της υπόθεσης.
* Οι τράπεζες, το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων, το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο και οι λοιποί οργανισμοί απαγορεύεται να χορηγούν στεγαστικά δάνεια για ακίνητα για τα οποία δεν έχουν δηλωθεί τα μισθώματα, αν δεν προσκομιστεί το πιστοποιητικό ή η υπεύθυνη δήλωση που αναφέρθηκαν πιο πάνω.
