Υστερα από μια συνομιλία με τον Βασίλη Παπαβασιλείου φεύγεις πάντα πλουσιότερος. Λόγος ακριβής και μεστός, λεξιλόγιο που σπανίως συναντάς στην καθημερινότητά σου, σκέψεις και ιδέες καθαρές και πρωτότυπες, ενδιαφέρουσες απόψεις που σε προβληματίζουν. Κάθε συνάντηση με αυτόν τον ιδιαίτερο άνθρωπο του θεάτρου είναι ένα μικρό μάθημα. Ο,τι λέει το γνωρίζει, ό,τι καταθέτει το πιστεύει, ό,τι ακούς απαιτεί να το προσέξεις. H πορεία του στο θέατρο ήταν και είναι μοναχική: είτε συνεργάστηκε με ομάδες (ξεκινώντας από την «ιστορική» «Σκηνή») είτε ανέλαβε θέσεις (τη διεύθυνση του ΚΘΒΕ) είτε πορεύτηκε έξω από σχήματα, παρέμεινε ένας μοναχικός καλλιτέχνης. Σήμερα αυτοχαρακτηρίζεται «ελεύθερος σκοπευτής» και δικαιώνει απολύτως τον τίτλο του. Ενα πρόσφατο πέρασμα από το Θέατρο Τέχνης, μια συνεργασία με το Εθνικό, μια μελλοντική δουλειά στο ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας. Και ανάμεσά τους η «Ελένη» του Γιάννη Ρίτσου, στην οποία επιστρέφει τα δύο τελευταία χρόνια.
Εκθετήρια ηθοποιών
Την προσεχή Παρασκευή η Πειραματική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου θα υποδεχθεί τις «Κατά λάθος πρόβες», την παράσταση που σκηνοθετεί ο Βασίλης Παπαβασιλείου και αποτελείται από τα μονόπρακτα «Ο αυτοσχεδιασμός των Βερσαλλιών» του Μολιέρου και «Οι καλόπιστοι θεατρίνοι» του Μαριβό. Ο ίδιος εδώ και δυόμισι μήνες δουλεύει με μια «ντουζίνα» κυριολεκτικά ηθοποιών για να φθάσει στην πρεμιέρα.
«Συνεργάζομαι με όποιον μου κάνει την τιμή να με ζητήσει και με όποιον αισθάνομαι ότι υπάρχει βάση συνεργασίας. Δέχθηκα μια πρόταση από τον Στάθη Λιβαθινό και βρίσκομαι τώρα εδώ, στην Πειραματική. Πράγματι στο Εθνικό σήμερα υπάρχει ένα πνεύμα δουλειάς, μια πνοή η οποία οδηγεί και σε αυτόν τον αριθμό παραγωγών. Οπως υπάρχει και μια εντυπωσιακή ανταπόκριση όλων των τομέων λειτουργίας του θεάτρου στα ζητούμενα της παραγωγής. H Πειραματική, όμως, που εγκαινιάστηκε το 1985 και στέγασε εκβιαστικά μια σκηνή, είναι ντροπή να αποτελεί, ως χώρος, στέγη ενός εθνικού θεάτρου. Είναι οριακός χώρος, ακόμη και για τον σκοπό τον οποίο τα τελευταία χρόνια τιμά ο τρόπος δουλειάς του Λιβαθινού. Αν ένας νέος ηθοποιός δουλέψει τρία χρόνια συνέχεια σε αυτόν τον χώρο, σίγουρα θα έχει ένα πρόβλημα σε ό,τι αφορά τη διαχείριση των εκφραστικών του μέσων, την αντίληψή του για το θέατρο. Δεν μπορούμε να κάνουμε θέατρο σε σκηνές όπου είμαστε μεγαλύτεροι από τον χώρο. Είναι η πλήρης αντιστροφή των μεγεθών αυτών. Και δεν έχω κανένα πρόβλημα να χαρακτηρίσω αυτούς τους χώρους εκθετήρια ηθοποιών. Καταλαβαίνω ποια ανάγκη τα δημιούργησε και τα συντηρεί. Πρέπει όμως να προσθέσω ότι στους μικρούς αυτούς χώρους το ατομικό ψυχόδραμα του καθενός έχει την τάση να διογκώνεται. Και από την άλλη αξίζει να σκεφθούμε ότι οι αρχαίοι μάς δίδαξαν την τέχνη της απόστασης, το εποπτικό βλέμμα στην παράσταση. Τώρα φθάσαμε στο άλλο άκρο και ζητάμε από τους ηθοποιούς τον χειμώνα να προσαρμόζονται σε χώρους 2X3 και το καλοκαίρι στον έναστρο ουρανό της Επιδαύρου».
Ελλειψη επενδύσεων
Ως σκεπτόμενος άνθρωπος ο Βασίλης Παπαβασιλείου πιστεύει ότι έχουν γίνει λίγες, ελάχιστες, επενδύσεις στις θεατρικές υποδομές της Ελλάδας του 20ού αιώνα. Και αναρωτιέται: «Πώς λοιπόν να περιμένεις αποτελέσματα; Λες και το θέατρο γίνεται από ήρωες και μάρτυρες. Οχι όμως και το μπάσκετ ή ο κλασικός αθλητισμός. Ούτε και νυχτερινή πιάτσα μπορεί να γίνει χωρίς επενδύσεις».
H διπλή εφετινή παράσταση με τα μονόπρακτα επηρεάστηκε ως προς τον Μολιέρο από το γεγονός ότι η Πειραματική έχει περιλάβει στο πρόγραμμά της τον «Μολιέρο» του Μπουλγκάκοφ. Πλάι του συνταίριαξε το σπανίως παιζόμενο μονόπρακτο του Μαριβό. «”Ο αυτοσχεδιασμός των Βερσαλλιών” είναι το πιο αυτοβιογραφικό κείμενο του γάλλου δραματουργού» λέει ο σκηνοθέτης. «Οσο για τους “Καλόπιστους θεατρίνους”, είναι το τελευταίο έργο του Μαριβό, ένα έργο-διαθήκη. Παντρεύοντας στην ομάδα των ηθοποιών με τους οποίους δουλεύουμε παλαιότερους συνεργάτες μου και νέα παιδιά νομίζω ότι φτιάξαμε ένα είδος εργαστηρίου».
Θεατρικά τεχνάσματα
Το κοινό σημείο των δύο έργων δεν είναι άλλο από τη θεματική του αυτοσχεδιασμού. Στον Μολιέρο παρακολουθούμε την πρόβα μιας παράστασης που δεν δίνεται ποτέ. «Και εμείς ως άνθρωποι της σκηνής πρέπει να κάνουμε την παράσταση της πρόβας» συμπληρώνει ο ίδιος. Στον Μαριβό «δεν έχουμε τους επαγγελματίες ηθοποιούς του θιάσου του Μολιέρου που κάνουν πρόβα αλλά έχουμε κάποιους υπηρέτες που βρίσκονται στο άλλο άκρο ως προς το έντεχνο των ηθοποιών του Μολιέρου. Σίγουρα όμως βλέπει κανείς ότι αυτό το πράγμα, η αθωότητα και η απλότητα, είναι ένα τέχνασμα του Μαριβό: καλούνται να κάνουν μια παράσταση προς τέρψη κάποιων αστών. Τα κείμενα αυτά συνδέονται με έναν λανθάνοντα, πρόωρο ίσως, πιραντελισμό: προετοιμασία μιας παράστασης, αυτοσχεδιασμός, πρόβες. Ειδικότερα στον Μαριβό το εύρημα της διακοπής της πρόβας δίνει τη σκυτάλη του θεάτρου στη ζωή. Και η ζωή αποδεικνύεται θεατρικότερη του θεάτρου» καταλήγει.
H παράσταση «Κατά λάθος πρόβες», που περιλαμβάνει τα έργα «Ο αυτοσχεδιασμός των Βερσαλλιών» του Μολιέρου και «Οι καλόπιστοι θεατρίνοι» του Μαριβό, ανεβαίνει από την Πειραματική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου. Μετάφραση: Λουίζα Μητσάκου και Ανδρέας Στάικος αντιστοίχως, σκηνοθεσία: Βασίλης Παπαβασιλείου, σκηνικά – κοστούμια: Ιουλία Σταυρίδου, μουσική: Νίκος Κυπουργός, φωτισμοί: Αντώνης Παναγιωτόπουλος. Παίζουν: Νίκος Γιαλελής, Γιώργος Γιαννακάκος, Αναστασία Γκολεμά, Βερόνικα Ηλιοπούλου, Σοφιάννα Θεοφάνους, Νίκος Καραθάνος, Ελένη Κοκκίδου, Αθηνά Μαξίμου, Ιωάννα Μαυρά, Χρήστος Παυλίδης, Στράτος Σωπύλης, Βασίλης Χαλακατεβάκης. Πρεμιέρα την Παρασκευή (14/11) στις 21.00. Οι παραστάσεις θα διαρκέσουν ως τις 25.1.2004.
