Επάγγελμα: ωραίος

ΤΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ πρέπει να στέλνονται κατά ριπάς στον κυρίαρχο – δέσμιο καταναλωτή, αλλά ταυτόχρονα να είναι ανάλαφρα και εύπεπτα. Αυτό επιτάσσει η παγκόσμια βιομηχανία ομορφιάς. Πρώτη ύλη τα νεανικά κορμιά. Δεν είναι τυχαίο ότι η έκδοση του ημερολογίου της Πιρέλι ­ με τα διάσημα φωτομοντέλα σε αισθησιακές πόζες ανάμεσα σε ελαστικά αυτοκινήτου ­, που επιμελείται μεταξύ άλλων και ο πολύς Χέλμουτ Νιούτον, επί σειρά ετών αποτελεί καλλιτεχνικό γεγονός.

Τηλεοπτικές εκπομπές και περιοδικά «λάιφ στάιλ» ξεδιπλώνουν απλόχερα τα προγράμματα και τις ιλουστρασιόν σελίδες τους για να φιλοξενήσουν τα πανέμορφα ψηλόλιγνα παιδιά που, αν και διαφορετικά μεταξύ τους, μοιάζουν ίδια, λες και έχουν βγει από αλυσίδα παραγωγής. Το ωραίο αφότου έγινε επάγγελμα έχει κατακλύσει όλους τους χώρους. Εχει υποκαταστήσει τους μετεωρολόγους, ανεβάζοντας στα ύψη την τηλεθέαση, τους δημοσιογράφους και τους ηθοποιούς. Στους περισσότερους τομείς η ομορφιά έχει γίνει αναγκαία συνθήκη ανέλιξης. Τα παιδιά του μόντελινγκ καλούνται να μιλήσουν επί παντός του επιστητού, προκαλώντας αισθήματα εκνευρισμού ακόμη και στους μέντορές τους, τους υπευθύνους των πρακτορείων μοντέλων. Στέκονται απόμακρα καταφέρνοντας χωρίς κόπο να προσελκύσουν το ενδιαφέρον και των πιο πολυάσχολων.

«Το λείο, αψεγάδιαστο πρόσωπό τους θυμίζει λίγο το γυαλισμένο παρκέ ενός ακατοίκητου σπιτιού», λέει η κυρία Φωτεινή Τσαλίκογλου, συγγραφέας και καθηγήτρια Ψυχολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου. «Ενός σπιτιού που παρ’ ότι δεν κατοικήθηκε ποτέ είναι στοιχειωμένο και γεμάτο φαντάσματα. Οι συναρμολογημένες κινήσεις, το παγωμένο, παγιωμένο χαμόγελο, ο στερεότυπος λόγος, το επαρκές βλέμμα. Δεν υπάρχει όνομα, δεν υπάρχει επιθυμία, δεν υπάρχει πόθος. Υπάρχει μόνο Εικόνα, Είδωλο, Εμπόρευμα».

Την ίδια στιγμή ένα νέο σύνδρομο απασχολεί τις σύγχρονες κοινωνίες. Αμερικανοί ψυχολόγοι το ονομάζουν «σύνδρομο του άσχημου ανθρώπου». Ατομα κάθε ηλικίας και φύλου, που αντιπροσωπεύουν τον μέσο πολίτη, αντιμετωπίζουν «κρίση εμφάνισης» επειδή δεν διαθέτουν τις αναλογίες της Σίντι Κρόφορντ ή του Κάμερον. Οι αναφορές περί «γλαστρών» και «φυτών», που ακούγονται κατά κόρον εσχάτως, αποτελούν σαφή ένδειξη της επερχόμενης «θερμοκρασιακής αναστροφής».

«Οι όμορφες κούκλες που προβάλλει η εποχή μας είναι σαν τις κούκλες του Χόφμαν», επισημαίνει η κυρία Τσαλίκογλου. «Σου μεταδίδουν μια παράξενη ανησυχία. Ενα συναίσθημα ανοίκειο. Πόσο ζωντανές είναι; Δεν είσαι ποτέ σίγουρος. Αν τις αγγίξεις, θα ριγήσουν; Αν τις τρυπήσεις, θα βγει αίμα; Αν τις γαργαλίσεις, θα γελάσουν; Εχεις την αίσθηση ότι ζουν σε μία ενδιάμεση ζώνη ανάμεσα στο πραγματικό και στο φανταστικό. Ούτε εντελώς ζωντανές ούτε εντελώς νεκρές».

Τα ιδιαίτερα γνωρίσματά τους, ωστόσο, δεν αφήνουν ασυγκίνητους ακόμη και τους παραδοσιακά αδιάφορους πολιτικούς που σπεύδουν στις δροσερές παρουσίες του μόντελινγκ να βρουν την πολυπόθητη προβολή τους στα περιοδικά ποικίλης ύλης. Αυτό επιτυγχάνεται σε στενή συνεργασία με τους υπευθύνους πολλών πρακτορείων μοντέλων, που εκτός από τη μόδα και τη φωτογράφηση ασχολούνται παράλληλα και με το «ίματζ μέικινγκ». «Πρόκειται για δευτεροκλασάτους βουλευτές που δεν έχουν σίγουρη την επανεκλογή τους», σημειώνει ένας από τους εν λόγω επαγγελματίες!

Σε κάθε περίπτωση, καταλήγει η κυρία Τσαλίκογλου, «το παιχνίδι με την ομορφιά δεν είναι τελειωμένο. Οχι, δεν είναι τελειωμένο, ίσως γιατί μαζί τους θα τελειώναμε και εμείς. Η ομορφιά είναι ένας ευφάνταστος, πείσμων δραπέτης. Οσο και αν την καθηλώσεις, την εγκλωβίσεις, την υποτάξεις, θα βρει εκείνη τον τρόπο να δραπετεύσει. Να προβάλει μπροστά στα έκθαμβα μάτια μας και αιφνίδια να μας πει: “Εδώ είμαι”! Και τότε εκείνη τη στιγμή όλα γύρω μας ομορφαίνουν». Το κάλλος, τα πρότυπα και η βιομηχανία του θεάματος

ΚΑΘΡΕΦΤΗ, καθρεφτάκι, ποια είναι η ομορφότερη του κόσμου; Η Ειρήνη Σκλήβα. Και το (σύγχρονο) παραμύθι ξεκινά. Παραμύθι για τη δεκαοκτάχρονη κοπέλα από το Αιγάλεω, παραμύθι και για μια ολόκληρη χώρα που φαίνεται ότι έχει ανάγκη από παραμύθια για να ξεφύγει από το άγχος και τη μιζέρια της γκρίζας καθημερινότητας. Είμαστε και πάλι πρωταθλητές. Είμαστε οι πιο όμορφοι. Το ελληνικό κάλλος (κατά το ελληνικό δαιμόνιο) θριαμβεύει.

Αλλά το παραμύθι είναι παράγωγο της λέξης μύθος. Και το παραμύθι της όμορφης ελληνοπούλας που μας έκανε να αισθανθούμε «εθνικά υπερήφανοι» ξαναφέρνει στην επικαιρότητα τον «μύθο του ωραίου», κυρίαρχο πολιτισμικό πρότυπο της κοινωνίας μας.

Και ήδη το εγχώριο κύκλωμα της βιομηχανίας της ομορφιάς τρίβει τα χέρια του: όσοι «μανατζάρουν», «υπογράφουν», «ντύνουν», «πουλάνε» και «κερδίζουν» από το «επάγγελμα ωραίος» ζουν το δικό τους παραμύθι. Ονειρεύονται ότι η ελληνίδα Μις Κόσμος θα ανοίξει και σε αυτούς την πόρτα που θα τους επιτρέψει να δραπετεύσουν από τον «βαλκανικό επαρχιωτισμό της Ελλαδίτσας» και θα τους οδηγήσει στα ρετιρέ της διεθνούς βιομηχανίας της ομορφιάς. Και εδώ είναι ο κίνδυνος για την Ειρήνη Σκλήβα: το «επάγγελμα ωραίος» είναι ένα επάγγελμα εφήμερο, σχεδόν μιας χρήσης. Η βιομηχανία της ομορφιάς λειτουργεί στο πνεύμα της εναλλασσόμενης εικόνας: όσο πιο γρήγορα αλλάζουν τα πρότυπα τόσο περισσότερα κέρδη έχει. Και τα χρησιμοποιημένα πρότυπα τα πετάει στα σκουπίδια… ΕΡΙΕΤΤΑ ΜΑΥΡΟΥΔΗ «Ο,τι χτυπάει στο μάτι»

«ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΗ αξία η ομορφιά, έχει αποκτήσει αρχετυπική αξία», επισημαίνει η κ. Εριέττα Μαυρουδή, πρόεδρος της διαφημιστικής εταιρείας BBDO. «Είναι μοιραίο να θέλουμε να μας περιβάλλουν ωραία πράγματα. Οπως λέει και το ανέκδοτο “καλύτερα 50 χρόνια πλούσιος και υγιής, παρά 10 φτωχός και σακάτης”».

Εν τούτοις, σημειώνει, «το ωραίο έχει ευτελιστεί, όπως όλα τα πράγματα σήμερα. Η ομορφιά έχει επικεντρωθεί στα “γυαλιστερά” χαρακτηριστικά και όχι στη φινέτσα, στη γοητεία και στη χάρη. Εχουν υπερισχύσει αυτά που χτυπούν στο μάτι. Οσα απαιτούν καλλιέργεια μας κουράζουν, ενώ όσα είναι εύκολα τα ακολουθούμε γιατί είναι στερεότυπα».

Εκφράζοντας την αντίθεσή της στην πολυπραγμοσύνη που αναπτύσσουν ολοένα και περισσότερο τα παιδιά του μόντελινγκ, η κ. Μαυρουδή τονίζει ότι «αυτό δεν αποφέρει τίποτα. Μόνο ο αναγεννησιακός άνθρωπος μπορούσε να κάνει πολλά πράγματα μαζί. Είναι πάρα πολύ κακό όταν αυτό γίνεται σήμερα από ανθρώπους χωρίς παιδεία, απλώς και μόνο με το όνομα που απέκτησαν από τη δουλειά τους».

Τα αίτια πολλά. «Πολυπαραγοντικό» το φαινόμενο, όπως θα έλεγαν και οι εγκληματολόγοι, έχει τις ρίζες του τόσο στο άτομο όσο και στην κοινωνία. Σε αυτά θα πρέπει να προστεθεί και η τηλεόραση, αυτό «το γυάλινο μάτι που σε φέρνει αντιμέτωπο με τον εαυτό σου, χωρίς να σε αφήνει να ταξιδέψεις μέσα σου», καταλήγει η κ. Μαυρουδή. ΜΑΙΡΗ ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ «Εμπορευματοποίηση»

«ΥΠΑΡΧΕΙ κατάχρηση και εμπορευματοποίηση του “αισθησιακού”. Σαν πολίτης και σαν γυναίκα με ενοχλεί όταν γίνεται με καθαρή πρόθεση. Δυστυχώς όμως έχουμε εξοικειωθεί και δεν μας σοκάρει». Οταν οι προαναφερόμενες επισημάνσεις προέρχονται από την κ. Μαίρη Δρακοπούλου, ιδιοκτήτρια του γνωστού πρακτορείου «Μόντελς Ουάν», αποκτούν ιδιαίτερη σημασία. Γνωρίζοντας εκ των έσω τα πράγματα, καταθέτει την προσωπική της άποψη σχετικά με τις υπερεξουσίες του χώρου.

Οπως υποστηρίζει η κ. Δρακοπούλου, «ζούμε μια πολυμορφική κατάσταση. Συνυπάρχουν όλα. Ο καθένας μπορεί να επιλέξει τι του πηγαίνει. Στο Λονδίνο υπάρχει γραφείο αποκλειστικά με ξανθά μοντέλα, στις ΗΠΑ υπάρχει γραφείο με μοντέλα που εντοπίζονται στους δρόμους». Την κουράζει η κλασική ομορφιά και αισθάνεται, «όσο εκκεντρικό και αν ακούγεται», ότι δημιουργεί. «Θέλω να εξιτάρω τη φαντασία του κόσμου, να ιντριγκάρω έναν δημιουργό με ένα πρόσωπο διαφορετικό».

Δεν πιστεύει ότι υπάρχουν σχεδιαστικές… ακρότητες, υπογραμμίζοντας ότι «τα “ανορεκτικά” μοντέλα τύπου Κέιτ Μος ανταποκρίνονται σε υπαρκτές ανάγκες. Η μόδα αυτή απευθύνεται στη σημερινή κοινωνία, όπου οι καμπύλες έχουν χαθεί».

Οσον αφορά τη στάση κυρίως νέων μοντέλων που μετέχουν σε αμέτρητα καλλιτεχνικά, αθλητικά και πολιτικά πάνελ, η κ. Δρακοπούλου είναι σαφέστατη: «Δεν επιτρέπω στα μοντέλα μου να έχουν άποψη για οτιδήποτε. Αν η Βίκυ Καγιά, για παράδειγμα, ήθελε θα μπορούσε να έχει βγει σε 1.000 εκπομπές». ΝΙΚΟΣ ΚΟΥΝΤΟΥΡΑΣ «Πρώτα τα συμβόλαια»

ΕΠΙΛΕΓΟΝΤΑΣ τη γλώσσα της αλήθειας ο κ. Νίκος Κουντουράς, ίματζ μέικερ και μάνατζερ επώνυμων μοντέλων, δεν φείδεται διαπιστώσεων. «Υπάρχει καταιγισμός, πλύση εγκεφάλου. Αυτό γίνεται καθαρά για εμπορικούς λόγους. Τα μέσα ενημέρωσης του χώρου ενδιαφέρονται μόνο για να πουλήσουν. Δεν είναι τυχαίο ότι οι προτάσεις τους αφορούν αποκλειστικά επώνυμα μοντέλα», σημειώνει.

Πώς προσδιορίζει τον δικό του ρόλο; «Εγώ αμείβομαι για τη δημιουργία ενός ονόματος, μιας εικόνας. Ας μην κρυβόμαστε, δεν υπάρχουν συναισθηματισμοί σε αυτόν τον χώρο, πολύ περισσότερο όταν υπάρχουν συμβόλαια». Παρ’ ότι όμως, όπως λέει, χρεώνεται ο ίδιος τις επιτυχίες ενός επώνυμου μοντέλου, δεν συμβαίνει το ίδιο και με τις αποτυχίες. «Δεν ευθύνομαι εγώ αν κάποια ονόματα πουλάνε μεν, αλλά δημιουργούν και γέλωτες. Εγώ δεν φτιάχνω χαρακτήρες αλλά το όνομα, με το οποίο θα “πουλήσουν” στον κόσμο».

Σύμφωνα με τον κ. Κουντουρά, «το ωραίο πουλάει γιατί μας αντιπροσωπεύει. Ολοι θέλουμε να το βλέπουμε. Ειδικά σήμερα με όλα αυτά τα προβλήματα, αφαιρούμαστε από την πραγματικότητα». Ο κ. Κουντουράς, εν τούτοις, δεν θεωρεί ότι τα μοντέλα έχουν κατακλύσει κάθε επαγγελματική θέση εργασίας. «Ολες οι κοπέλες εργάζονται. Η κοπέλα που χαϊδεύει ένα τηλεπαιχνίδι προσφέρει εργασία. Αφού υπάρχει αυτή η θέση να μην πάει; Γι’ αυτό τη θέλουν, αυτό κάνει. Σε σχέση με τα δελτία καιρού; Τι ενοχλεί αφού ανέβασαν τις ακροαματικότητες;».