«Δεν περιμένω την άδεια κανενός για να κάνω επιστήμη». «Η ζωή μπορεί να σχεδιαστεί – και αυτό αλλάζει τα πάντα». «Οι επικριτές θα υπάρχουν πάντα. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να σταματήσουμε». «Κάποιοι βλέπουν όρια, εγώ βλέπω προβλήματα προς επίλυση».
Αυτά τα λόγια ανήκουν – ή μάλλον πλέον ανήκαν – στον Κρεγκ Βέντερ, έναν από τους πιο γνωστούς αμερικανούς βιολόγους, γενετιστές και βιοτεχνολόγους, ο οποίος εγκατέλειψε τα εγκόσμια στις 30 Απριλίου, σε ηλικία 79 ετών, μετά από σύντομη νοσηλεία εξαιτίας επιπλοκών από αντικαρκινική θεραπεία την οποία λάμβανε. Και πράγματι, αν και πρόκειται για απάνθισμα λίγων μόνο σχολίων του Βέντερ, αποτυπώνουν τον ισχυρό (σύμφωνα με κάποιους, ακόμη και εγωκεντρικό) και ανήσυχο χαρακτήρα του. Αποτυπώνουν μια πορεία που, αν και πολλές φορές χαρακτηρίστηκε αμφιλεγόμενη, δεν μπορεί κανένας να αρνηθεί ότι ήταν δημιουργική. Μια πορεία που είχε ως μότο της το «Get the science done!» (από τα αγαπημένα του Βέντερ).
Επρόκειτο όντως για έναν επιστήμονα που έφερνε εις πέρας το εκάστοτε ερευνητικό του εγχείρημα και μάλιστα γρήγορα (αυτή η ταχύτητα αποτέλεσε πολλάκις αντικείμενο σχολιασμού αφού μπορεί να στερείται της απαιτούμενης προσεκτικής επαλήθευσης). Το όνομα του Βέντερ συνδέθηκε άλλωστε με ορόσημα της επιστημονικής προόδου: είχε καθοριστική συμβολή στην αποκωδικοποίηση του ανθρώπινου γονιδιώματος μέσω της ιδιωτικής του εταιρείας Celera Genomics, ακολουθώντας μια ταχύτερη και πιο επιθετική μέθοδο αλληλούχησης του DNA που επίσπευσε τις διαδικασίες.
Ωστόσο αυτή η ιδιωτική πρωτοβουλία προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από άλλους επιστήμονες και ιδίως από τους «αντιπάλους» του στην κούρσα της αποκωδικοποίησης από το δημόσιο πρόγραμμα «Human Genome Project», που θεωρούσαν ότι το ανθρώπινο γονιδίωμα θα έπρεπε να αποτελεί δημόσιο αγαθό. Δεν ήταν απλά μια κόντρα, αλλά μια αντιπαράθεση με βαθιά ιδεολογικό υπόβαθρο που αφορούσε το ποιος έχει τελικά το δικαίωμα να κατέχει τη γνώση της ζωής. Απτόητος από τις αντιδράσεις ο Βέντερ συνέχισε να εργάζεται άοκνα ως το τέλος: δημιούργησε τον πρώτο οργανισμό, ένα βακτήριο, του οποίου το γονιδίωμα ήταν εξ ολοκλήρου συνθετικό, ανοίγοντας και πάλι πλήθος ηθικών συζητήσεων, ενώ δημοσίευσε και την πρώτη αλληλούχηση ανθρώπινου γονιδιώματος η οποία προσδιόριζε την αλληλουχία DNA και των δύο συνόλων χρωμοσωμάτων (ενός από κάθε γονέα) – το γονιδίωμα μάλιστα αυτό δεν ήταν άλλο από το δικό του!
Διεξήγαγε παράλληλα πολλές θαλάσσιες αποστολές για την ανάλυση του DNA μικροοργανισμών ανακαλύπτοντας χιλιάδες νέα είδη, ενώ ίδρυσε και διαφορετικές εταιρείες με αντικείμενο τη μακροζωία αλλά και τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης για τη διάγνωση και εξατομικευμένη αντιμετώπιση σοβαρών νόσων.
Πολλοί έλεγαν ότι ο Βέντερ ήταν περισσότερο επιχειρηματίας παρά επιστήμονας. Ο ίδιος έλεγε ότι με αυτόν τον τρόπο υπάρχει επιστημονική πρόοδος (με το αζημίωτο βεβαίως-βεβαίως). Ελεγε επίσης ότι «η μόνη μετά θάνατον ζωή είναι ό,τι θυμούνται οι άλλοι για εμάς». Πιθανότατα τα κατάφερε να τον θυμούνται στο μέλλον πολλοί πολύ (όχι πάντοτε για τους ίδιους λόγους).
