Υπάρχουν φορολογικές μεταρρυθμίσεις που συνδέονται αμιγώς με αλλαγές στους συντελεστές και εκείνες που χωρίς να χρειαστεί να μειωθεί ή να αυξηθεί η φορολογία έχουν ίδια ή και μεγαλύτερη βαρύτητα.

Μία από αυτές τις μεταρρυθμίσεις ακούει στο όνομα «ΜΙΔΑ», που είναι το αρκτικόλεξο για το Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων, και «ΜΑΠ» (Μητρώο Ακίνητης Περιουσίας Δημοσίου), τα οποία αναμένεται να τεθούν σταδιακά σε εφαρμογή τους πρώτους μήνες του 2026 και να αποτελέσουν τον πραγματικά «Μεγάλο Αδελφό» της Εφορίας όσον αφορά τις ιδιοκτησίες που κατέχουν περίπου 7.000.000 φυσικά και νομικά πρόσωπα.

Μάλιστα, για πρώτη φορά το κράτος θα γνωρίζει με ακρίβεια όχι μόνο τα τετραγωνικά ή την τοποθεσία ενός ακινήτου, αλλά κυρίως το πώς αυτό χρησιμοποιείται, δηλαδή αν όντως χρησιμοποιείται ως κύρια κατοικία, ως δευτερεύουσα, ως εξοχικό, ως επαγγελματικός χώρος, αν έχει παραχωρηθεί δωρεάν και σε ποιον, αν μισθώνεται ή παραμένει κλειστό.

Πλήρης εικόνα για τα ακίνητα

Τα εν λόγω Μητρώα, η δημιουργία των οποίων περιλαμβάνεται σε δύο άρθρα του νομοσχεδίου για τον «Εθνικό Τελωνειακό Κώδικα και άλλες διατάξεις» που δημοσιεύτηκε στο Φύλλο Εφημερίδας της Κυβερνήσεως στις 28 Ιουλίου 2025, θα καταγράφουν τόσο την ιδιωτική περιουσία μέσω του ΜΙΔΑ όσο και τη δημόσια περιουσία μέσω του ΜΑΠ, ώστε να υπάρχει πλήρης εικόνα για το τι έχουν και τι δεν έχουν στην κατοχή τους πολίτες, νομικά πρόσωπα αλλά και το κράτος.

Ο αρχικός σχεδιασμός ήταν να τεθούν τα δύο αυτά Μητρώα σε παραγωγική λειτουργία αμέσως μετά την ψήφιση των σχετικών διατάξεων και πάντως όχι πέρα από το 2025. Ωστόσο, λόγω του γεγονότος ότι απαιτείται να υπογραφούν μια σειρά από εφαρμοστικές αποφάσεις από τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκο Πιερρακάκη, αλλά, το κυριότερο, να λυθούν ζητήματα διαλειτουργικότητας μεταξύ των διάφορων βάσεων δεδομένων που θα συνδέονται μεταξύ τους για να αντλούνται τα απαραίτητα στοιχεία, καθορίστηκε τελικά νέο χρονοδιάγραμμα με έναρξη το πρώτο τρίμηνο του 2026 και πλήρη ολοκλήρωση εντός του τρέχοντος έτους.

Μείωση φόρων για ιδιοκτήτες ακινήτων

Μάλιστα, όπως αναφέρει αρμόδιος παράγοντας του υπουργείου Οικονομικών, η επιτυχία αυτών των Μητρώων μπορεί να οδηγήσει σε νέα μείωση των φορολογικών συντελεστών για τους ιδιοκτήτες που εκμισθώνουν ακίνητα και έχουν ετήσιο εισόδημα έως 12.000 ευρώ (σήμερα φορολογούνται με συντελεστή 15%).

Αυτό, διότι, μέσω των εκτεταμένων διασταυρώσεων και ελέγχων που θα γίνουν αρχικά μέσω της διασύνδεσης των βάσεων δεδομένων του Ε9 (έκανε ντεμπούτο στη ζωή των ιδιοκτητών το 1997), των στοιχείων των φορολογικών δηλώσεων που περιλαμβάνονται στο έντυπο Ε1 (Δήλωση Φορολογίας Εισοδήματος), στο έντυπο Ε2 (Αναλυτική κατάσταση μισθωμάτων ακίνητης περιουσίας), στα δηλωμένα – καταγεγραμμένα συμβόλαια και του Εθνικού Κτηματολογίου και αργότερα με τα στοιχεία που έχουν στην κατοχή τους οι δήμοι, οι τράπεζες, ο ΔΕΔΔΗΕ για όλα τα ηλεκτροδοτούμενα ακίνητα και οι εταιρείες ύδρευσης, θα «βγουν στην επιφάνεια» τα κρυμμένα ενοίκια, τα αδήλωτα σπίτια, τα «κενά» διαμερίσματα – που μόνο κενά δεν είναι – και οι όποιες ασυμφωνίες υπάρχουν σε δηλωμένα ή μη τετραγωνικά μέτρα.

Κλασικό παράδειγμα αυτό που συμβαίνει με τους λογαριασμούς ρεύματος, όπου τα δημοτικά τέλη υπολογίζονται βάσει στοιχείων που έχουν στη διάθεσή τους οι δήμοι και σε πάρα πολλές περιπτώσεις διαφέρουν κατά πολύ από αυτά που έχουν δηλωθεί στο Ε9 ή στο Κτηματολόγιο.

Τελευταία ευκαιρία υποβολής δήλωσης

Σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες του «Βήματος», στο υπουργείο Οικονομικών ετοιμάζονται να δώσουν μία τελευταία ευκαιρία στους ιδιοκτήτες – πριν ξεκινήσουν οι διασταυρωτικοί έλεγχοι – να προχωρήσουν σε δηλώσεις και τροποποιήσεις των πάσης φύσεως ακινήτων που έχουν στην κατοχή τους, με την καταβολή ωστόσο των αναλογούντων φόρων.

Αν, όμως, δεν το πράξουν, τότε τα πρόστιμα που θα ακολουθήσουν θα είναι πολλαπλάσια αυτών που έχουν γλιτώσει όλα αυτά τα χρόνια. Υπάρχει βέβαια η πιθανότητα να αποφασιστεί και να ισχύσει αυτό που είχε συμβεί πριν από περίπου 6 χρόνια, με την εφαρμογή του μέτρου υποβολής τροποποιητικών δηλώσεων για τα αδήλωτα τετραγωνικά σε δήμους, ώστε να καταγραφούν τα τελικά τετραγωνικά πάνω στα οποία επιβάλλεται το Τέλος Ακίνητης Περιουσίας μέσω λογαριασμών ρεύματος. Αυτή τη φορά, αν προκριθεί μία τέτοια λύση, τότε ουσιαστικά θα γλιτώσουν οι «παραβάτες» τον πρόσθετο ΕΝΦΙΑ που δεν είχαν πληρώσει τα προηγούμενα χρόνια.

Βάση δεδομένων

Ουσιαστικά, με την πλήρη εφαρμογή του Μητρώου Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων θα είναι σε θέση το κράτος να γνωρίζει ποια είναι τα αδήλωτα ακίνητα, την ακρίβεια των τετραγωνικών, αλλά και το ύψος των μισθωμάτων που δηλώνονται. Επίσης, θα έχει μία πλήρη βάση δεδομένων τόσο για να πραγματοποιεί ελέγχους όσο και για να εφαρμόζει αντίστοιχη φορολογική πολιτική, προσαρμόζοντας κατά περίπτωση τους συντελεστές που επιβαρύνουν εισοδήματα από ενοίκια, τον ΕΝΦΙΑ και άλλους φόρους.

Η εφαρμογή των νέων Μητρώων της Εφορίας αναμένεται να προηγηθεί του μέτρου της υποχρεωτικής πληρωμής μισθωμάτων κατοικιών μέσω τραπεζικού λογαριασμού, όπως προβλέπει τροπολογία που ψηφίστηκε πρόσφατα από τη Βουλή. Σύμφωνα με την οριστική απόφαση του υπουργείου Οικονομικών, τελικά ως έναρξη ισχύος της σχετικής διάταξης ορίζεται η 1η Απριλίου 2026 και όχι η 1η Ιανουαρίου 2026 όπως αρχικώς είχε θεσπιστεί.

Διασταυρώσεις

Η ρύθμιση αυτή κατέστη αναγκαία προκειμένου να δοθεί χρόνος για την υλοποίηση ενός ολοκληρωμένου συστήματος διασταύρωσης δεδομένων με τους παρόχους υπηρεσιών πληρωμών, αλλά και για να μπορέσουν οι πολίτες να προσαρμοστούν στις προδιαγραφές της υπουργικής απόφασης, η οποία θα προσδιορίσει τις λεπτομέρειες όσο και τις εξαιρέσεις από την εφαρμογή του μέτρου, το οποίο με τη ρύθμιση αυτή επεκτείνεται και στα μισθώματα κατοικιών. Η μη πλήρης συμμόρφωση συνεπάγεται για μεν τους εκμισθωτές την απώλεια του αφορολογήτου 5% από τα μισθώματα, για δε τους ενοικιαστές την απώλεια όλων των επιδομάτων ενοικίου που δικαιούνται νόμιμα.

Εκτιμάται ότι η υποχρέωση προς τους ενοικιαστές να καταβάλλουν το μίσθωμα στους ιδιοκτήτες ακινήτων υποχρεωτικά σε τραπεζικό λογαριασμό και όχι με μετρητά θα βοηθήσει στο να εντοπιστούν σημαντικά ποσά που αφορούν αδήλωτα ενοίκια και να μπει ένα σε όλους όσοι δηλώνουν «κενά» ακίνητα και ταυτόχρονα έχουν «αφορολόγητα» ετήσια εισοδήματα από εισπράξεις μισθωμάτων.

Αγροτικές επιδοτήσεις

Επίσης, μέσω της διασύνδεσης όλων των βάσεων δεδομένων θα ξεκαθαρίσει το τοπίο αναφορικά με τις ιδιοκτησίες που δηλώνονται και σχετίζονται με αγροτικές επιδοτήσεις. Ειδικότερα για πρώτη φορά θα γίνει διασταύρωση και σύγκριση στοιχείων ακινήτων και φυσικά του ιδιοκτησιακού καθεστώτος που αναφέρονται στον Κωδικό Αριθμό Εθνικού Κτηματολογίου (ΚΑΕΚ) και του Αριθμού Ταυτότητας Ακινήτων (ΑΤΑΚ).

Τονίζεται ότι ο ΚΑΕΚ είναι ένας δωδεκαψήφιος αριθμός που προσδιορίζει μοναδικά οποιοδήποτε γεωτεμάχιο στον ελληνικό χώρο και αφορά την ακριβή ταυτοποίηση και καταγραφή του ακινήτου εντός του Κτηματολογίου, διαδραματίζοντας καίριο ρόλο για την ορθότητα των δεδομένων και την επαλήθευση των στοιχείων του ακινήτου. Από την άλλη, ο ΑΤΑΚ, που βρίσκεται στις δηλώσεις Ε9 και ΕΝΦΙΑ, είναι ένας μοναδικός αριθμός που λειτουργεί σαν «ταυτότητα» για κάθε ακίνητο στην Ελλάδα, απαραίτητος για όλες τις συναλλαγές (πωλήσεις, ενοικιάσεις, μεταβιβάσεις), τις οικοδομικές άδειες και τις φορολογικές δηλώσεις, βοηθώντας την ακριβή ταυτοποίηση και καταγραφή από το κράτος.