Σε εξέλιξη βρίσκονται οι διπλωματικές διαβουλεύσεις μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν με σκοπό τον τερματισμό της ένοπλης σύρραξης στη Μέση Ανατολή, η οποία διανύει τον τέταρτο μήνα της. Σύμφωνα με δηλώσεις του Αμερικανού Αντιπροέδρου, Τζέι Ντι Βανς, οι δύο πλευρές έχουν σημειώσει «πολλή πρόοδο», ωστόσο η οριστική έγκριση του κειμένου από τον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ εκκρεμεί.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους στην αεροπορική βάση Άντριους, ο κ. Βανς επεσήμανε: «Διαπραγματευόμαστε ορισμένες διατυπώσεις. Έχουμε κάνει πολλή πρόοδο. Ελπίζουμε ότι θα συνεχίσουμε να προχωράμε και ότι ο πρόεδρος θα είναι σε θέση να εγκρίνει τη συμφωνία, αλλά φυσικά, αυτό μένει να εξακριβωθεί».
Κυβερνητικές πηγές στην Ουάσιγκτον, τις οποίες επικαλείται το Γαλλικό Πρακτορείο (AFP), επιβεβαίωσαν τη διαμόρφωση ενός προσχεδίου, το οποίο προβλέπει την παράταση για 60 ημέρες της κατάπαυσης του πυρός που εφαρμόζεται από την 8η Απριλίου.
Στον αντίποδα, το ιρανικό ειδησεογραφικό πρακτορείο Tasnim, επικαλούμενο πηγή από την επίσημη διαπραγματευτική ομάδα της Τεχεράνης, διέψευσε τις πληροφορίες περί ολοκλήρωσης της διαδικασίας, αναφέροντας χαρακτηριστικά πως «το κείμενο δεν έχει οριστικοποιηθεί ακόμη».
Οι άξονες των διαπραγματεύσεων και τα σημεία τριβής
Σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσίευσε αρχικά ο αμερικανικός ιστότοπος Axios, το υπό συζήτηση μνημόνιο κατανόησης προβλέπει «απρόσκοπτη» πρόσβαση στη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια δίοδο του Στενού του Ορμούζ. Σε αντάλλαγμα, προτείνεται η άρση του αμερικανικού αποκλεισμού στα ιρανικά λιμάνια και η αναστολή των κυρώσεων, επιτρέποντας στην Τεχεράνη τη νόμιμη διάθεση πετρελαίου στις διεθνείς αγορές. Το τρέχον κείμενο δεν ρυθμίζει οριστικά το ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος, αλλά περιέχει ρητή δέσμευση του Ιράν ότι δεν θα επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικού οπλοστασίου, μεταθέτοντας την περαιτέρω διαπραγμάτευση εντός του διαστήματος των 60 ημερών.
Παρά την πρόοδο, καταγράφονται σημαντικές διαφωνίες σε κομβικά ζητήματα. Η Τεχεράνη αξιώνει την αποδέσμευση παγωμένων πόρων ύψους 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων στο εξωτερικό και απορρίπτει την απομάκρυνση του αποθέματος υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου από την επικράτειά της, τη στιγμή που η Ουάσιγκτον απαιτεί την καταστροφή του. Παράλληλα, ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών, Σκοτ Μπέσεντ, προειδοποίησε το Σουλτανάτο του Ομάν με κυρώσεις σε περίπτωση συνεργασίας με το Ιράν για τον έλεγχο του στενού, ενώ ανακοινώθηκαν και νέες αμερικανικές κυρώσεις κατά των ιρανικών πετρελαϊκών εσόδων.
Η αντίδραση της παγκόσμιας οικονομίας στις διπλωματικές εξελίξεις υπήρξε συγκρατημένη. Οι τιμές του πετρελαίου διατηρήθηκαν ουσιαστικά σταθερές, τα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια περιόρισαν τις απώλειές τους, ενώ στη Γουόλ Στριτ σημειώθηκαν νέα ιστορικά υψηλά. Αναλυτές της αγοράς, όπως ο Αντρέας Λίπκοου της CMC Markets, επισημαίνουν ότι οι επενδυτές παραμένουν επιφυλακτικοί έως ότου υπάρξουν επίσημες υπογραφές, δεδομένων των προηγούμενων διαψεύσεων.
Στρατιωτικές επιχειρήσεις και παραβιάσεις της εκεχειρίας
Στο πεδίο των επιχειρήσεων, η κατάσταση παραμένει τεταμένη μετά τις σοβαρότερες εχθροπραξίες που σημειώνονται από την ανακήρυξη της ανακωχής. Οι ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ κατέρριψαν τέσσερα ιρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη και έπληξαν επίγειο σταθμό ελέγχου στην Μπαντάρ Αμπάς, επικαλούμενες απειλή στο Στενό του Ορμούζ.
Σε αντίποινα, οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν ανακοίνωσαν πλήγματα κατά αμερικανικής βάσης, με τις στρατιωτικές αρχές του Κουβέιτ και των ΗΠΑ να επιβεβαιώνουν επιθέσεις εντός της επικράτειας του εμιράτου.
Παράλληλα, στο μέτωπο του Λιβάνου, το Ισραήλ διεύρυνε την περιοχή επιχειρήσεών του κατά του κινήματος Χεζμπολά, εκτελώντας βομβαρδισμούς στο νότιο Λίβανο και πλησίον της Βηρυτού, με απολογισμό τουλάχιστον 17 νεκρούς. Η προσωρινή δύναμη του ΟΗΕ (UNIFIL) κατήγγειλε την κλιμάκωση, σημειώνοντας ότι παραβιάζει την εκεχειρία της 17ης Απριλίου.
Η έξαρση των συγκρούσεων σημειώνεται λίγο πριν από τις προγραμματισμένες στρατιωτικές διαβουλεύσεις Λιβάνου-Ισραήλ στην Ουάσιγκτον, οι οποίες θα αποτελέσουν τον προπομπό του νέου γύρου διμερών κυβερνητικών διαπραγματεύσεων στις 2 και 3 Ιουνίου στην αμερικανική πρωτεύουσα.
