Αρκετά χρόνια τώρα, τέτοια περίπου εποχή, δημοσιεύω ένα άρθρο για τις Πανελλήνιες εξετάσεις και τις σπουδές.
Φέτος είπα ότι δεν θα γράψω κάτι. Άλλωστε, είναι τόσοι πολλοί αυτοί που γράφουν σχετικά άρθρα εδώ και δυο – τρεις μήνες.
Όμως συνέβη ένα γεγονός που συγκλόνισε το Πανελλήνιο. Δυο νεαρά κορίτσια έθεσαν τέρμα στη ζωή τους και, απ’ ό,τι έχει δημοσιευθεί, ίσως να σχετίζεται και με τις Πανελλήνιες εξετάσεις. Να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με όσα λέγονται, τα κορίτσια θα συμμετείχαν στις πανελλήνιες εξετάσεις.
Το ένα από τα δυο κορίτσια άφησε ένα γράμμα στους γονείς του, στο οποίο, μεταξύ άλλων, έγραφε ότι ξέρει, δεν θα πήγαινε καλά στις εξετάσεις και έτσι θα καταλήξει σε κάποια δουλειά που δεν θα της δίνει λεφτά.
Η επιστολή δημοσιεύθηκε στον τύπο, δεν μπορούμε να ξέρουμε εμείς τι και πώς και τα σχετικά για την επιστολή.
Από τα γραφόμενα φαίνεται ότι το κορίτσι ήταν φορτωμένο με μεγάλη ευθύνη, φαίνεται επίσης, ότι είχε συνδέσει την επιτυχία και το Πανεπιστημιακό πτυχίο με την επαγγελματική αποκατάσταση και την καλή αμοιβή. Ίσως έβλεπε ότι μόνο η επιτυχία στο πανεπιστήμιο και το πτυχίο, είναι η σωστή επιλογή για επαγγελματική επιτυχία.
Καταλαβαίνουμε, λοιπόν, πόσο μεγάλο ήταν το άγχος που βίωνε μπροστά στην ανάγκη να γράψει καλά και στον φόβο της αποτυχίας.
Με αφορμή αυτό το γεγονός, κυκλοφόρησαν πολλά άρθρα, συνεντεύξεις και οδηγίες για τη διαχείριση του άγχους, τις σπουδές και τα Πανεπιστήμια. Όλα καταλήγουν περίπου στο ίδιο μήνυμα: «Όχι άγχος, όχι φοβίες, οι ευκαιρίες δεν τελειώνουν εδώ, είμαστε όλοι δίπλα σας, οι εξετάσεις είναι ένας δρόμος, αλλά υπάρχουν και πολλοί άλλοι».
Όλα αυτά είναι χρήσιμα και σωστά και καλά κάνουν και τα λένε. Όμως ξεχνάμε μια σημαντική πραγματικότητα. Δίνουμε συμβουλές και παραινέσεις σε νέους, ολοκληρωμένους ανθρώπους, 18 ετών, λίγες μόνο ημέρες πριν από τις εξετάσεις.
Τα παιδιά αυτά δεν ήρθαν σήμερα στη γη από το διάστημα. Εδώ γεννήθηκαν, εδώ μεγάλωσαν, τόσα χρόνια ζουν δίπλα μας και ανάμεσά μας. Τι κάναμε, λοιπόν, όλα αυτά τα χρόνια; Τι τους λέγαμε; Τι έλεγαν οι γονείς, το σχολείο και η κοινωνία;
Η ζωή του παιδιού, όπως και κάθε ανθρώπου, είναι μια εξελικτική πορεία. Δεν μπορούμε ξαφνικά, στα 18 του, να του πούμε: «Μην αγχώνεσαι, δεν τρέχει τίποτα αν δεν πετύχεις, εμείς είμαστε δίπλα σου».
Το παιδί έμαθε ότι το πανεπιστημιακό πτυχίο εξασφαλίζει καλό μέλλον, επαγγελματική αποκατάσταση, χρήματα και κοινωνική αναγνώριση. Άρα θεωρεί ότι πρέπει οπωσδήποτε να πετύχει. Και αν δεν τα καταφέρει, βιώνει την αποτυχία ως προσωπική ήττα.
Δεν γνωρίζει άλλον δρόμο, δεν καταλαβαίνει. Έτσι μεγάλωσε.
Τα παιδιά, από μικρά, παρατηρούν, ακούν και καταλαβαίνουν. Μεγαλώνουν μέσα σε οικογένειες με συγκεκριμένες αντιλήψεις, επιρροές και προσδοκίες. Ζουν μέσα σε μια κοινωνία με ήθη, συνήθειες, δοξασίες και στερεότυπα. Κάθονται στα θρανία από τα τρία τους χρόνια μέχρι τα δεκαοκτώ.
Φαντάζεστε πόσα έχουν δει και πόσα έχουν ακούσει όλα αυτά τα χρόνια; Τι αντιλήψεις έχουν διαμορφώσει για το επάγγελμα, την κοινωνική εκτίμηση, την ικανοποίηση της οικογένειας, την επαγγελματική εξέλιξη και τις οικονομικές απολαβές;
Ξέρουμε;
Υπάρχουν γονείς που, στις συζητήσεις τους με συγγενείς και φίλους, λένε: «Το παιδί μου θα γίνει…». Άλλοι λένε: «Διάβαζε να μπεις στο Πανεπιστήμιο, γιατί η οικογένειά μας έχει αναδείξει αυτόν ή εκείνον».
Πόσες φορές ακούμε να λέγεται ότι κάποια επαγγέλματα φέρνουν πολλά χρήματα; Πόσοι γονείς θέλουν να περάσουν στα παιδιά τους το δικό τους επάγγελμα ή το δικό τους γραφείο; Πόσα παιδιά μεγαλώνουν ακούγοντας ότι θα σπουδάσουν αυτό που θέλουν οι γονείς τους;
Πόσα παιδιά δεν βλέπουν ουσιαστικά τους γονείς τους για να μιλήσουν και να επικοινωνήσουν μαζί τους; Πόσοι γονείς είναι πραγματικά μαζί; Πόσα παιδιά έχουν τον κατάλληλο χώρο και την ανάλογη οικογενειακή ατμόσφαιρα για να διαβάσουν;
Πόσες φορές δάσκαλοι χτύπησαν φιλικά ένα παιδί στην πλάτη και του είπαν: «Εσύ δεν κάνεις για γράμματα, καλύτερα να μάθεις μια τέχνη» ή «Τα Μαθηματικά δεν είναι για σένα» ή ακόμη «Εσύ πρέπει να σπουδάσεις αυτό, γιατί σου ταιριάζει»;
Πού είναι το οργανωμένο σύστημα ειδικών της πολιτείας μέσα στα σχολεία και την κοινωνία, που θα προσφέρει στήριξη, συμπαράσταση , ενδυνάμωση, έλεγχο ικανοτήτων και δυνατοτήτων, ενημέρωση και σωστό επαγγελματικό προσανατολισμό;
Πώς η κοινωνία αντιμετωπίζει τους επιστήμονες και τι εκτίμηση δείχνει σε άλλους επαγγελματίες; Πώς ζει και κινείται η κοινωνία, τι παραδείγματα δίνει στους νέους; Πόσοι άνθρωποι καραδοκούν να εκμεταλλευτούν νέους ανθρώπους, με καλό ή κακό σκοπό;
Επειδή καταλαβαίνω ότι αυτό το άρθρο δύσκολα θα το διαβάσουν οι ίδιοι οι υποψήφιοι, παρακαλώ γονείς, συγγενείς, γνωστούς και φίλους, αν έχουν κάποιο παιδί που δίνει εξετάσεις, να του το προτείνουν.
Αγαπητέ υποψήφιε, ξέρεις ποιος είσαι και ποιες είναι οι δυνατότητές σου. Παραδέξου ρεαλιστικά την πραγματικότητα και, χωρίς φόβο και υπερβολικό άγχος, πήγαινε να γράψεις όσο καλύτερα μπορείς.
Προχώρα με θάρρος. Γράψε αυτά που ξέρεις. Και στο τέλος πες: «Αυτό μπόρεσα, αυτό έκανα. Πάμε παρακάτω».
Το επάγγελμα είναι δικό σου. Εσύ θα το ασκείς, εσύ θα το αγαπήσεις ή όχι. Άρα, για τον εαυτό σου δουλεύεις και τη δική σου ζωή χτίζεις.
In bocca al lupo: στο στόμα του λύκου — καλή τύχη. Crepi il lupo: να ψοφήσει ο λύκος και να νικήσεις εσύ.
* O Δημήτρης Κακαβάνης e;inai Καθηγητής Μηχανολόγος Μηχανικός Σύμβουλος σπουδών και σταδιοδρομίας
