Αν ξεφύλλιζε κανείς τα κιτρινισμένα πρωτοσέλιδα της δεκαετίας του ’80 ή του ’90, θα νόμιζε πως οι φοιτητικές εκλογές ήταν το σημαντικότερο πολιτικό γεγονός της χρονιάς, μετά τις εθνικές αναμετρήσεις.
Φοιτητές εκείνων των δεκαετιών, θυμούνται γεμάτα αμφιθέατρα, τραπεζάκια παρατάξεων σε κάθε σχολή, κομματικά στελέχη να δίνουν το «παρών» και τα αποτελέσματα να αντιμετωπίζονται ως πολιτικό μήνυμα με ευρύτερη σημασία.
Φοιτητικές εκλογές 1983
Σήμερα, ανήμερα της αναμέτρησης, η εικόνα στα ελληνικά Πανεπιστήμια θυμίζει περισσότερο μια ημέρα όπως όλες τις υπόλοιπες, με την παρουσία όμως λιγότερων φοιτητών από ότι συνήθως, αφού δεν είναι λίγοι όσοι αντιμετωπίζουν την ημέρα των εκλογών ως ένα «ρεπό» από τα μαθήματα.
Debate από τις φετινές φοιτητικές εκλογές στο Πάντειο
«Για εμένα, και σίγουρα για την παρέα μου που θεωρούμε ανούσιες τις φοιτητικές εκλογές, είναι σαν αργία σήμερα, σαν την Πρωτομαγιά για παράδειγμα που δεν έχουμε μαθήματα», αναφέρει ο Δημήτρης Φ., φοιτητής 3ου έτους Κοινωνιολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου, αποτυπώνοντας το κλίμα αποστασιοποίησης που επικρατεί σε ένα σημαντικό μέρος της φοιτητικής κοινότητας απέναντι στις εκλογικές διαδικασίες και τον τρόπο με τον οποίο αυτές διεξάγονται πλέον στα ελληνικά πανεπιστήμια.
Η πολιτική των «αποστάσεων»
Η πρώτη και πιο ηχηρή αλλαγή είναι η στάση της κεντρικής πολιτικής σκηνής. Εκεί που κάποτε πολιτικά πρόσωπα θεωρούσαν χρέος τους να απευθυνθούν στη «νεολαία της παράταξης» με βαρυσήμαντες ομιλίες, σήμερα παρατηρείται μια προσεκτική, σχεδόν αμήχανη αποστασιοποίηση.
Οι ηγεσίες των κομμάτων φαίνεται να αντιλαμβάνονται ότι το «προϊόν» των φοιτητικών παρατάξεων έχει απαξιωθεί στη συνείδηση της κοινωνίας. Η συμμετοχή στις εκδηλώσεις είναι περιορισμένη και οι δημόσιες τοποθετήσεις των πολιτικών αρχηγών είναι μετρημένες έως ανύπαρκτες, προκειμένου να μην ταυτιστούν με την εικόνα παρακμής που συχνά εκπέμπουν οι παρατάξεις των πανεπιστημίων.
Έτσι, η σχέση κόμματος και φοιτητικού χώρου μοιάζει να έχει μετατραπεί από ενεργή πολιτική ζύμωση σε τυπική, σχεδόν εθιμοτυπική συνύπαρξη.
Συμπλοκές μεταξύ φοιτητών και καταστροφές σε χώρους του Πανεπιστημίου Πειραιά, στα πλαίσια των φοιτητικών εκλογών
Δημοκρατία χωρίς «διαιτητή»
Το πιο σουρεαλιστικό στοιχείο των τελευταίων ετών παραμένει η ανακοίνωση των αποτελεσμάτων. Στην απουσία μιας ενιαίας Εθνικής Φοιτητικής Ένωσης (ΕΦΕΕ) –η οποία έχει καταρρεύσει εδώ και δεκαετίες– το βράδυ των εκλογών κάθε παράταξη μετατρέπεται σε «κράτος εν κράτει».
Η ΔΑΠ-ΝΔΦΚ θα ανακοινώσει τη δική της πρωτιά, η Πανσπουδαστική (ΠΚΣ) θα πανηγυρίσει για τα δικά της ποσοστά, ενώ τα σχήματα της Αριστεράς θα μιλούν για μια «άλλη κάλπη». Χωρίς έναν κοινά αποδεκτό «διαιτητή» να επικυρώνει τα νούμερα, οι φοιτητικές εκλογές έχουν καταντήσει μια άσκηση δημιουργικής λογιστικής.
Ο μέσος φοιτητής, βλέποντας τρία διαφορετικά αποτελέσματα από την ίδια σχολή, απλώς σηκώνει τους ώμους και προσπερνά, με τη βαρύτητα της διαδικασίας να έχει πλέον απαξιωθεί.
Η σιωπηρή πλειοψηφία και η ηχηρή βία
Βέβαια, το μεγαλύτερο κόμμα στα ελληνικά πανεπιστήμια δεν έχει χρώμα, ούτε αφίσες, αλλά ούτε και θέση σε κάποιο τραπεζάκι από αυτά που συχνάζουν τα υπόλοιπα. Είναι η αποχή. Η συμμετοχή φθίνει διαρκώς, αφήνοντας τις διαδικασίες στα χέρια των λίγων και «πιστών» των κομματικών μηχανισμών.
Και κάπου εκεί, στο κενό που αφήνει η έλλειψη μαζικής συμμετοχής και ιδεολογικού διαλόγου, εισβάλλει η βία. Την παραμονή των φοιτητικών εκλογών για φέτος, τα περιστατικά έντασης μεταξύ παρατάξεων αυξήθηκαν ανησυχητικά. Ξυλοδαρμοί στις εισόδους των σχολών, εισβολές κουκουλοφόρων και καταστροφές προεκλογικού υλικού συνθέτουν ένα σκηνικό «φατριασμού».
Το πρωί της Τρίτης 12 Μαΐου, στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, σημειώθηκαν πρωτοφανή επεισόδια, με αντιεξουσιαστές που φορούσαν κράνη να επιτίθενται με ρόπαλα, λοστούς και πυρσούς ξυλοκοπώντας φοιτητές που ανήκουν σε αριστερή παράταξη. Από τη συμπλοκή τραυματίστηκαν επτά φοιτητές που διακομίστηκαν στο νοσοκομείο, με έναν εξ αυτών, 20 χρόνων, να φέρει σοβαρά τραύματα στο κεφάλι και στον θώρακα. Αργότερα, στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, δέκα άτομα με κράνη, γάντια, βαριοπούλες και μαχαίρια πραγματοποίησαν επίθεση σε βάρος φοιτητών.
Επεισόδια στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο στη Θεσσαλονίκη (Τρίτη 12 Μαΐου 2026)
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η πολιτική αντιπαράθεση μοιάζει ολοένα και περισσότερο να απομακρύνεται από τον διάλογο και να διολισθαίνει στη λογική της σύγκρουσης. Και ίσως αυτό να αποτελεί τη μεγαλύτερη κρίση των φοιτητικών εκλογών σήμερα. Όχι απλά τη μείωση της συμμετοχής, αλλά το γεγονός ότι για πολλούς φοιτητές η εικόνα των πανεπιστημίων συνδέεται πλέον περισσότερο με την ένταση και λιγότερο με τη δημοκρατική διαδικασία.
Η ευθύνη των φοιτητών
Ωστόσο, μέρος της ευθύνης για την απαξίωση των φοιτητικών εκλογών βαραίνει και τους ίδιους τους φοιτητές που στελεχώνουν τις παρατάξεις. Σε πολλές περιπτώσεις, ο ρόλος τους φαίνεται να έχει απομακρυνθεί από τον ουσιαστικό σκοπό της φοιτητικής εκπροσώπησης, που θα έπρεπε να είναι η διεκδίκηση καλύτερων συνθηκών σπουδών, ο εκσυγχρονισμός της Παιδείας και η ανάδειξη των πραγματικών προβλημάτων των πανεπιστημίων.
Αντί αυτού, δεν είναι λίγες οι φορές που η δραστηριότητα των παρατάξεων περιορίζεται σε εξυπηρετήσεις, διοργάνωση εκδρομών, πάρτι και δημιουργία κομματικών «μηχανισμών» μέσα στις σχολές. «Η αλήθεια είναι πως ο μόνος λόγος που έχω έρθει σε επαφή με κάποια κομματική παράταξη από τη σχολή μου, είναι για να μου δώσουν σημειώσεις σε μάθημα που χρωστούσα», μοιράζεται στο Βήμα η Ελεάννα Δ., φοιτήτρια Ψυχολογίας στο ΕΚΠΑ.
Έτσι, για πολλούς φοιτητές, η επαφή με τις παρατάξεις δεν συνδέεται πλέον με την πολιτική συμμετοχή ή τη συλλογική διεκδίκηση, αλλά με μια σχέση εξυπηρέτησης και καθημερινών «διευκολύνσεων». Και όσο αυτή η λογική κυριαρχεί μέσα στις σχολές, τόσο η ουσία της φοιτητικής εκπροσώπησης φαίνεται να απομακρύνεται από τον αρχικό της σκοπό.
Η επόμενη μέρα των φοιτητικών εκλογών
Από σήμερα το πρωί, οι κάλπες έχουν στηθεί ξανά. Οι αφίσες καλύπτουν τους τοίχους, κρύβοντας παράλληλα τη φθορά των κτιρίων, και οι φωνές των φοιτητών από τα μικρόφωνα ηχούν στα προαύλια. Όμως, πίσω από τον θόρυβο, η αλήθεια είναι λιγότερο ενθαρρυντική.
Αν οι σημερινές εκλογές δεν καταφέρουν να πείσουν τον φοιτητή ότι η ψήφος του έχει αξία που να ξεπερνά τα κομματικά γραφεία, τότε και του χρόνου τέτοιες μέρες, οι κάλπες θα καταγράψουν για μια ακόμα φορά τη λήθη μιας διαδικασίας που κάποτε καθόριζε τον παλμό των πανεπιστημίων.
