Η Πρωτομαγιά είναι η μέρα των εργατικών αγώνων και διεκδικήσεων, αλλά ταυτόχρονα και η μεγάλη γιορτή της ανθοφορίας. Την πρώτη μέρα του τελευταίου μήνα της άνοιξης, έχει επικρατήσει ως έθιμο στην χώρα μας να βγαίνουμε στην εξοχή για να γιορτάσουμε τη στιγμή που η φύση βρίσκεται στο αποκορύφωμα της αναγέννησής της. Μια ανάγκη επιτακτική, ειδικά για τον σύγχρονο άνθρωπο της πόλης που στην καθημερινότητά του είναι αναγκασμένος να ζει περιτριγυρισμένος από μπετόν.
Στην καρδιά αυτού του εθίμου βρίσκεται το μαγιάτικο στεφάνι. Κάτι σαν το πέταγμα του χαρταετού την Καθαρά Δευτέρα, το κόψιμο των λουλουδιών που θα κοσμήσουν ένα κλαδί σε σχήμα κύκλου είναι μια δραστηριότητα που δίνει χαρά και ενισχύει την εορταστική ατμόσφαιρα ειδικά για τα παιδιά.
Το στεφάνι στη συνέχεια θα κρεμαστεί στην πόρτα, όπου θα παραμείνει, ιδανικά, για πάνω από 50 μέρες, όπως μας εξηγεί η Αναστασία Καρυακατζή, ιδιοκτήτρια του ανθοπωλείου «Έκφραση» στη Σαλαμίνα (Λεωφ. Σαλαμίνος 44): «Ο συμβολισμός του μαγιάτικου στεφανιού προϋποθέτει ότι θα μείνει κρεμασμένο στην πόρτα μας μέχρι τη γιορτή του Άι-Γιαννιού στις 24 Ιουνίου που θα καεί, σύμφωνα με το έθιμο. Τότε συμπληρώνεται ο κύκλος της αιωνιότητας που συμβολίζει το στεφάνι».
Η ίδια, έχοντας ξεκινήσει την επαγγελματική της δραστηριότητα το 2000, και παρά τις τάσεις και τις μόδες που αναπόφευκτα χαρακτηρίζουν την εκάστοτε χρονιά και εποχή, ακόμη και στα λουλούδια, ξεκαθαρίζει πως στο πρωτομαγιάτικο στεφάνι δεν υπάρχουν κανόνες.
«Αν θεωρήσουμε ότι φέτος υπάρχει στα ανθοπωλεία κάτι σαν τάση στα πρωτομαγιάτικα στεφάνια, αυτή ίσως να έχει να κάνει με τις πιο περίεργες πρασινάδες και τα ιδιαίτερα λουλούδια -σκαμπιόζα, κρασπέντιες, λευκόδεντρα-, αλλά είναι λάθος να μιλάμε για μόδες. Σκοπός είναι να βλέπουμε το στεφάνι και να μας κάνει χαρούμενους. Αυτή είναι η ουσία. Διαφορετικά χάνει το νόημα της Πρωτομαγιάς που έχει να κάνει με τα λουλούδια που βρίσκουμε στη φύση. Η φύση μας δίνει ό,τι χρώμα θέλει αυτή».
Στις μέρες μας μάλιστα, όπως τονίζει, η κλιματική αλλαγή έχει φέρει την ανθοφορία λίγο νωρίτερα στο ημερολογιακό έτος κι έτσι μπορούμε πλέον να βρούμε λουλούδια που μερικά χρόνια πριν δεν είχαν ακόμη ανθίσει την 1η του Μάη. Οπότε υπάρχει μεγάλη ποικιλία.
«Εκτός από τις μαργαρίτες, αν πάει κανείς στο βουνό θα δει ότι έχει φρέζες, αμάραντο και τα μικρά, πράσινα κλαδάκια τύπου panicum, που βγάζουν πάνω χρωματάκι κίτρινο, ροζ παλ, κ.ά. Αν ανεβούμε και πιο ψηλά μπορούμε να δούμε ακόμα και πολύ μικρά κυκλάμινα που έχουν ξεμείνει από το χειμώνα».
Μαγιάτικο στεφάνι της Αναστασίας Καρυακατζή.
Πώς φτιάχνουμε το στεφάνι και πώς θα «κρατήσει»
Για την κατασκευή του στεφανιού, η κ. Καρυακατζή προτείνει διάφορες λύσεις είτε θέλουμε να το φτιάξουμε μόνοι μας εξολοκλήρου, είτε να προμηθευτούμε κάποια υλικά από το ανθοπωλείο που θα μας διευκολύνουν. Και, όπως λέει, ο στόχος δεν είναι το τέλειο στεφάνι: «Η πραγματικότητα της Πρωτομαγιάς είναι: βγαίνω έξω, και μαζεύω με τα χέρια μου όσα λουλούδια θέλω και μπορώ να κρατήσω. Ακόμα και αν αυτό σημαίνει ότι μπορεί να γίνει ένας μεγάλος κύκλος, ένας μικρός, ένας περίεργος, όχι και τόσο ομοιόμορφος. Αυτό είναι η Πρωτομαγιά».
Οι τεχνικές κατασκευής ποικίλλουν ανάλογα με το υλικό που υπάρχει διαθέσιμο. Μια οικονομική βάση από λυγαριά είναι η πιο κλασική. Μπορούμε να την κάνουμε μόνοι μας έναν κύκλο και να τη δέσουμε είτε με σπάγκο είτε με σύρμα. Πάνω της, πάλι με σπάγκο ή σύρμα δένουμε τα λουλούδια μας ανά μπουκετάκι μέχρι να καλυφθεί ο κύκλος.
Υπάρχει όμως και πιο απλή λύση σύμφωνα με την επαγγελματία που περιλαμβάνει ένα μακρύ σύρμα κήπου πάνω στο οποίο τυλίγονται τα λουλούδια λίγα-λίγα και μετά με το όλον σχηματίζουμε κύκλο. Σε αυτό το αυτοσχέδιο πλέξιμο, υλικά όπως ο αμάραντος, τα «μπανιτέιλς» (χρωματιστά στάχια) και τα μικρά πάμπας δίνουν χρώμα και όγκο χωρίς ιδιαίτερο κόπο.
Το στεφάνι μας δεν χρειάζεται να έχει το τέλειο σχήμα.
Αν πάλι το ζητούμενο είναι η μέγιστη δυνατή διάρκεια, η λύση βρίσκεται στο ανθοπωλείο και στο στεφάνι από «μος» (σφουγγάρι). «Άμα κόψεις τα λουλούδια κοντά-κοντά, στο ίδιο επίπεδο, και τα βάλεις στο σφουγγάρι, πίνουν νερό. Ποτίζοντάς το λίγο κάθε μέρα, μπορεί να μείνει το στεφάνι 40 μέρες χωρίς να ξεραθεί».
Η αντοχή βέβαια είναι και ζήτημα επιλογής των ίδιων των φυτών. Εκτός από τον αμάραντο, που «μπορεί να μείνει αποξηραμένος για όσο χρονικό διάστημα θέλουμε χωρίς να χάσει το χρώμα του», προτείνει το σαφάρι, τις πρωτέες, τη σκαμπιόζα, αλλά και τον αρωματικό ευκάλυπτο ή τη λεβάντα, λουλούδια που αποξηραίνονται φυσικά χωρίς να χάνουν την ομορφιά τους, ακόμη και αν δεν τοποθετηθούν σε σφουγγάρι. Για αυτό, μια επίσης εύκολη και οικονομική επιλογή είναι το φελιζόλ.
Τέλος, μοιράζεται ένα μάλλον άγνωστο αλλά πολύτιμο «τρικ» για να προστατεύσουμε τη δημιουργία μας από τις εξωτερικές συνθήκες. Το τύλιγμα με τούλι. «Με λίγο τούλι στο οποίο θα κλείσουμε ολόκληρο το στεφάνι, εξασφαλίζουμε ότι δεν θα χαλάσει από τον αέρα, αλλά ούτε και τα πουλιά που προσελκύονται από τα χρώματα και πάνε και τσιμπάνε τα λουλούδια».
Τα λουλούδια και οι γλάστρες που βρίσκουμε στην αγορά και σε τι τιμές
Εκτός όμως από το στεφάνι, η Πρωτομαγιά θεωρείται γενικά μια γιορτή των λουλουδιών και γι’ αυτό σε πολλές περιοχές διοργανώνονται εκθέσεις όπου μπορούμε να βρούμε κάθε είδους φυτού ή λουλουδιού σε γλάστρα για να ανανεώσουμε το μπαλκόνι μας. Για την κατάσταση που επικρατεί στην αγορά μάς μίλησε ο Βασίλης Μπέσιος, ιδιοκτήτης του ανθοπωλείου «Flower Love» στο Ίλιον (Ιλίου 3, Ίλιον) και προμηθευτής ανθοπωλείων: «Στο εμπόριο υπάρχουν λουλούδια και φυτά εισαγωγής και εγχώρια, με τα δεύτερα να είναι πιο οικονομικά, αλλά πιο μικρά και λιγότερο ποιοτικά. Υπάρχουν πολλές ποικιλίες κατάλληλα για στεφάνι, όπως ο ελληνικός αμάραντος και ο ιταλικός εισαγωγής, ο οποίος συχνά είναι πιο πλούσιος και ανθεκτικός. Παράλληλα, το κινέζικο γαριφαλάκι με τις έντονες αποχρώσεις του, τα ζερπερίνια και τα σαντίνι, αυτά τα μικρά χρωματιστά κεφαλάκια που θυμίζουν μικροσκοπικά χρυσάνθεμα. Για όσους αναζητούν κάτι πιο ιδιαίτερο και εξωτικό, το σαφάρι προσφέρει μια μοναδική υφή, ενώ οι τουλίπες και οι ανεμώνες είναι ιδανικά για μια πιο εντυπωσιακή σύνθεση».
Για το μπαλκόνι μας, ανθεκτικά φυτά είναι το γεράνι και το πελαργόνι τα οποία παραμένουν οι αδιαφιλονίκητοι πρωταγωνιστές της ελληνικής αυλής, καθώς αντέχουν στις δύσκολες συνθήκες και προσφέρουν συνεχή ανθοφορία. Η τριανταφυλλιά, το γιασεμί με το μεθυστικό του άρωμα και οι αζάλες είναι επίσης ψηλά στις προτιμήσεις. Τα τελευταία χρόνια, φυτά όπως η σερφίνια και η καλιμπραχόη έχουν κερδίσει έδαφος λόγω των εντυπωσιακών χρωμάτων τους που «γεμίζουν» τον χώρο και ανεβάζουν την ψυχολογία, όπως μας λέει ο ειδικός. Για τους εσωτερικούς χώρους, μπορούμε να επιλέξουμε ζαμιοκούλκα ή σανσεβιέρια που θεωρούνται ιδανικά για όσους «ξεχνούν» το πότισμα. Είναι εξαιρετικά ανθεκτικά και απαιτούν ελάχιστη προσοχή.
Μαγιάτικο στεφάνι της Αναστασίας Καρυακατζή.
Όσο για τις τιμές, ο κ. Μπέσιος παραδέχεται ότι η αγορά των λουλουδιών έχει επηρεαστεί από τις γενικότερες οικονομικές και κλιματικές αλλαγές και τις γεωπολιτικές συνθήκες. Οι τιμές έχουν ανέβει, όχι τόσο λόγω των παραγωγών, όσο των αυξημένων λειτουργικών εξόδων των ανθοπωλείων, από τα ενοίκια και το ρεύμα μέχρι τα έξοδα μεταφοράς.
«Αν και η αύξηση των παραγωγών κυμαίνεται στο 7%, στα ανθοπωλεία οι τιμές έχουν ανέβει και 20%», μας λέει. Για όσους λοιπόν δεν θέλουν να το φτιάξουν μόνοι τους, οι τιμή των στεφανιών κυμαίνεται στα 15 – 35 ευρώ, ενώ μπορούν να εκτοξευθούν και να ξεπεράσουν τα 120-150 ευρώ αναλόγως τη σπανιότητα των λουλουδιών και την περιοχή στην οποία βρίσκεται το ανθοπωλείο.
