Στην κόψη του ξυραφιού βρίσκονται πλέον οι σχέσεις Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, με τον Ντόναλντ Τραμπ να ποντάρει στην κατάρρευση του εσωτερικού μετώπου του Ιράν και την Ισλαμική Δημοκρατία να επιχειρεί μια απρόσμενη φυγή προς τα εμπρός.

Ενώ ο Λευκός Οίκος περιγράφει μια ηγεσία σε αποσύνθεση και ένα καθεστώς που παραπαίει, στην Τεχεράνη η υπαρξιακή απειλή του πολέμου φαίνεται να γεννά μια νέα, σιδηρά ενότητα.

Σε αυτό το γεωπολιτικό σκάκι, όπου οι παίκτες παραμένουν κρυμμένοι στις σκιές και οι κόκκινες γραμμές επαναχαράσσονται με αίμα, το ερώτημα παραμένει: Είναι το Ιράν πράγματι «διασπασμένο» ή μήπως ο Τραμπ υποτιμά την αντοχή ενός συστήματος που έμαθε να επιβιώνει μέσα στο χάος;

Ο Αμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε την ιρανική κυβέρνηση «σοβαρά διασπασμένη», καθώς παρέτεινε την κατάπαυση του πυρός προκειμένου να δώσει χρόνο στην Τεχεράνη να επανέλθει με μια «ενιαία» πρόταση. Η αποτυχία του Ιράν να προσέλθει στο Πακιστάν για τον δεύτερο γύρο συνομιλιών με τον Αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς απέδειξε πόσο ασύνδετη έχει γίνει η ηγεσία του, υποστήριξε ο Λευκός Οίκος.

Η αμφισβήτηση των αναλυτών

Οι παρατηρητές των ιρανικών ζητημάτων βλέπουν τα πράγματα διαφορετικά. Το Ιράν επιμένει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να τερματίσουν τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών πριν επαναληφθούν οι συνομιλίες, ενώ πολλοί αναλυτές υποστηρίζουν ότι η ηγεσία είναι πιο συνεκτική από ό,τι παρουσιάζεται.

«Θεωρώ ότι πρόκειται για μια σοβαρή παρερμηνεία της ιρανικής ηγεσίας», δήλωσε ο Μεχράτ Καμράβα, καθηγητής διακυβέρνησης στο Πανεπιστήμιο Georgetown του Κατάρ. «Η ηγεσία υπήρξε αρκετά συνεκτική και αυτό το είδαμε τόσο στη διεξαγωγή του πολέμου όσο και στις διαπραγματεύσεις» είπε σύμφωνα με το CNN.

Η νέα δομή εξουσίας

Η διακυβέρνηση στο Ιράν έχει γίνει πολύ πιο περίπλοκη από τότε που οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εξόντωσαν τους περισσότερους κορυφαίους στρατιωτικούς και πολιτικούς ηγέτες του καθεστώτος, συμπεριλαμβανομένου του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.

Μια ομάδα άλλοτε ανταγωνιστικών αξιωματούχων από όλο το πολιτικό φάσμα της Ισλαμικής Δημοκρατίας αποφασίζει τώρα για το μέλλον της χώρας υπό την απειλή ενός υπαρξιακού πολέμου και εν μέσω της εμφανούς απουσίας του τελικού λήπτη αποφάσεων, του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο οποίος διαδέχθηκε τον εκλιπόντα πατέρα του ως ο νέος Ανώτατος Ηγέτης.

Πιέσεις και εσωτερικές ισορροπίες

Αυτοί οι αξιωματούχοι αναγκάζονται επίσης να ισορροπήσουν το όραμά τους για το μέλλον του Ιράν ανάμεσα στην εσωτερική πίεση από σκληροπυρηνικές ομάδες που αρνούνται να δηλώσουν ήττα και την εξωτερική πίεση από την προσπάθεια του Τραμπ να ανακηρύξει τη νίκη. Ωστόσο, παρά τις πολιτικές τους διαφορές, αυτή η ομάδα αξιωματούχων φαίνεται αποφασισμένη να προβάλλει δημοσίως μια εικόνα συνοχής, ακόμη και αν διαφωνούν στον τρόπο χειρισμού του πολέμου και της διπλωματίας με τις ΗΠΑ.

Συσπείρωση λόγω πολέμου

«Οι διάφορες φράξιες της ιρανικής ηγεσίας είναι πλέον πιο ευθυγραμμισμένες από ό,τι πριν από τον πόλεμο», δήλωσε ο Τρίτα Πάρσι, εκτελεστικός αντιπρόεδρος του Quincy Institute. «Επειδή αυτός ο κύκλος είναι πολύ μικρότερος… είναι πιο ενωμένος γύρω από τη στρατηγική που χρησιμοποιούν στον πόλεμο» σε σύγκριση με τους προηγούμενους περιορισμούς επί Αλί Χαμενεΐ.

Επίδειξη Ενότητας

Εν μέσω έντονων εικασιών για το αν το Ιράν θα συμμετείχε στις συνομιλίες αυτής της εβδομάδας, η Τεχεράνη διατήρησε μια σταθερή δημόσια στάση ότι οι διαπραγματευτές της δεν θα παρευρίσκονταν. Κατηγόρησε την Ουάσιγκτον για παραβίαση της κατάπαυσης του πυρός και έλλειψη «σοβαρότητας στην επιδίωξη διπλωματικής λύσης».

Ακόμη και πριν από τον πόλεμο, η Ισλαμική Δημοκρατία υπό τον Αλί Χαμενεΐ διατηρούσε μια σαφή λίστα «κόκκινων γραμμών» – συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος εμπλουτισμού ουρανίου, της συνέχισης της ανάπτυξης πυραύλων και της υποστήριξης των πληρεξουσίων (proxy) ομάδων της – απαιτήσεις τις οποίες μετέφερε στις τρέχουσες διαπραγματεύσεις με την κυβέρνηση Τραμπ.

Η πολιτική ηγεσία του Ιράν προσπαθεί με κάθε τρόπο να διαψεύσει τις αναφορές για εσωτερικές διαμάχες. «Οι φήμες για διαιρέσεις μεταξύ ανώτερων αξιωματούχων είναι ένα τετριμμένο πολιτικό και προπαγανδιστικό τέχνασμα των αντιπάλων του Ιράν», έγραψε την Τετάρτη στο X ο Μεχντί Ταμπαταμπάι, αναπληρωτής εκπρόσωπος του Ιρανού προέδρου.

Το καθεστώς έχει αναδείξει έναν αξιωματούχο ως σύμβολο αυτής της ενότητας: τον Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, τον επί σειρά ετών πρόεδρο του κοινοβουλίου και πρώην διοικητή των Φρουρών της Επανάστασης. Ο Γκαλιμπάφ ηγήθηκε του πρώτου γύρου διαπραγματεύσεων στο Ισλαμαμπάντ και θεωρείται πλέον ένα από τα κύρια πρόσωπα που εκπροσωπούν την Ισλαμική Δημοκρατία.

Δομές Πολέμου

Αντιμέτωπο με την απειλή του αφανισμού, το καθεστώς του Ιράν διέλυσε το παραδοσιακό του σύστημα ανταγωνιστικών κέντρων εξουσίας που λειτουργούσε για σχεδόν πέντε δεκαετίες. Μια νέα πολεμική δομή έχει συγκεντρώσει διαπραγματευτές και πολιτικούς παράγοντες υπό μια ενιαία στρατιωτική ομπρέλα, με στόχο να καθοδηγήσει τη χώρα έξω από την κρίση χωρίς να παραδεχθεί ήττα.

Στους δρόμους, μεγάλα πλήθη σκληροπυρηνικών διαδηλώνουν καθημερινά υπέρ του καθεστώτος και κατά οποιασδήποτε συμφωνίας με την Ουάσιγκτον που θα έφερνε το Ιράν σε θέση ηττημένου. Αυτές οι απόψεις κυριαρχούν στο κοινοβούλιο και τα κρατικά μέσα ενημέρωσης, όπου οποιαδήποτε διαφαινόμενη πρόθεση Ιρανών αξιωματούχων να επιτρέψουν στον Τραμπ να ανακηρύξει νίκη δέχεται σφοδρή κριτική.

Αυτή η πολεμική δομή διαφέρει ριζικά από τον τρόπο που κυβερνήθηκε η χώρα επί 37 χρόνια υπό τον Αλί Χαμενεΐ. Ο γιος του, Μοτζτάμπα, έχει οριστεί ηγέτης αλλά παραμένει κρυμμένος. Αναφορές υποδηλώνουν ότι μπορεί να είναι τραυματισμένος ή σοβαρά ανίκανος να ασκήσει τα καθήκοντά του, εντείνοντας την αβεβαιότητα για το αν δίνει σαφείς οδηγίες στους υφισταμένους του ή αν εκείνοι απλώς προσπαθούν να μαντέψουν τις επιθυμίες του χωρίς συγκεκριμένες εντολές.