Λίγες ώρες πριν από μια πιθανή γενικευμένη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, μια απρόσμενη διπλωματική κίνηση φαίνεται πως άλλαξε την πορεία των εξελίξεων. Σύμφωνα με πηγές με γνώση των διαπραγματεύσεων, ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, έδωσε για πρώτη φορά από την έναρξη της κρίσης εντολή στους διαπραγματευτές του να κινηθούν προς μια συμφωνία.
Η εξέλιξη αυτή ήρθε την ώρα που ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, κλιμάκωνε δημόσια τη ρητορική του, απειλώντας ακόμη και με «ολοκληρωτική καταστροφή». Πίσω από τις δηλώσεις, ωστόσο, βρισκόταν μια έντονη και χαοτική διπλωματική κινητικότητα, με αποτέλεσμα την επίτευξη προσωρινής εκεχειρίας.
Παρασκήνιο έντασης και αβεβαιότητας
Σύμφωνα με πληροφορίες που μεταδίδει το Axios, τις τελευταίες ώρες πριν από την ανακοίνωση της εκεχειρίας, το Πεντάγωνο και αμερικανικές δυνάμεις στη Μέση Ανατολή προετοιμάζονταν για εκτεταμένες επιθέσεις σε ιρανικές υποδομές. Παράλληλα, σύμμαχοι των ΗΠΑ στην περιοχή προεξοφλούσαν σφοδρά αντίποινα από την Τεχεράνη, ενώ εντός του Ιράν πολίτες εγκατέλειπαν τις εστίες τους φοβούμενοι μαζικούς βομβαρδισμούς.
«Κανείς δεν ήξερε τι θα συμβεί. Ήταν χαοτικό», φέρεται να δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος άμυνας.
Διπλωματικός «μαραθώνιος»
Την ίδια στιγμή, στο παρασκήνιο εξελισσόταν ένας πυρετός διαβουλεύσεων. Ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ, Στιβ Γουίτκοφ, χαρακτήρισε την αρχική ιρανική πρόταση «καταστροφή», πυροδοτώντας έναν κύκλο συνεχών τροποποιήσεων.
Διαμεσολαβητές από το Πακιστάν, την Αίγυπτο και την Τουρκία μετέφεραν προτάσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί να διαδραματίζει κομβικό ρόλο. Σύμφωνα με πηγές, καθοριστική ήταν και η παρέμβασή του προς τους Φρουρούς της Επανάστασης, προκειμένου να αποδεχθούν μια συμφωνία.
Καθοριστική αποδείχθηκε η στάση του Ιράν, καθώς όλες οι τελικές αποφάσεις πέρασαν από τον ανώτατο ηγέτη. «Χωρίς το “πράσινο φως” του, δεν θα υπήρχε συμφωνία», ανέφερε περιφερειακή πηγή.
Η κρίσιμη καμπή
Παρά τη διαφαινόμενη πρόοδο, ο Ντόναλντ Τραμπ συνέχισε να κλιμακώνει τη ρητορική του, φτάνοντας να προειδοποιήσει ότι «ένας ολόκληρος πολιτισμός μπορεί να χαθεί μέσα σε μία νύχτα». Παράλληλα, υπήρξαν πληροφορίες περί διακοπής των συνομιλιών, οι οποίες όμως δεν επιβεβαιώθηκαν από πηγές των διαπραγματεύσεων.
Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς φέρεται να συμμετείχε ενεργά στις επαφές, ενώ ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου είχε διαρκή επικοινωνία με την αμερικανική πλευρά, εκφράζοντας ανησυχίες για την πορεία των εξελίξεων.
Μέχρι το μεσημέρι, είχε διαμορφωθεί συναίνεση για μια εκεχειρία δύο εβδομάδων. Λίγες ώρες αργότερα, ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Σεχμπάζ Σαρίφ δημοσιοποίησε τους όρους της συμφωνίας, καλώντας τις δύο πλευρές να την αποδεχθούν.
Η απόφαση της τελευταίας στιγμής
Παρά τις πιέσεις από συμμάχους του να απορρίψει τη συμφωνία, ο Ντόναλντ Τραμπ τελικά την αποδέχθηκε, αφού προηγουμένως εξασφάλισε τη δέσμευση του Μπενιαμίν Νετανιάχου για συμμόρφωση.
Λίγα λεπτά μετά την ανακοίνωση, οι αμερικανικές δυνάμεις έλαβαν εντολή να αναστείλουν τις επιχειρήσεις. Από την πλευρά του, ο Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι το Ιράν θα τηρήσει την εκεχειρία και θα επιτρέψει τη διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Εύθραυστη ισορροπία
Παρά την προσωρινή αποκλιμάκωση, παραμένουν σημαντικά ερωτήματα για τη διάρκεια και τη σταθερότητα της συμφωνίας. Η επανεκκίνηση της ναυσιπλοΐας, οι όροι για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και οι διαφωνίες μεταξύ των εμπλεκομένων αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας έντασης.
Οι επόμενες συνομιλίες, που αναμένεται να διεξαχθούν στο Πακιστάν, θεωρούνται κρίσιμες για το αν η εκεχειρία θα αποτελέσει την αρχή μιας πιο μόνιμης λύσης ή απλώς μια σύντομη ανάπαυλα σε μια συνεχιζόμενη κρίση.
