Οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ιράν και ομάδα περιφερειακών μεσολαβητών βρίσκονται σε εντατικές διαπραγματεύσεις για την επίτευξη μιας προσωρινής κατάπαυσης του πυρός διάρκειας 45 ημερών, η οποία θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση για τον οριστικό τερματισμό του πολέμου. Σύμφωνα με πηγές από τις ΗΠΑ, το Ισραήλ και την ευρύτερη περιοχή που έχουν γνώση των συνομιλιών, πρόκειται για μια ύστατη διπλωματική προσπάθεια, καθώς οι πιθανότητες επίτευξης ακόμη και μιας περιορισμένης συμφωνίας μέσα στις επόμενες 48 ώρες παραμένουν μικρές.
Όπως μεταδίδει το Axios, ενδεχόμενη αποτυχία θα μπορούσε να οδηγήσει σε δραματική κλιμάκωση της σύγκρουσης. Σενάρια που εξετάζονται περιλαμβάνουν μαζικά πλήγματα σε ιρανικές πολιτικές υποδομές, καθώς και αντίποινα κατά ενεργειακών εγκαταστάσεων και εγκαταστάσεων ύδρευσης σε χώρες του Κόλπου.
Η προθεσμία των 10 ημερών
Η αρχική προθεσμία των 10 ημερών που είχε θέσει ο πρόεδρος των ΗΠΑ προς το Ιράν επρόκειτο να λήξει το βράδυ της Δευτέρας. Ωστόσο, την Κυριακή αποφάσισε να την παρατείνει κατά 20 ώρες, μεταφέροντας το τελεσίγραφο για την Τρίτη στις 8 το βράδυ. Ο ίδιος δήλωσε ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται «σε βαθιές διαπραγματεύσεις» με το Ιράν και άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο συμφωνίας, προειδοποιώντας ταυτόχρονα ότι σε αντίθετη περίπτωση θα υπάρξουν καταστροφικές συνέπειες.
Παράλληλα, έχει ήδη εκπονηθεί επιχειρησιακό σχέδιο για μια εκτεταμένη αμερικανοϊσραηλινή στρατιωτική επιχείρηση κατά ενεργειακών υποδομών του Ιράν, γεγονός που υπογραμμίζει την κρισιμότητα της χρονικής συγκυρίας. Η παράταση της προθεσμίας ερμηνεύεται ως προσπάθεια να δοθεί μία τελευταία ευκαιρία στη διπλωματία.
Και η Τουρκία στις διαπραγματεύσεις
Οι συνομιλίες διεξάγονται μέσω διαμεσολαβητών από το Πακιστάν, την Αίγυπτο και την Τουρκία, αλλά και μέσω άμεσης επικοινωνίας μεταξύ αξιωματούχων των δύο πλευρών. Παρά τις πολλαπλές προτάσεις που έχουν κατατεθεί από την αμερικανική πλευρά τις τελευταίες ημέρες, η Τεχεράνη δεν έχει μέχρι στιγμής αποδεχθεί κάποια από αυτές.
Το υπό συζήτηση πλαίσιο αφορά μια συμφωνία σε δύο φάσεις. Η πρώτη περιλαμβάνει την εφαρμογή μιας κατάπαυσης του πυρός 45 ημερών, κατά τη διάρκεια της οποίας θα επιδιωχθεί διαπραγμάτευση για τον οριστικό τερματισμό της σύγκρουσης. Εάν χρειαστεί, η προσωρινή εκεχειρία θα μπορούσε να παραταθεί. Η δεύτερη φάση θα αφορά την τελική συμφωνία ειρήνης.
Κομβικά ζητήματα των διαπραγματεύσεων αποτελούν η πλήρης επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και η διαχείριση του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, είτε μέσω απομάκρυνσης από τη χώρα είτε μέσω αραίωσης. Ωστόσο, οι μεσολαβητές εκτιμούν ότι τέτοιες δεσμεύσεις μπορούν να επιτευχθούν μόνο στο πλαίσιο μιας συνολικής και τελικής συμφωνίας.
Ενδιάμεσα μέτρα
Στο μεταξύ, εξετάζονται ενδιάμεσα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης. Το Ιράν εμφανίζεται απρόθυμο να εγκαταλείψει τα βασικά του διαπραγματευτικά χαρτιά για μια περιορισμένη χρονικά εκεχειρία, ενώ ζητά σαφείς εγγυήσεις ότι μια ενδεχόμενη κατάπαυση του πυρός δεν θα αποδειχθεί προσωρινή. Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν επισημάνει ότι δεν επιθυμούν μια κατάσταση αντίστοιχη με εκείνες στη Γάζα ή στον Λίβανο, όπου οι εκεχειρίες αποδεικνύονται εύθραυστες και αναστρέψιμες.
Από την πλευρά τους, οι μεσολαβητές προσπαθούν να διαμορφώσουν ένα πλαίσιο αμοιβαίων εγγυήσεων, συμπεριλαμβανομένων πιθανών κινήσεων από τις ΗΠΑ που θα μπορούσαν να ικανοποιήσουν βασικές ιρανικές απαιτήσεις.
Την ίδια ώρα, αυξάνονται οι ανησυχίες για τις συνέπειες μιας ενδεχόμενης στρατιωτικής κλιμάκωσης. Πηγές αναφέρουν ότι πιθανή ιρανική απάντηση σε επιθέσεις κατά ενεργειακών υποδομών θα μπορούσε να πλήξει σοβαρά εγκαταστάσεις πετρελαίου και ύδρευσης σε χώρες του Κόλπου.
Οι μεσολαβητές προειδοποιούν ότι δεν υπάρχει πλέον χρόνος για περαιτέρω καθυστερήσεις και ότι το επόμενο 48ωρο αποτελεί την τελευταία ευκαιρία για την αποφυγή μιας ευρείας καταστροφής. Ωστόσο, σε δημόσιο επίπεδο, η ιρανική πλευρά εξακολουθεί να τηρεί σκληρή στάση, απορρίπτοντας παραχωρήσεις, ενώ στρατιωτικοί αξιωματούχοι της χώρας δηλώνουν ότι η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ δεν πρόκειται να επιστρέψει στα προπολεμικά δεδομένα, ιδιαίτερα όσον αφορά τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
