Η δίκη ως χώρος θεσμικής επεξεργασίας του συλλογικού τραύματος, πέραν της ποινικής ευθύνης έχει και μια ψυχοκοινωνική διάσταση που επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο η κοινωνία αντιλαμβάνεται την τραγωδία. Η δίκη έχει πρωτίστως μια αποδεικτική διάσταση για τη διακρίβωση της Αλήθειας και των ευθυνών για να αποδοθεί δικαιοσύνη. Έχει επίσης μια συμβολική διάσταση για την αποκατάσταση της θεσμικής τάξης και του κράτους δικαίου.
Παράλληλα, λειτουργεί ως μηχανισμός αυτογνωσίας ατομικής, κοινωνικής και πολιτειακής για θεσμικές αλλαγές. Το πένθος των γονιών και την απώλεια των παιδιών, αγκάλιασε η κοινωνία και με πρωτοφανή τρόπο, μοναδικό θα έλεγα, πίεσε την εξουσία, αφ’ενός για δίκαια δίκη (αρ.6 ΕΣΔΑ), τιμωρία και αφ’εταίρου για θεσμικούς μετασχηματισμούς. (αρ.86 Σ.). Όχι άλλη ασυλία. Είμαστε ίσοι αναφέρει το Σύνταγμα. Όχι διορισμός της δικαστικής εξουσίας, στα Ανώτατα Δικαστήρια της χώρας κ.α).
Ξεκινήσαμε όμως, παραβιάζοντας τους κανόνες της δίκαιας δίκης (αρ.6 ΕΣΔΑ), όπως ανέφερα στην έναρξη της δίκης. Πιστεύω ότι η τραγωδία δεν μπορεί να υποβαθμιστεί σε μια απλή δικογραφία.
Πιστεύω ότι η δίκη για την τραγωδία των Τεμπών δεν αποτελεί μια ακόμη ποινική διαδικασία μεταξύ άλλων. Εδράζεται σε ένα γεγονός που έχει ήδη εγγραφεί στη συλλογική μνήμη ως τραγωδία. Ως τομή στον ιστορικό χρόνο της κοινωνίας αλλά και της Δικαιοσύνης.
Ως συμβάν που ενεργοποιεί βαθιά συναισθήματα οδύνης, οργής και αναζήτησης νοήματος. Το κράτος δικαίου καλείται να διαχειρισθεί το βάρος ενός συλλογικού τραύματος. Η δίκαια δίκη, ως θεσμική εγγύηση και όχι τυπική διαδικασία, αποτελεί βασική προϋπόθεση για την δίκαια απονομή δικαιοσύνης.
Το άρθρο 6 της ΕΣΔΑ, καθορίζει το πλαίσιο της δίκαιας δίκης και τις εγγυήσεις.
- Ισότητα διαδίκων – προστασία του κατηγορούμενου και του πολιτικού ενάγοντα.
- Πλήρης και αποτελεσματική συμμετοχή των διαδίκων.
- Δημόσια και προφορική συνεδρίαση.
- Αξιοπρεπής και ασφαλής χώρος εκδίκασης.
Στην έναρξη της δίκης καθολικά αναγνωρίσθηκε ότι ο χώρος είναι ασφυκτικά μικρός, λειτουργικά ανεπαρκής και ανασφαλής. Είναι πραγματικά προσβλητική η κατάσταση του χώρου έναντι των γονιών, των κατηγορούμενων και των διαδίκων να «συνωστίζονται» ο ένας πάνω στον άλλο.
Η ασφάλεια του χώρου είναι προβληματική και προσβλητική για τους νεκρούς, τους συγγενείς, τους τραυματισμένους σωματικά και ψυχικά στην τραγωδία, για τους διαδίκους και ολόκληρο το δικηγορικό αλλά και το δικαστικό σώμα. Ο μαζικός αριθμός των διαδίκων, η αδυναμία συμμετοχής των δικηγόρων και η επαφή τους με τους εντολείς και τους μάρτυρες, καθιστά προβληματική την εκδίκαση της υπόθεσης. Το έντονο κοινωνικό ενδιαφέρον, η αδυναμία πρακτικής και αποτελεσματικής υπεράσπισης δεν διασφαλίζουν τα δικαιώματα των διαδίκων και την εύρυθμη διεξαγωγή της δίκης.
Με βάση τα πραγματικά δεδομένα και τις συνθήκες που ζήσαμε στην έναρξη της δίκης δεν διασφαλίζονται οι εγγυήσεις, περί δίκαιας δίκης, προσβάλλονται τα δικαιώματα της υπεράσπισης και το ζήτημα της ασφάλειας στο χώρο μας προειδοποιεί για ατυχήματα και ανθρώπινες εκθέσεις, που θα ακυρώσουν την εύρυθμη διεξαγωγή της δίκης.
Φοβάμαι ότι η όποια διαχείριση του χώρου, δεν θα διασφαλίσει τις εγγυήσεις του αρ.6 τους ΕΣΔΑ για δίκαια δίκη.
Απέστειλα επιστολή στους Δικηγορικούς Συλλόγους και την Ολομέλεια Δ.Σ, επισημαίνοντας ότι το δικηγορικό σώμα έχει σημαντική ευθύνη για την εύρυθμη διεξαγωγή της δίκης. Με βάση τις υπάρχουσες συνθήκες επιβάλλεται το δικηγορικό σώμα να πάρει αποφάσεις, όπως και η Ένωση Δικαστών και Εισαγγελέων, επανειλημμένα έχει εκφράσει τις απόψεις της.
Στις 4 Απριλίου η Ολομέλεια του Δ.Σ θα αποφανθεί, αν οι συνθήκες διεξαγωγής πληρούν τους κανόνες της δίκαιας δίκη. Να κρίνει επίσης το αίτημα μεταφοράς ή όχι της διεξαγωγής της δίκης. Οι συλλογικές αποφάσεις της Ολ. θα λειτουργήσουν δεοντολογικά και συμβολικά, ότι το δικηγορικό σώμα προασπίζεται στην πράξη τους κανόνες και τις εγγυήσεις της δίκαιας δίκης. Πιστεύω βάσιμα ότι δεν διασφαλίζονται οι εγγυήσεις του αρ.6 της ΕΣΔΑ. Κατέθεσα με την έναρξη της δίκης:
- Ένσταση ακαταλληλότητας του χώρου, διότι παραβιάζει τις εγγυήσεις μιας Δίκαιας Δίκης.
- Ένσταση για επικίνδυνες συνθήκες ασφάλειας.
- Ένσταση αδυναμίας άσκησης θεμελιωδών δικαιωμάτων υπεράσπισης και υποστήριξης της κατηγορίας.
Η δίκη εκ’ των πραγμάτων δεν είναι μόνο ποινική, αλλά πολιτική, κοινωνική και συμβολική.
Ο Λουκάς Αποστολίδης είναι δικηγόρος και πρώην αντιπρόεδρος της Βουλής
