Ο Όμηρος αναφέρεται στην «ωραία Ελένη» και στα δύο έπη του. Ωστόσο, στις 328.000 λέξεις που χρησιμοποιεί σε Ιλιάδα και Οδύσσεια, μόλις τρεις αφιερώνει για την περιγραφή της. «Καλλίκομος / Ηύκομος» (= αυτή με τα ωραία μαλλιά), «καλλιπάρηος» (= αυτή με τα ωραία μάγουλα), «Λευκώλενος» (= Η λευκοχέρα. Ένα επίθετο που παραδοσιακά χρησιμοποιούνταν για όμορφες γυναίκες και θεές).

Η περιγραφική ένδεια δεν είναι τυχαία. Ο Όμηρος αποφεύγει μια λεπτομερή περιγραφή των χαρακτηριστικών του προσώπου και του σώματός της, επιτρέποντας στον ακροατή ή αναγνώστη να φανταστεί την ομορφιά της μέσα από τα δικά του αισθητικά πρότυπα. Η ανθρώπινη φαντασία αφήνεται ελεύθερη να πλάσει. Να προσεγγίσει. Να κατακτήσει τη δική του Ελένη.

Στη ζώσα ελληνική πραγματικότητα, τα υπό εξαγγελία κόμματα, ακολουθούν την τακτική του Ομήρου. Δεν έχουν συγκεκριμένες ιδεολογικές αναφορές, τα προγράμματά τους θα τα δημιουργήσει μια «επιτροπή σοφών» ή ένα «επιστημονικό συμβούλιο» και οι προτάσεις θα είναι «δίκαιες». Τα πρόσωπα που θα τα στελεχώσουν, θα είναι πολιτικοί φαντομάδες. Δε θα έχουν σχέση με το παρελθόν και τα υφιστάμενα κόμματα, αλλά θα προέλθουν δια πολιτικής παρθενογένεσης. Αξιόλογα στελέχη της κοινωνίας θα «δουν το φως το αληθινό» και θα τρέξουν ως νέοι «θεράποντες» πίσω από τους κήνσορες της πολιτικής ζωής του τόπου. Το κόμματα θα είναι «ονειρικά» και όχι προϊόν του ονείρου.

Το αφήγημα είναι εύηθες αλλά πουλάει. Γίνεται πιστευτό από εκείνους που αναζητούν κάτι διαφορετικό. Που δεν είναι ικανοποιημένοι από όσα προσφέρει το ελληνικό πολιτικό σύστημα. Για ποιο λόγο;

Πρώτον, διότι περίπου 3,5 εκατομμύρια ψηφοφόροι έχουν στρέψει την πλάτη τους στα παραδοσιακά κόμματα, τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Μια τάση που ξεκίνησε μετά τις εκλογές του 2004 και κορυφώθηκε την περίοδο της μνημονιακής κρίσης. Τεράστια δεξαμενή ψηφοφόρων. Απέραντη, όμως, η δυσκολία να πειστούν να συμμετάσχουν στο πολιτικό γίγνεσθαι. Έστω, δια της ψήφου.

Δεύτερον, διότι οι πληγές της μνημονιακής περιόδου δεν έχουν ακόμη κλείσει. Η ανορθολογική ψήφος έχει μαζικά και συμπαγή χαρακτηριστικά. Συναρθρώνεται από εκείνους που δηλώνουν στις δημοσκοπήσεις ότι, ακόμη και σήμερα, αισθάνονται πρωτίστως «οργή» ή/και «απελπισία». Όλοι αυτοί, δυστυχώς, πιστεύουν ότι τα προβλήματα θα λυθούν «εάν όλοι οι πολιτικοί πάνε φυλακή» ή η ζωή τους θα αλλάξει «με ένα νόμο και ένα άρθρο».

Απλοϊκές προσεγγίσεις που αγγίζουν το συλλογικό φαντασιακό. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, ο μεσσιανισμός ανθεί. Αναζητούμε έναν «σωτήρα», τα χαρακτηριστικά του οποίου είναι ισάριθμα με τα επίθετα που χρησιμοποίησε ο Όμηρος να περιγράψει την Ελένη: να είναι «τίμιος», «ικανός», «δίκαιος».

Ωστόσο, η ζωή μας θα αλλάξει, μόνον εάν συνειδητοποιήσουμε ότι απαιτούνται σύνθετες προτάσεις και υψηλές νοητικές διεργασίες για να αντιμετωπίσουμε τα προβλήματα της εποχής. Προτάσεις ενταγμένες σε ένα συγκεκριμένο σύστημα ιδεών και όχι αποσπασματικά και ρηχά ευχολόγια. Τα τσιτάτα δεν αποδίδουν. Τούτο, άλλωστε, αποδεικνύεται και από τη διάψευση των συλλογικών προσδοκιών και τη δημοσκοπική πτώση, όταν οι «νεοτιμητές» αποπειρώνται να πουν κάτι συγκεκριμένο.

Εάν τα ανωτέρω γίνουν αντιληπτά, οι «εμποράκοι της οργής» θα οδηγηθούν στη χρεοκοπία και η ελπίδα θα ξαναγεννηθεί. Μέχρι τότε δέστε τις ζώνες σας σφιχτά, η χώρα εισέρχεται σε περίοδο αναταράξεων …

*Δικηγόρος