Πικάσο-Κοκτό: Το χρονικό μιας φιλίας

Στο Παρίσι του 1917 το θεατρικό γεγονός «Παρέλαση» των Ρωσικών Μπαλέτων είχε προκαλέσει μεγάλη αίσθηση. Το κοινό εξαγριωμένο αδυνατούσε να ερμηνεύσει την παράσταση στην οποία ο Πικάσο

Στο Παρίσι του 1917 το θεατρικό γεγονός «Παρέλαση» των Ρωσικών Μπαλέτων είχε προκαλέσει μεγάλη αίσθηση. Το κοινό εξαγριωμένο αδυνατούσε να ερμηνεύσει την παράσταση στην οποία ο Πικάσο είχε σχεδιάσει τα σκηνικά και τα συνθετικού κυβισμού κοστούμια, ο Ζακ Κοκτό είχε γράψει το Λιμπρέτο και ο Ερίκ Σατί είχε συνθέσει τη μουσική, στην οποία δεν είχε παραλείψει να συμπεριλάβει ήχους γραφομηχανών. Ηταν όλοι τους μπροστά από την εποχή τους και η Ιστορία θα αναλάμβανε να τους αποκαταστήσει. Στο μεταξύ ο Πικάσο και ο Κοκτό είχαν γίνει δύο καλοί φίλοι. Αλλωστε από το 1915 που πρωτοσυναντήθηκαν ως το 1963, χρονιά θανάτου του Κοκτό, συνδέθηκαν με μια σχέση την οποία χαρακτήριζαν οι πνευματικές ανταλλαγές και η δημιουργική συνεργασία, αλλά και μια «εξ αγχιστείας συγγένεια». Στον πρώτο του γάμο με τη χορεύτρια των Ρωσικών Μπαλέτων Ολγκα Κόκλοβα το 1918 ο Πικάσο είχε κοντά του ως κουμπάρους τον Κοκτό, τον Απολινέρ και τον Ζακόμπ. Υπήρξε ωστόσο και ένα όχι και τόσο αμελητέο διάστημα απομάκρυνσής τους, από το 1927 ως το 1949 – ας όψεται το εκρηκτικό ταμπεραμέντο τους και μια συνέντευξη του Πικάσο στην οποία υποβάθμιζε την αξία του Κοκτό ως καλλιτέχνη.
Διάλογος και κοινό βλέμμα


Ωστόσο η έκθεση που πρόκειται να εγκαινιαστεί στο Ιδρυμα Β. & Μ. Θεοχαράκη με τίτλο «Πάμπλο Πικάσο – Ζαν Κοκτό: οι καινοτόμοι του μοντερνισμού» δεν αποσκοπεί στο να εστιάσει σε αυτά που τους χώριζαν αλλά σε ό,τι τους ένωνε τα 50 χρόνια της φιλίας τους. Ο μεταξύ τους διάλογος και το κοινό τους βλέμμα, παρά τα διαφορετικά αν και ενίοτε διασταυρούμενα πεδία ενδιαφέροντός τους, θα παρουσιαστεί μέσα από 190 εύγλωττα παραδείγματα. Χαρακτικά ως επί το πλείστον στην περίπτωση των έργων του ισπανού καλλιτέχνη με προέλευση από το Μουσείο Πικάσο της Γερμανίας (Kunstmuseum Pablo Picasso Munster) και ζωγραφικά, κεραμικά, σχέδια όσον αφορά τον Κοκτό, έργα από τη συλλογή του Γιάννη Κονταξόπουλου, νομικού και τέως δικαστή εκ Βρυξελλών, η οποία παρουσιάζεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα.
Οπως εξηγεί ο επιμελητής της έκθεσης κ. Τάκης Μαυρωτάς: «Σε αυτή την έκθεση εστιάζουμε για πρώτη φορά στην Ελλάδα σε αυτούς τους δύο καλλιτέχνες οι οποίοι αποτελούσαν δύο αντιθετικές περιπτώσεις. Από τη μία έχουμε έναν εμβληματικό ζωγράφο του 20ού αιώνα, ένα ιερό τέρας που ούτε λίγο ούτε πολύ συνέβαλε στη διαμόρφωση της αισθητικής του 20ού αιώνα, και από την άλλη έναν ποιητή, κινηματογραφιστή, λογοτέχνη, κριτικό ο οποίος είχε ένα πάθος και μεγάλο σεβασμό απέναντι στον Πικάσο αλλά και το σαράκι να ζωγραφίζει και να δημιουργεί ο ίδιος. Ο Πικάσο εμπιστευόταν τον Κοκτό και τροφοδοτούσε μέσα από τη συναναστροφή του την επιθυμία να γράφει και να ασχολείται με τη θεατρική δημιουργία».
Είχαν εξάλλου αρκετά κοινά. Εκτός από καινοτόμοι στην τέχνη τους, ζούσαν με πάθος τη ζωή και τον ανυπόκριτο έρωτα. Αγαπούσαν δε βαθιά τη λογοτεχνία, την Ελλάδα και τους μύθους της. Οι κοινοί άξονες της φιλίας τους δίνουν σχήμα και στις πέντε θεματικές της έκθεσης η οποία ξεκινά με τα έργα μυθολογικού περιεχομένου και το αγαπημένο θέμα του Πικάσο, τον Μινώταυρο. Στη συνέχεια περνάει στα πορτρέτα των αγαπημένων τους συγγραφέων όπως ο Μπαλζάκ, ο Προυστ, ο Ρεμπό, αλλά και τις γυναίκες της ζωής τους, τις ερωμένες του Πικάσο ή την καλή φίλη Φρανσίν Βεσμελέρ του Κοκτό. Συνεχίζει με τις ταυρομαχίες, άλλο ένα αγαπημένο θέμα του Πικάσο, αλλά και τις καλλιτεχνικές εκδόσεις, όπως το «Jean Cocteau, ο Picasso από το 1916 ως το 1961», στο οποίο ο Κοκτό γράφει ποιήματα και δοκίμια και ο Πικάσο τα εικονογραφεί με 24 λιθογραφίες. Καταλήγει με απαλλαγμένα από κάθε συμβατικότητα ερωτικά έργα τους, τις ηδυπαθείς γυναίκες του Πικάσο, αλλά και τις αρρενωπές αντρικές μορφές του Κοκτό, όπως τα σκίτσα από το «Λευκό Βιβλίο» του.
Η αγάπη για την Ελλάδα


Τόσο ο Πικάσο όσο και ο Κοκτό άντλησαν μεγάλο μέρος της έμπνευσής τους από την Ελλάδα. Δεν είναι μόνο οι μινώταυροι όπου γίνεται έκδηλη αυτή η επιρροή, αλλά και τα μεγάλα πορτρέτα γυναικών του Πικάσο, όπου η κατατομή τους και οι πτυχώσεις των ρούχων τους είναι εμπνευσμένες από την αρχαία ελληνική αγγειογραφία. Παρ’ όλο τον θαυμασμό του για την Ελλάδα και τη βαθιά γνώση για τον πολιτισμό της, παρ’ όλη την έγνοια για τα πολιτικά δεινά της χώρας την οποία εξέφρασε με το «Γυναικείο Κεφάλι» ή τον «Ανθρωπο με το γαρίφαλο» και τον «Παρθενώνα», για τον Μανώλη Γλέζο, ο Πικάσο δεν επισκέφθηκε ποτέ την Ελλάδα. Ο Κοκτό, αντιθέτως, ταξίδεψε τρεις φορές στη χώρα μας. Την πρώτη ως ανταποκριτής της εφημερίδας «Paris Soir» (1936), τη δεύτερη με τον ηθοποιό Ζαν Μαρέ (πρωταγωνιστή στην ταινία του «Η Πεντάμορφη και το Τέρας») στη διάρκεια μιας θεατρικής περιοδείας (1949) και την τρίτη με τη φίλη του Φρανσίν Βεσβελέρ (1952). Στο τελευταίο του ταξίδι μάλιστα είχε γράψει: «Στην Ελλάδα αποκτώ φτερά. Ολα τα πράγματα, άψυχα και έμψυχα, έχουν κάτι που σε πλημμυρίζει αισιοδοξία. Δεν είναι μόνο οι ομορφιές της φύσης και της τέχνης, είναι και οι άνθρωποι. Μου έκανε πολύ μεγάλη εντύπωση ότι ενώ η Ελλάδα περνάει τόσες δοκιμασίες αυτή την εποχή, όποιον άνθρωπο και αν συναντήσει κανείς στον δρόμο έχει ένα χαμόγελο. Στην Ελλάδα πλημμυρίζω από νέες δυνάμεις».

πότε & πού:

«Πάμπλο Πικάσο – Ζαν Κοκτό: οι καινοτόμοι του Μοντερνισμού» στο Ιδρυμα Β. & Μ. Θεοχαράκη (Μέρλιν 1, Σύνταγμα, τηλ. 210 3611.206) από 4 Νοεμβρίου 2015 έως 28 Φεβρουαρίου 2016.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Πολιτισμός
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk