Ποίηση και κοινωνία

«Οι παραγνωρισμένοι νομοθέτες του κόσμου» ήταν ο χαρακτηρισμός που ο μεγάλος βρετανός ποιητής Πέρσι Μπις Σέλεϊ απέδιδε στους ομοτέχνους του το 1821.

Ποίηση και κοινωνία | tovima.gr
«Οι παραγνωρισμένοι νομοθέτες του κόσμου» ήταν ο χαρακτηρισμός που ο μεγάλος βρετανός ποιητής Πέρσι Μπις Σέλεϊ απέδιδε στους ομοτέχνους του το 1821. Ο κοινωνικός ρόλος της ποίησης ήταν ένα αίτημα και παράλληλα μια αποδοχή της περιθωριοποίησής της: στον 19ο αιώνα, τον αιώνα του μυθιστορήματος, η κριτική απέρριπτε ρομαντικούς ποιητές του βεληνεκούς ενός Γουόρντσγουορθ ή ενός Κόλεριτζ, γράφει ο Ανταμ Κιρς σε πρόσφατο φύλλο των «New York Times». Ο ίδιος διερωτάται αν και κατά πόσο έχει μεταβληθεί αυτή η λειτουργία που απέδωσε στην ποίηση ο Σέλεϊ στους δύο αιώνες οι οποίοι μεσολάβησαν από τη διατύπωση της σκέψης του.
Αν σκεφτεί κανείς τον δημόσιο αντίκτυπο των στρατιωτών-ποιητών του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου ή των επιζώντων του Ολοκαυτώματος, προφανώς θα απαντήσει «όχι ιδιαίτερα». Στη Μεγάλη Βρετανία, για παράδειγμα, οι στίχοι ποιητών όπως οι Ζίγκφριντ Σασούν, Γουίλφρεντ Οουεν, Ρόμπερτ Γκρέιβς αποτελούν διαδεδομένο πρίσμα μέσω του οποίου το κοινό προσλαμβάνει τον πόλεμο καθώς το έργο τους συμπεριλαμβάνεται στο σχολικό αναλυτικό πρόγραμμα: «η Ιστορία έχει αποσταχθεί σε ποίηση», όπως παρατήρησε στο πρόσφατο βιβλίο του «The Long Shadow. The Great War and the Twentieth Century» (εκδ. Simon & Schuster) ο ιστορικός Ντέιβιντ Ρέινολντς. Η εμπειρία των στρατοπέδων συγκέντρωσης αποτελεί καταστατική αρχή της ποίησης του Πάουλ Τσέλαν ή του Μίκλος Ράντνοτι. Στην «πολιτική» δεκαετία του ’60 ο παρεμβατικός ρόλος στα δημόσια πράγματα ήταν ταυτισμένος με τη φύση του διανοουμένου, ενώ ποιητές ενός κατώτερου Θεού, αυτού της ποπ κουλτούρας, όπως ο Μπομπ Ντίλαν, άνοιγαν διάλογο με ευρύτατα ακροατήρια σχολιάζοντας την τότε κρατούσα τάξη πραγμάτων.
Δύο ουσιαστικές μεταβολές έχει να επισημάνει ο Κιρς ως προς την κοινωνική απήχηση της ποίησης στον 21ο αιώνα. Η πρώτη έχει να κάνει με την «πολιτισμική εγγραμματοσύνη» του κοινού: ο μαζικός αλφαβητισμός της μετά τον Σέλεϊ εποχής σημαίνει ότι ο σημερινός ποιητής δεν έχει απέναντί του τη μικρή μειοψηφία των επαϊόντων του καιρού των ρομαντικών. Ως αποτέλεσμα, θεωρεί ο Κιρς, κανείς δεν έχει την ψευδαίσθηση πια πως η ποίηση μπορεί από μόνη της να δράσει επαναστατικά, να υπερκεράσει τη θρησκεία ή την πολιτική. «Οι ποιητές του καιρού μας προτιμούν να βλέπουν τον εαυτό τους όχι ως νομοθέτες αλλά ως μάρτυρες: παρατηρητές ανίσχυροι να αλλάξουν τον κόσμο, ορκισμένοι όμως να πουν την αλήθεια γι’ αυτόν».

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Γνώμες
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk