Μνήμη και Ιστορία

Πώς διαμορφώνονται τα διανοητικά τοπία του παρελθόντος για μια κοινωνία; Πώς σύμβολα, έννοιες, υλικά αντικείμενα, ιδεολογικά αφηγήματα και δημόσια ιστορία διαπλάσσουν τη συλλογική μνήμη;

Μνήμη και Ιστορία | tovima.gr
Πώς διαμορφώνονται τα διανοητικά τοπία του παρελθόντος για μια κοινωνία; Πώς σύμβολα, έννοιες, υλικά αντικείμενα, ιδεολογικά αφηγήματα και δημόσια ιστορία διαπλάσσουν τη συλλογική μνήμη; Η διαδικασία διαρκούς αναδιαπραγμάτευσης των συστατικών στοιχείων της σχέσης μας με την εικόνα των περασμένων αποτυπώνεται παραστατικά στην τρέχουσα έκθεση του Βρετανικού Μουσείου «Germany: Memories of a Nation», καρπό της οποίας αποτελεί το ομώνυμο βιβλίο του ιστορικού τέχνης και διευθυντή του μουσείου Νιλ Μακ Γκρέγκορ που κυκλοφορεί στις 6 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Allen Lane.
Στο βιβλίο, το οποίο μπορεί να λειτουργήσει τόσο ως συνοδευτικό της έκθεσης όσο και ως αυτόνομο ανάγνωσμα, ο Μακ Γκρέγκορ διερευνά την ιστορία της Γερμανίας και τον αντίκτυπό της στη συλλογική μνήμη της χώρας μέσα από 30 αντικείμενα. Κάποια από αυτά είναι αναμενόμενα: η Βίβλος του Γουτεμβέργιου, μείζον πολιτισμικό στοιχείο της γερμανικής αυτοεικόνας, ο «σκαραβαίος», ενσάρκωση του μεταπολεμικού οικονομικού θαύματος. Κάποια άλλα ωστόσο είναι πιο αναπάντεχα. Ο Μακ Γκρέγκορ, π.χ., επιλέγει τα περισσότερα από 1.000 είδη λουκάνικων για να τονίσει τη διαίρεση της χώρας σε πολλαπλές ζωντανές τοπικές κουλτούρες, κάνοντας παράλληλα μια χιουμοριστική αναφορά στη γνωστή ρήση του γάλλου ηγέτη Σαρλ ντε Γκωλ για το προβληματικό της διακυβέρνησης μιας χώρας που παράγει 246 ποικιλίες τυριού. Επικαλείται τα χαρακτικά του μεγάλου καλλιτέχνη του 16ου αιώνα Αλμπρεχτ Ντύρερ ως τα πρώτα έργα τέχνης προορισμένα για μια πανευρωπαϊκή αγορά, τα οποία μάλιστα ο δημιουργός τους προστάτευε από αντιγραφές προικίζοντάς τα με δικό του λογότυπο. Στέκεται, τέλος, στη χαίνουσα τρύπα της μνήμης του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου εστιάζοντας όχι στη διάσημη εικόνα του Αουσβιτς αλλά στην πολύ λιγότερο γνωστή πύλη του στρατοπέδου συγκέντρωσης του Μπούχενβαλντ: η επιγραφή, ορατή στους εγκλείστους προκειμένου ακριβώς να αντιδιαστείλει την κατάστασή τους με την πραγματικότητα του έξω κόσμου, ήταν «στον καθένα ό,τι του αξίζει» – μια απόλυτη και προκλητική διαστροφή κάθε έννοιας δικαιοσύνης, όπως γράφει.
Για τους σύγχρονους Γερμανούς, καταλήγει ο Μακ Γκρέγκορ σε πρόσφατο κείμενό του στον «Guardian», η Ιστορία, αντίθετα από ό,τι στη Βρετανία ή στη Γαλλία, αποτελεί συνειδητά προειδοποίηση. Προειδοποίηση εγγεγραμμένη στα σοβιετικά γκραφίτι ή στα ίχνη από την πυρκαγιά του 1933 που έχουν επίτηδες διατηρηθεί στους εξωτερικούς τοίχους του κοινοβουλίου στο Βερολίνο, σταθμοί της συλλογικής μνήμης που το καθιστούν «στοχασμό για τις διαφορετικές όψεις της Ιστορίας».

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Γνώμες
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
  • Ibiza, Mykonos και .... Πλάκα Το δημοφιλέστατο νησί της Ισπανίας με τους κορυφαίους DJ μοιάζει τόσο μακρινό αυτή τη δύσκολη λόγω COVID-19 εποχή. Ακόμα... ΣΙΒΥΛΛΑ |
Helios Kiosk