Ο Τσαρλς Σαάτσι παρουσιάζει στο Λονδίνο τους πιο αιρετικούς φωτογράφους του σήμερα. Ο ιρακινής καταγωγής βρετανός μαικήνας των τεχνών έχει αποφασίσει να κάνει πλούσιους 39 ταλαντούχους φωτογράφους, που μπορούν πλέον να ονειρεύονται μια καριέρα σαν αυτή του συναδέλφου τους Αντρέας Γκούρσκι
– του γερμανού καλλιτέχνη που πούλησε έργο του αντί 4,3 εκατ. δολαρίων σε δημοπρασία των Christie’s. Στη συντριπτική πλειονότητά τους οι 39 επίλεκτοι είναι γεννημένοι τη δεκαετία του ’70 και σύμφωνα με την εστίαση της Γκαλερί Σαάτσι στην έκθεση «Out of Focus» αποτελούν το νέο αίμα της καλλιτεχνικής φωτογραφίας.
Σε αντιδιαστολή με τον τίτλο της, η εστίαση της έκθεσης είναι πολύ συγκεκριμένη και ευκρινής. Νετάρει επάνω στον Ράιαν Μακ Γκίνλεϊ, τον Αμερικανό που φωτογραφίζει λιπόσαρκους γυμνούς νέους οι οποίοι αψηφούν τη βαρύτητα της φύσης και της ύπαρξης. Αλλά και στη Φινλανδή Ελίνα Μπρόδερους με τις φωτογραφικές απεικονίσεις που θα άρεσαν πολύ στους ιμπρεσιονιστές. Ή στον Βρετανό Ματ Κόλισο με τις μεγεθυσμένες εικόνες, οι οποίες είναι τελικά στην ουσία περίτεχνα μωσαϊκά μικρών κεραμικών ψηφίδων. Αυτοί είναι οι σύγχρονοι εικονοκλάστες της φωτογραφίας σύμφωνα με την Γκαλερί Σαάτσι, τον εκθεσιακό χώρο που αυτοπροσδιορίζεται ως ένα «διεθνές φόρουμ ανάδειξης της σύγχρονης τέχνης, στο οποίο παρουσιάζονται καλλιτέχνες ως επί το πλείστον μη προβεβλημένοι».
Δύσκολη η αποστολή τους όταν όλα φαίνονται πλέον ειπωμένα. Και μολονότι είναι πολύ δύσκολο να πεις ότι η δουλειά τους «δεν μοιάζει σαν κάτι που έχεις δει άλλες 100 φορές», όπως προσδιορίζει ο ίδιος ο ιδρυτής της και σουπερστάρ της διαφήμισης Τσαρλς Σαάτσι, το βασικό κριτήριο που τον ελκύει σε ένα έργο τέχνης είναι οι φωτογραφίες της έκθεσης, οι οποίες τραβούν την προσοχή, σε κάνουν να κοντοσταθείς για να τις επεξεργαστείς. Ακριβώς όπως θα έκανες και με ένα έργο τέχνης. Η φωτογραφία θεωρείται εξάλλου ισότιμη συνάδελφος των άλλων εικαστικών τεχνών και χαίρει της εκτίμησης των θεαματικότερων θεσμικών εκπροσώπων τους, όπως η Tate Modern ή το «franchise» Μουσείο Γκούγκενχαϊμ. Οι κριτικοί την αναλύουν. Το κοινό την αγαπά. Οι κατέχοντες τη χρυσοπληρώνουν.
Αυτό που μαθαίνουμε από τη συγκομιδή των 39 καλλιτεχνών που εκπροσωπούνται στην έκθεση είναι ότι η σύγχρονη φωτογραφία – ή, πιο σωστά, οι αξιολογητές της –
αγαπά πέρα από την απρόσμενη ομορφιά, το λάθος και τη σύμπτωση. Το αποτέλεσμα είναι εξάλλου εκείνο που μετράει. Και στην περίπτωση του Κρις Λεβάιν, για παράδειγμα, είναι άκρως εντυπωσιακό. Το σύντομο κλικ του διαφράγματος της μηχανής του, «γρήγορο και αψύ σαν τη λεπίδα της γκιλοτίνας που πέφτει», για να δανειστούμε μια αγαπητή έκφραση του βρετανικού Τύπου, συλλαμβάνει τη βασίλισσα επ’ αυτοφώρω, όπως θα ήταν ανήκουστο πριν από δύο δεκαετίες: Με κλειστά τα μάτια, σαν σε στάση ενδοσκόπησης και περισυλλογής, αποτέλεσμα μιας αντανακλαστικής αντίδρασης στο διάλειμμα μιας εξαιρετικά περίπλοκης φωτογράφισης για τη δημιουργία του ολογράμματός της. Το λάθος, από την άλλη, στην περίπτωση της Λορέλ Νακαντάτ είναι ηθελημένο. Στις φωτογραφίες της ποζάρει η ίδια ως λολίτα σε ένα δήθεν ταξίδι δρόμου στις εσχατιές της αμερικανικής ενδοχώρας, καλεί εκ των υστέρων μεσηλίκους μέσω της ιστοσελίδας Craigslist να «θωπεύσουν» την ποθητή εικόνα με δάχτυλα βουτηγμένα στο μελάνι. Και έτσι αυτοί αφήνουν ερήμην τους το αποτύπωμά τους στην τέχνη, που είναι η σύγχρονη φωτογραφία.
* Η έκθεση «Out of Focus» φιλοξενείται στην Γκαλερί Σαάτσι (www.saatchi-gallery.co.uk) ως τις 22 Ιουλίου.
