Την τελευταία Τετάρτη του Αυγούστου το χωριό Μπουνιόλ, κάπου 40 χλμ. δυτικά της Βαλένθια, βάφεται κόκκινο. Κάθε χρόνο την ίδια πάντα ημέρα 30.000 «αιματοβαμμένα» σώματα ξεχύνονται στους δρόμους σε έναν αλλοπρόσαλλο, διονυσιακό πόλεμο με μπόλικη σαγκρία και περί τα… 100.000 κιλά ολόφρεσκες τομάτες. Η γιορτή πραγματοποιείται εδώ και 60 περίπου χρόνια προς τιμήν του πολιούχου του χωριού Σαλ Λουί Μπελτράν. Το αρκετά εύγλωττο όνομα αυτής: Τοματίνα. Στα παλιά χρόνια τα «πολεμοφόδια» προέρχονταν από μια ευμεγέθη σαλάτα. Σήμερα τον εφοδιασμό αναλαμβάνει ο δήμος του Μπουνιόλ, που αναθέτει σε φορτηγά τη διανομή των τοματών σε όσους ντόπιους και επισκέπτες επιθυμούν να λάβουν μέρος στη μάχη. Στον τοματοπόλεμο δεν υπάρχουν νικητές και ηττημένοι. Μοναδικά θύματα οι προσόψεις των κτιρίων και τα ρούχα των μαχητών, που βρίσκονται να επιπλέουν στον απέραντο τοματοπελτέ που πλημμυρίζει το ισπανικό χωριό.
Η μεγάλη μάχη λαμβάνει χώρα στην κεντρική πλατεία (plaza mayor) του Μπουνιόλ. Το πρώτο φορτηγό – άρμα κάνει την εμφάνισή του γύρω στις 11.00 το πρωί. Στην καρότσα του παρελαύνουν, μαζί βεβαίως με τις τομάτες, και καμιά δεκαριά ντόπιοι, όλοι μισθοφόροι του δήμου, οι οποίοι συνεισφέρουν στην εκτίναξη των τοματών προς το αγριεμένο πλήθος. Μέσα σε ένα λεπτό το χωριό θυμίζει σκηνικό του «Νονού» μετά από αιμοδιψή ξεκαθαρίσματα λογαριασμών. «Τομάτα! Τομάτα!» ακούγονται άπληστες οι φωνές των μεθυσμένων πολεμιστών. Οι μισθοφόροι του δεύτερου και εν συνεχεία του τρίτου φορτηγού παίρνουν τη θέση τους και το γλέντι φθάνει στο αποκορύφωμά του. Κάποιοι κυλιούνται στους δρόμους, άλλοι επιχειρούν αναπαραστάσεις του θείου δράματος, όλοι παραληρούν από τις υπερβολικές δόσεις αλκοόλ.
Κάποια στιγμή τα πολεμοφόδια σώζονται και οι συμμετέχοντες αναζητούν εναγωνίως άλλα μέσα. Αφαιρούν τα μουσκεμένα ρούχα τους, τα στύβουν από τον τοματοπελτέ για να τα εκσφενδονίσουν με τη σειρά τους σε ανύποπτους φωτογραφικούς φακούς. Ευτυχώς ο δήμαρχος έχει προνοήσει για τους εκπροσώπους του Τύπου και τους λοιπούς ελεύθερους σκοπευτές που επιθυμούν να απαθανατίσουν τα πορφυρά δρώμενα του Μπουνιόλ. Οι περισσότεροι έχουν εφοδιαστεί με πρόχειρα ρούχα «εμπόλεμης κατάστασης», ενώ αδιάβροχα καλύμματα προστατεύουν τις φωτογραφικές μηχανές από τις τομάτες και το «γκασπάτσο» (τυπική ανδαλουσιανή κρύα σούπα με κύριο συστατικό την… τομάτα).
Μετά τα πυρά της Τοματίνας, το νερό. Το πλήθος φωνάζει: «Aqua! Aqua!» και τα συνεργεία του δήμου παραλαμβάνουν τις μάνικες. Οι τοματολουσμένοι μένουν με τα εσώρουχα και περιμένουν να ξεπλυθούν. Οι ίδιες μάνικες αναλαμβάνουν να καθαρίσουν και ολόκληρο το Μπουνιόλ. Παλαιότερα είχαν τη συνήθεια να ασβεστώνουν τους τοματοβαμμένους τοίχους των σπιτιών, των καταστημάτων, της εκκλησίας, του δημαρχείου και του μουσείου. Σήμερα οι νοικοκύρηδες δεν δίνουν την πρέπουσα σημασία στο ασβέστωμα. Λίγοι μόνο προνοούν και σκεπάζουν την πρόσοψη του σπιτιού τους με ένα πλαστικό κάλυμμα, ενώ με τη λήξη του τοματοπολέμου ασβεστώνουν για την τιμή των όπλων τα σκαλιά και κάποιο μέρος του τοίχου.
Η γιορτή συνεχίζεται στο γειτονικό ποτάμι, όπου οι πολεμιστές απολαμβάνουν το πρωινό τους μπάνιο. Ακολουθεί το μεσημεριάτικο τραπέζι με άφθονο κρασί, παστό χοιρινό, τα περίφημα «μποκαντίγιος» (ντόπια λουκάνικα), τυρί από τα μέρη του Δον Κιχώτη, τορτίγιες και βεβαίως… τοματοσαλάτα. Στον δρόμο της επιστροφής ο νεαρόκοσμος επιχειρεί μια παράταση του γλεντιού με μία ακόμη μπουκάλα κρασί. Γρήγορα όμως υποκύπτουν και αυτοί στη νωχελική σαγήνη της ισπανικής σιέστας.
