«Δεν είναι ο κόσμος πουθενά πιο τρυφερός απ’ το δικό σου ροζ» τραγουδά η Αρλέτα σε στίχους της Μαριανίνας Κριεζή. Επιβεβαιώνοντας πως το ροζ δεν είναι απλώς χρώμα. Είναι στάση ζωής. Είναι διάθεση. Εκείνο το φίλτρο που αν παρατηρούσαμε από μέσα του τον κόσμο, όλα θα έμοιαζαν λίγο πιο ευγενικά, λίγο πιο ανθρώπινα.
Το ροζ (λευκορόδινο) δεν περιορίζεται στα ανθάκια της αμυγδαλιάς και στα πέταλα της κερασιάς (βλ. την ιαπωνική sakura) την άνοιξη. Τα ροζ νούφαρα που επιπλέουν σε ήσυχες λίμνες, τα ροζ κοράλλια στον βυθό της θάλασσας, τα ροζ φλαμίνγκο που μετατρέπουν τους υδροβιότοπους σε πίνακες ζωγραφικής, αλλά και το ροζ του ουρανού, απαραίτητο χρώμα στην παλέτα της ανατολής και της δύσης του ηλίου, κάνουν την τρυφερότητα να μοιάζει λιγότερο με ανθρώπινη επινόηση και περισσότερο με φυσική συνθήκη.
Το ροζ όμως απαντάται και σε φορέματα, σε υποδήματα και σε αξεσουάρ, σε είδη ένδυσης, κυρίως γυναικεία αλλά και ανδρικά. Κυκλοφορεί στους δρόμους σε αυτοκίνητα που μοιάζουν να ξεπήδησαν από καρτούν, «σκαρφαλώνει» στις προσόψεις κάποιων τολμηρών κτιρίων, κάνοντας τις πόλεις να μοιάζουν λιγότερο αυστηρές, επιχρωματίζει αντικείμενα καθημερινά που χάρη σε αυτό αποκτούν χαρακτήρα και ψυχή. Και κάπως έτσι παύει να είναι απλώς αισθητική επιλογή και γίνεται μικρή, καθημερινή επανάσταση: μια υπενθύμιση ότι ο κόσμος δεν χρειάζεται πάντα να είναι σοβαρός, καμιά φορά μπορεί να είναι και λίγο πιο ροζ.
Η τολμηρή Ελσα Σκιαπαρέλι
Η καθιέρωση του ροζ ως «κοριτσίστικου» χρώματος έγινε σταδιακά στις ΗΠΑ, από τις αρχές του 20ού αιώνα, και παγιώθηκε κυρίως μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, μέσα από το μάρκετινγκ και την καταναλωτική κουλτούρα. Παλαιότερα, όσο παράξενο και αν ακούγεται σήμερα, θεωρούνταν χρώμα αρρενωπό, μια απαλή εκδοχή του κόκκινου, συμβόλου δύναμης και πάθους για τα αγόρια. Το φορούσαν όμως και τα κορίτσια.
Οι μόδες αλλάζουν, έτσι από τα 30s τα μεγάλα πολυκαταστήματα άρχισαν να το λανσάρουν ως χρώμα για τα κορίτσια (και το μπλε ως χρώμα για τα αγόρια). Εκείνη την εποχή, συγκεκριμένα το 1937, η διάσημη σχεδιάστρια μόδας Ελσα Σκιαπαρέλι εισήγαγε το έντονο φούξια ροζ, σπάζοντας τα ουδέτερα χρώματα της εποχής (μαύρο, γκρι, μπεζ). Το ονόμασε «shocking pink» για την τολμηρή, προκλητική του φύση και το έκανε κεντρικό στοιχείο των συλλογών της.
Το αποτρόπαιο τρίγωνο
Μια πικρή αλλά απαραίτητη παρένθεση στην ανάλαφρη και χαριτωμένη ιστορία μας: Κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο το χρώμα συνδέθηκε με την γκέι κοινότητα λόγω του ροζ τριγώνου που χρησιμοποιήθηκε από τους Ναζί για να διακρίνονται οι ομοφυλόφιλοι άνδρες.
Στη μεταπολεμική κοινωνία, το ροζ συνέχισε να καθιερώνεται στη μαζική κουλτούρα ως σύμβολο θηλυκότητας – και από τη δεκαετία του ’70 ως σύμβολο αντίστασης και υπερηφάνειας από το ΛΟΑΤΚΙ+ κίνημα. Η παρένθεση κλείνει και η ροζ ιστορία μας συνεχίζεται πιο φωτεινή και αισιόδοξη.
Μάμι Αϊζενχάουερ, μια «βασίλισσα του στυλ»
Το 1953, η πρώτη κυρία των ΗΠΑ Μάμι Αϊζενχάουερ εμφανίστηκε στην ορκωμοσία του συζύγου της με ένα εμβληματικό ροζ φόρεμα διακοσμημένο με 2.000 στρας. Αυτό ήταν! Το ροζ έγινε το σύμβολο του μεταπολεμικού προτύπου της «ιδανικής» συζύγου και νοικοκυράς.
Η κυρία Αϊζενχάουερ – «βασίλισσα του στυλ» της δεκαετίας του ’50 και λάτρις των λεπτομερειών που τόνιζαν τη θηλυκότητα με έναν πολύ κομψό τρόπο – προχώρησε ακόμη περισσότερο. Διακόσμησε τον Λευκό Οίκο σε αποχρώσεις του ροζ, συμπεριλαμβανομένων μπάνιων και οικιακών αντικειμένων, ξεκινώντας μια εθνική μόδα. Η προτίμησή της ενίσχυσε την αντίληψη του ροζ ως κοριτσίστικου χρώματος στις ΗΠΑ.
Η Μέριλιν, η Barbie, η Τζάκι
Την ίδια χρονιά που η Μάμι Αϊζενχάουερ εμφανίστηκε με το ροζ φόρεμα, η Μέριλιν Μονρόε στο «Οι άντρες προτιμούν τις ξανθές» τραγουδούσε και χόρευε το «Diamonds are a Girl’s Best Friend» φορώντας μια στράπλες ροζ τουαλέτα σχεδιασμένη από τον Γουίλιαμ Τραβίλα και ροζ παπούτσια του Σαλβατόρε Φεραγκάμο.
Το 1959 κυκλοφόρησε η Barbie, η διάσημη κούκλα της Mattel, για να αποθεώσει με τη σειρά της το ροζ ως το χρώμα της όμορφης, αψεγάδιαστης γυναίκας. Εντονες φούξια αποχρώσεις, όπως το Pantone 219C, συνδέθηκαν έμμεσα με την αισθητική της Barbie, χωρίς να υπάρχει επίσημη αντιστοίχιση, δημιουργώντας αυτό που πολιτισμικά καθιερώθηκε ως «Barbie Pink».
MPTV-ENTERTAINMENT/
Ενα τέτοιο ρούχο, ένα ροζ μάλλινο ταγέρ του οίκου Chanel, φορούσε η Τζάκι Κένεντι στο Ντάλας στις 22 Νοεμβρίου 1963, την ημέρα που δολοφονήθηκε ο Τζον Κένεντι.
Photo AFP-Visualhellas
«Think Pink!»
Στην ταινία «Εξυπνο μουτράκι» (Funny Face) του 1957, μια εκδότρια περιοδικού (την ερμηνεύει η Κέι Τόμσον) αποφασίζει ξαφνικά ότι κάθε γυναίκα στην Αμερική πρέπει να φοράει μόνο ροζ και τραγουδάει «Think Pink!». Αργότερα, ένα απόφθεγμα που αποδίδεται στην Οντρεϊ Χέπμπορν (η οποία εμφανίζεται στο εν λόγω νούμερο) συνοψίζει αυτή την αισθητική φιλοσοφία: «Πιστεύω στο ροζ, πιστεύω ότι το γέλιο καίει τις περισσότερες θερμίδες. Πιστεύω στα φιλιά, σε πολλά φιλιά. Πιστεύω στη δύναμή μας όταν όλα φαίνονται να πηγαίνουν στραβά. Πιστεύω ότι οι ευτυχισμένες κοπέλες είναι οι πιο όμορφες. Πιστεύω ότι αύριο είναι μια άλλη μέρα και πιστεύω στα θαύματα». Και η πριγκίπισσα Νταϊάνα φόρεσε αμέτρητα ροζ σύνολα. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει το απαλό ροζ φόρεμα της σχεδιάστριας Ζάντρα Ρόουντς, εμπνευσμένο από τις ανθισμένες κερασιές της Ιαπωνίας, με το οποίο εμφανίστηκε σε ένα επίσημο δείπνο στο Κιότο της Ιαπωνίας τον Μάιο του 1986.
«Η εκδίκηση της ξανθιάς» και άλλες ιστορίες
Στο θεατρικό μιούζικαλ «Grease» που έγινε ταινία το 1978, η θηλυκή συμμορία, την οποία απαρτίζουν οι συμμαθήτριες στο Λύκειο Rydell High, φοράει χαρακτηριστικά ροζ δερμάτινα σακάκια. Στην κλασική εφηβική ρομαντική κομεντί του Τζον Χιουζ «Η κουκλίτσα με τα ροζ» (Pretty in Pink, 1986) η Αντι (Μόλι Ρίνγκγουολντ) φτιάχνει μόνη της τα ρούχα της, με έμφαση στις ροζ αποχρώσεις, που συμβολίζουν τη θηλυκότητα και την εφηβική αθωότητα. Στο «Μυστικό μου λουλούδι» (La flor de mi secreto, 1995), ο Πέδρο Αλμοδόβαρ χρησιμοποιεί το ροζ σε σκηνικά και ρούχα για να δημιουργήσει έναν «ροζ κόσμο» ροζ μυθιστορημάτων, σχολιάζοντας την ψευδαίσθηση και την εσωτερική κρίση της συγγραφέως πρωταγωνίστριας. Ως Ελ Γουντς στην «Εκδίκηση της ξανθιάς» (Legally Blonde, 2001), η Ρις Γουίδερσπουν μετέτρεψε το ροζ που φοράει σχεδόν σε κάθε σκηνή σε σύμβολο δύναμης, ευφυΐας και αυτοπεποίθησης.
Pretty in Pink (1986) – PhotoAFP-Visualhellas
Και στα «Κακά κορίτσια» (Mean Girls, 2004) το ροζ είναι το σύμβολο της κοινωνικής εξουσίας στο Λύκειο. Αν δεν φοράς ροζ την Τετάρτη («On Wednesdays, we wear pink»), δεν μπορείς να καθίσεις στο τραπέζι της δημοφιλούς ομάδας «The Plastics». Στο «Ξενοδοχείο Grand Budapest» (2014) του Γουές Αντερσον, το ζαχαροπλαστείο Mendl’s στεγάζεται σε ένα εμβληματικό ροζ κτίριο και πουλάει γλυκά τα οποία τοποθετούνται σε ροζ κουτιά: εδώ το ροζ χρησιμοποιείται για να δείξει μια εξιδανικευμένη, «ζαχαρωμένη» εκδοχή του παρελθόντος που δεν υπάρχει πια, για να δημιουργήσει έναν κόσμο που μοιάζει με κουκλόσπιτο, τονίζοντας την αντίθεση με την άνοδο του φασισμού, που αντιπροσωπεύεται από το μαύρο και το γκρι. Ο τίτλος της κωμωδίας «Ο Ροζ Πάνθηρας» (1963) με τον Πίτερ Σέλερς δεν αναφέρεται σε ζώο, αλλά σε ένα πολύτιμο ροζ διαμάντι με ένα μικρό ελάττωμα στο κέντρο του: αν το κοίταζες προσεκτικά στο φως, η σχισμή που δημιουργούνταν έμοιαζε με έναν πάνθηρα που πηδάει.
Κοσμήματα αμύθητης αξίας
Το Pink star diamond είναι ένα από τα σπανιότερα και πιο ακριβά διαμάντια στον κόσμο: ζυγίζει 59,60 καράτια και θεωρείται το μεγαλύτερο ροζ διαμάντι υψηλής ποιότητας που έχει πουληθεί σε δημοπρασία. Ανακαλύφθηκε από την εταιρεία εξόρυξης και εμπορίας διαμαντιών De Beers το 1999 στη Νότια Αφρική ως ακατέργαστο 132,5 καρατίων. Κόπηκε και αρχικά ονομάστηκε Steinmetz Pink. Πουλήθηκε σε δημοπρασία του οίκου Sotheby’s στη Γενεύη το 2013 για 83 εκατ. δολάρια (αλλά ο αγοραστής τελικά δεν πλήρωσε) και το 2017 στο Χονγκ Κονγκ στην τιμή-ρεκόρ των 71,2 εκατ. δολαρίων.
Το Darya-i-Noor (Θάλασσα του Φωτός) είναι ένα από τα μεγαλύτερα επεξεργασμένα διαμάντια στον κόσμο (περίπου 182 καράτια) και έχει ένα απαλό ροζ χρώμα. Ανήκει στα κοσμήματα του Στέμματος του Ιράν. Η καρφίτσα Williamson Pink της βασίλισσας Ελισάβετ B’ σχεδιάστηκε από τον οίκο Cartier. Το ροζ, 23,6 καρατίων διαμάντι της είχε δοθεί ως γαμήλιο δώρο στη βρετανίδα εστεμμένη το 1947 από τον καναδό γεωλόγο δρ Τζον Γουίλιαμσον. Τα ροζ ζαφείρια ήταν από τους αγαπημένους πολύτιμους λίθους της πριγκίπισσας Γκρέις του Μονακό.
Ακόμα περισσότερο ροζ
Το χρώμα της τρυφερότητας και της θηλυκότητας δεν περιορίζεται στην ένδυση. Η Pink Cadillac που έκανε δώρο ο Ελβις Πρίσλεϊ στη μητέρα του παραμένει ένα από τα πιο διάσημα ροζ αυτοκίνητα στον κόσμο – μαζί και με άλλες Cadillac που περιλαμβάνονταν στη συλλογή του «βασιλιά». Τα ροζ μακαρόν με γεύση τριαντάφυλλο του οίκου Ladurée θεωρούνται η επιτομή της γαλλικής φινέτσας.
Το Pink Champagne Cake είναι το πιο διάσημο γλυκό του Madonna Inn, ενός θρυλικού και εκκεντρικού ξενοδοχείου στο Σαν Λούις Ομπίσπο της Καλιφόρνιας: πρόκειται για τούρτα καλυμμένη εξ ολοκλήρου από ροζ «μπούκλες» σοκολάτας (pink chocolate curls). Το Pink Lady είναι ένα κλασικό κοκτέιλ με βάση το τζιν, το όνομα του οποίου συνδέθηκε με το ομώνυμο μιούζικαλ του Μπρόντγουεϊ, το 1911, στο οποίο πρωταγωνιστούσε η Χέιζελ Ντον.
Oσο για τα ροζέ κρασιά, είναι φτιαγμένα από ελαφριά εκχύλιση κόκκινων σταφυλιών και θεωρούνται ιδανικά για καλοκαιρινά απεριτίφ, ιδιαίτερα τα Provence rosés που παρασκευάζονται στη νότια Γαλλία. Συνήθως ροζ (αν και στην εποχή μας διατίθεται και σε άλλα χρώματα) είναι το cotton candy – ελληνιστί «μαλλί της γριάς», το ελαφρύ, αφράτο ζαχαρωτό που μοιάζει με βαμβάκι και λιώνει στο στόμα.
Από το Λονδίνο στη Φλόριντα
Το Peggy Porschen, στην καρδιά του Λονδίνου, είναι διάσημο για τη ροζ πρόσοψή του και για τα γλυκά και τα ροφήματά του που ακολουθούν τη ροζ αισθητική. Το προσωνύμιο της Τουλούζης, στη νότια Γαλλία, είναι «La Ville Rose» (Η Ροζ Πόλη) λόγω των ροζ τούβλων που χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή πολλών κτιρίων. Η κάποτε κακόφημη Rua Nova do Carvalho της Λισαβόνας είναι γνωστή ως Pink Street από το 2011, οπότε βάφτηκε με ένα ζωηρό ροζ χρώμα και αναβαθμίστηκε.
Το La Muralla Roja (Ο Κόκκινος Τοίχος), ένα εντυπωσιακό συγκρότημα διαμερισμάτων στο Κάλπε της Ισπανίας, παρά το όνομά του, εξωτερικά έχει ως κυρίαρχο χρώμα το ροζ. Σχεδιάστηκε από τον εμβληματικό αρχιτέκτονα Ρικάρδο Μποφίλ και ολοκληρώθηκε το 1973. Το κτίριο μοιάζει με φρούριο ή λαβύρινθο και είναι εμπνευσμένο από τις παραδοσιακές kasbahs, τις οχυρωμένες πόλεις της Βόρειας Αφρικής. Το δε Maison Rose (Ροζ Σπίτι) στην παρισινή Μονμάρτρη βάφτηκε στο ευφάνταστο χρώμα από τη σύζυγο του ιδιοκτήτη του, ζωγράφου Ραμόν Πιτσότ. Λειτούργησε ως café-εστιατόριο, σημείο συνάντησης για καλλιτέχνες, και μέχρι σήμερα παραμένει μια πρόταση για φαγητό στην περιοχή.
hoto Shutterstock LA MURALA ROZA
Ενα από τα πιο διάσημα ροζ κτίρια στον κόσμο είναι το ξενοδοχείο The Royal Hawaiian στη Χονολουλού της Χαβάης. Μάλιστα, λόγω του έντονου χρώματός του, έχει το προσωνύμιο «The pink palace of the Pacific» (Το ροζ παλάτι του Ειρηνικού). Χτίστηκε σε γη που κάποτε ανήκε στη βασιλική οικογένεια της Χαβάης και πρωτολειτούργησε το 1927. Κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο χρησιμοποιήθηκε αποκλειστικά από το Ναυτικό των ΗΠΑ ως κέντρο ανάπαυσης για τους στρατιώτες. Σήμερα, είναι τόσο ταυτισμένο με το ροζ, που συχνά αναφέρεται ως το απόλυτο μέρος για να ζήσει κανείς μια «Barbie εμπειρία». Εχει χρησιμοποιηθεί ως σκηνικό σε πολλές ταινίες και σειρές (όπως στο «Mad Men»), ενώ αναφέρεται και στο τραγούδι «Big Yellow Taxi» της Τζόνι Μίτσελ ως «pink hotel».
Το ξενοδοχείο The Don CeSar βρίσκεται στη St. Pete Beach στη Φλόριντα και είναι βαμμένο σε flamingo pink. Ανοιξε το 1928, ακριβώς πριν από το Μεγάλο Κραχ. Ο ιδιοκτήτης του, Τόμας Ρόου, το έχτισε ως φόρο τιμής στη Λουσίντα ντε Γκουσμάν, έναν χαμένο έρωτά του. «Pink Palace» αποκαλούν και το Beverly Hills Hotel, το οποίο βάφτηκε σε pale pink απόχρωση το 1948, κατά τη διάρκεια μιας ανακαίνισης. Απόλυτο «Boutique Pink» ξενοδοχείο χαρακτηρίζουν το The Colony στο Παλμ Μπιτς. Η ιδιοκτήτριά του Σάρα Γουέτενχολ συνεργάστηκε με τον οίκο de Gournay για την κατασκευή μια χειροποίητης ταπετσαρίας στο λόμπι που απεικονίζει τη χλωρίδα και την πανίδα της Φλόριντα πάνω σε… τι άλλο; Σε ροζ φόντο. Σε αντίθεση με άλλα ξενοδοχεία που απλώς έτυχε να είναι ροζ, στο The Colony Hotel τα πάντα, από τα κλειδιά των δωματίων μέχρι τα ποτήρια του κοκτέιλ, ακολουθούν την ίδια ροζ παλέτα. Διάσημο για το ροζ χρώμα του είναι και το The Vinoy Resort & Golf Club στο Σεντ Πίτερσμπεργκ της Φλόριντα.
Οσο για το Barbie’s Malibu DreamHouse, δεν είναι μόνο ένα παιχνίδι της Mattel, αλλά ένα πραγματικό κτίριο στο Μαλιμπού της Καλιφόρνιας βαμμένο εξ ολοκλήρου στο χαρακτηριστικό Barbie Pink. Το σπίτι διατίθεται κατά διαστήματα για διαμονή μέσω Airbnb, αλλά οι θέσεις είναι ελάχιστες και συνήθως κλείνονται μέσα σε δευτερόλεπτα.
Η φύση είναι γυναίκα
Μερικά από τα πιο σουρεαλιστικά τοπία του πλανήτη, οι ροζ παραλίες, δημιουργούνται όταν τα κοράλλια και τα μικροσκοπικά όστρακα που θρύπτονται βάφουν την άμμο σε παστέλ αποχρώσεις. Η Pink Beach στο Κομόντο της Ινδονησίας, η Pink Sands Beach στις Μπαχάμες, η Spiaggia Rosa στη Σαρδηνία αλλά και το Ελαφονήσι στην Κρήτη είναι μερικές από τις πιο διάσημες. Η έρημος Ατακάμα στη βόρεια Χιλή, συνήθως κάθε 5 με 7 χρόνια καλύπτεται από ένα στρώμα λουλουδιών με κυρίαρχο χρώμα το ροζ. Η Λίμνη Χίλιερ, σε ένα νησί στα ανοιχτά της Δυτικής Αυστραλίας, είναι διάσημη για το έντονο ροζ χρώμα της, το οποίο οφείλεται μάλλον σε μικροοργανισμούς ή σε μικροφύκη.
Και το ροζ που δημιουργούν στον ουρανό το ξημέρωμα ή κατά το ηλιοβασίλεμα οι αχτίδες του ήλιου (λόγω της διάθλασης στην ατμόσφαιρα) αναδεικνύει μοναδικά τη μαγεία των μικρών στιγμών. Σαν μια παύση στη φασαρία του κόσμου. Σαν ουράνιο σημάδι που έρχεται για να μας θυμίσει πως ακόμα και το πιο συνηθισμένο τοπίο μπορεί να μεταμορφωθεί σε κάτι σχεδόν μεταφυσικό. Ενα σύννεφο, ένας τοίχος, ένα πρόσωπο στο φως – όλα μπορούν να γίνουν ροζ για μια στιγμή. Και αυτή η στιγμή, όσο φευγαλέα και αν είναι, αρκεί για να μας πείσει πως ο κόσμος, πού και πού, ξέρει να γίνεται απροσδόκητα όμορφος και χαριτωμένος. Απροσδόκητα ροζ.
