Το δολάριο κάμπτεται, το γεν δοκιμάζεται, το ευρώ έπιασε τα 1,20 δολάρια και οδεύει προς τα 1,22 δολάρια, το ελβετικό φράγκο υπερτιμήθηκε έναντι όλων και οι αποδόσεις των ομολόγων βαίνουν αυξανόμενες, την ώρα που ο χρυσός και το ασήμι σπάνε το ένα ρεκόρ μετά το άλλο και ακολουθούν ο χαλκός και τα περισσότερα των διεθνώς εμπορεύσιμων αγαθών, διαμορφώνοντας συνθήκες για νέο πληθωριστικό κύμα σε χρόνο κατά τον οποίο η γεωπολιτική μόνο εντάσεις, αναστατώσεις και συγκρούσεις μπορεί να εγγυηθεί.
Ο κόσμος μοιάζει απόλυτα ασταθής και αβέβαιος, όλα φαντάζουν ρευστά, πολλαπλώς επηρεαζόμενα από αστάθμητους παράγοντες και αντιφατικές πολιτικές που δεν διακρίνονται για τη συνοχή τους και την ευκρίνεια των στόχων και των επιδιώξεών τους. Αλλά και τα μέσα πάσχουν και οι απειλές επίσης πολυχρησιμοποιούμενες χάνουν τη δύναμη και την επιρροή τους, όπως προσφάτως απεδείχθη με τους δασμούς.
Τα χρηματιστήρια
Η μόνη ζώνη που συνεχίζει απτόητη σε αυτόν τον ευρύτερα ασταθή κύκλο είναι αυτή των χρηματιστηρίων, του ελληνικού συμπεριλαμβανομένου. Οι μετοχές σε Αμερική και Ευρώπη συνεχίζουν να κινούνται ανοδικά, προσπερνώντας ή, καλύτερα, αγνοώντας επιδεικτικά τις όποιες επιφυλάξεις μπορεί να γεννά το γενικευμένο παγκοσμίως κλίμα αστάθειας και αβεβαιότητας.
Οι περισσότεροι των αναλυτών αποδίδουν την «αταραξία» των χρηματιστηριακών αγορών στην πλημμυρίδα ρευστότητας που χαρακτηρίζει την εποχή και επιτρέπει την αγνόηση και προσπέραση του πλήθους των κινδύνων.
Και είναι αυτή όπως και οι εκτιμήσεις για το επερχόμενο τρίτο κύμα ανάπτυξης των αναδυόμενων αγορών που τροφοδοτούν παγκοσμίως τα success stories των προηγμένων τεχνολογικών και άλλων κολοσσών, παρότι τα οικονομικά τους αποτελέσματα υπολείπονται των προσδοκιών τους.
Η πορεία
Στην Αθήνα, οι διοικήσεις των τραπεζών και ισχυρών επιχειρηματικών ομίλων παρακολουθούν με αγωνία τις διεθνείς εξελίξεις, καθώς δεν είναι σε θέση να προεξοφλήσουν τα δεδομένα που θα διαμορφώσει αυτή η βασανιστική ατμόσφαιρα διαρκούς ανασφάλειας και αβεβαιότητας στον κόσμο.
Ο chief economist της Alpha Bank Παναγιώτης Καπόπουλος δεν κρύβει τις αγωνίες και τις ανασφάλειες που δημιουργεί η τρέχουσα κατάσταση διεθνώς, υπογραμμίζοντας πως τα περισσότερα, αν όχι όλα, θα κριθούν στις ΗΠΑ. Από τις εκεί εξελίξεις, από την αμερικανική φορά των πραγμάτων, θα προσδιοριστεί σε μέγιστο βαθμό η πορεία της παγκόσμιας οικονομίας – και βεβαίως οι επιδράσεις στο πλήθος των αγορών, που σήμερα είναι ανάστατες και αποσυντονισμένες.
Ελλείμματα
Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας σημειώνει, από την πλευρά του, ότι πολλά κρίνονται και θα κριθούν από τα θεμελιώδη της αμερικανικής οικονομίας, την ευρωστία των οποίων δεν ευνοεί η ασκούμενη οικονομική πολιτική. Η επιθετική πολιτική των δασμών, υπογραμμίζει, δεν έχει μειώσει, παρά τις προσδοκίες, τα ελλείμματα του αμερικανικού Δημοσίου, το αμερικανικό δημόσιο χρέος συνεχίζει να αυξάνεται ταχύτατα, η γεωπολιτική των επεμβάσεων διαβρώνει την εμπιστοσύνη των συμμάχων και η αμφισβήτηση της ανεξαρτησίας της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ περιορίζει την ελκυστικότητα του δολαρίου.
Επίσης τονίζει ότι οι αγορές κεφαλαίου και συναλλάγματος είναι πλέον ευρύτατες και εξαιρετικά βαθείς, οι όποιες παρεμβάσεις δεν είναι αποτελεσματικές όπως στο παρελθόν, η δύναμη πυρός επίσης των μεγάλων υπερεθνικών επενδυτικών σχημάτων έχει ξεπεράσει κατά πολύ εκείνη των τραπεζών, η δράση τους δεν εποπτεύεται από τις κεντρικές τράπεζες, ούτε ποδηγετείται από τις κυβερνήσεις και, ως εκ τούτου, μια οικονομική πολιτική που αγνοεί τα θεμελιώδη κινδυνεύει στην κυριολεξία να εκτροχιαστεί.
Ο κ. Στουρνάρας εκτιμά ότι η επιλογή του διαδόχου του Τζερόμ Πάουελ στη διοίκηση της Fed είναι κομβική για τις εξελίξεις. Αν επιλεγεί πρόσωπο που δεν θα εγγυάται την ανεξαρτησία της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ, οι αγορές θα αντιδράσουν. Δεν είναι τυχαίο ότι την περασμένη Παρασκευή ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπένσετ συναντήθηκε με τον Ρικ Ρίντερ, εμπειρότατο στέλεχος της BlackRock, με τον οποίο συζήτησε πλευρές της νομισματικής πολιτικής, τη δομή και το ρυθμιστικό πλαίσιο της Fed.
Εκτοτε θεωρείται φαβορί για τη θέση του Πάουελ και αντιμετωπίζεται ως πρόσωπο που μπορεί να εγγυηθεί την ανεξαρτησία της ομοσπονδιακής τράπεζας των ΗΠΑ. Πολλοί υποστηρίζουν ότι ο Ντόναλντ Τραμπ είναι ευαίσθητος μόνο απέναντι στην κρίση και αξιολόγηση των αγορών. Και στην προκειμένη περίπτωση οι αγορές τού δείχνουν τα δόντια και τον δρόμο που κατά τα φαινόμενα θα ακολουθήσει επιλέγοντας τον Ρίντερ, ένα πρόσωπο που τις έχει υπηρετήσει επιτυχώς.
Μείωση του χρέους
Εν μέσω διεθνών επισφαλειών, λοιπόν, θα κινηθεί η Ελλάδα το 2026. Επί του παρόντος, ωστόσο, δεν φαίνονται επηρεασμοί και σοβαρές αναστατώσεις. Η ελληνική οικονομία, όπως διαβεβαιώνει ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας, το 2026 θα αναπτυχθεί με ταχύτερους ρυθμούς από πέρυσι και εκτιμά ότι μέχρι και το 2028 η ελληνική οικονομία θα συνεχίσει να αναπτύσσεται με ρυθμούς υψηλότερους του 2%. Και αυτό γιατί οι «ουρές» των επενδύσεων του Ταμείου Ανάκαμψης και του ΕΣΠΑ είναι μεγάλες.
Τα δημόσια οικονομικά επίσης θα παραμείνουν ανθηρά και ικανά να υποστηρίξουν τόσο την πρόωρη αποπληρωμή χρεών όσο και τη συνέχιση φιλολαϊκών πολιτικών, όπως οι στοχευμένες μειώσεις φόρων, οι μειώσεις ασφαλιστικών εισφορών και μέτρα αντιμετώπισης της στεγαστικής κρίσης. Προσφάτως στους κόλπους του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης διεξήχθη ένα ντιμπέιτ για την αποδοτικότητα και χρησιμότητα της πρόωρης αποπληρωμής χρεών σε περιβάλλον αναπτυξιακό και επικράτησαν οι θιασώτες αυτής, ως μέτρου ασφάλισης έναντι μελλοντικών κινδύνων. Πλέον στοχεύουν σε μείωση του δημόσιου χρέους στο 119% του ΑΕΠ το 2029.
Πλεονάσματα
Στο υπουργείο Οικονομικών αναμένουν την οριστικοποίηση των αποτελεσμάτων της δημοσιονομικής διαχείρισης του 2025 ώστε να αξιολογήσουν τα περιθώρια που δημιουργεί η υπερκάλυψη των στόχων του προϋπολογισμού τόσο για το μέγεθος της πρόωρης αποπληρωμής δανείων όσο και για το ύψος των συμπληρωματικών φιλολαϊκών μέτρων, που πιθανώς θα ανακοινωθούν στα τέλη του προσεχούς Μαρτίου ή στις αρχές Απριλίου.
Σε ταμειακή βάση, ο προϋπολογισμός του 2025 κατέγραψε πρωτογενή πλεονάσματα ύψους 8,1 δισ. ευρώ, με τα έσοδα να ξεπερνούν τα 77 δισ. ευρώ και να υπερίπτανται των δαπανών για μερικές δεκάδες εκατομμύρια. Σπάνιο το αποτέλεσμα, συνέπεια της συμμόρφωσης και της επικράτησης των ψηφιακών συναλλαγών στην οικονομία, που διευκολύνουν την είσπραξη και απόδοση του ΦΠΑ και των ειδικών φόρων κατανάλωσης.
Διεύρυνση
Και επειδή διαπιστώνεται ότι η αύξηση των εσόδων είναι συνεπής και επαναλαμβανόμενη, το πιθανότερο είναι ότι η κυβέρνηση έχει την ευκαιρία διεύρυνσης του δημοσιονομικού χώρου, που θα επιτρέψει να προχωρήσει σε κινήσεις στις αρχές της προσεχούς άνοιξης. Επί του παρόντος ο κύκλος του Κυριάκου Πιερρακάκη αποφεύγει να δεσμευτεί επί του θέματος. Κοινή, ωστόσο, είναι η πεποίθηση ότι ο δημοσιονομικός χώρος μπορεί να διευρυνθεί και να προκύψουν πρόσθετες παροχές ύψους 1 δισ. ευρώ, ικανές να θερμάνουν την προεκλογική αγορά στην οποία έχουμε ήδη εισέλθει.
