Για την καλύτερη προετοιμασία των υποψηφίων ενόψει των Πανελληνίων Εξετάσεων 2026, tovima.gr σε συνεργασία με το Φροντιστήριο Ορόσημο συνομιλεί για ειδικούς και παρέχει συμβουλές στους υποψηφίους και τις οικογένειες τους.
Κάθε χρόνο, κάπου εκεί στο τέλος του Μαΐου, η μέση ελληνική οικογένεια που κάποιο μέλος της μπαίνει στη διαδικασία των πανελλαδικών εξετάσεων διακατέχεται από διάφορα άγχη τα οποία προκαλούνται από κατακλυσμιαίες σκέψεις όπως: Τι θα γίνει αν το παιδί δεν περάσει; Θα στεναχωρηθεί πολύ; Τι πρέπει να κάνει μετά; Πως θα ζήσει στο μέλλον; Τι επιλογές έχουμε;
Εδώ, ωστόσο, είναι το σημείο στο οποίο θα πρέπει να αναρωτηθούμε αν αυτές είναι οι σωστές απορίες που θα πρέπει να έχει ένας γονιός; Θέτοντας αυτά τα ερωτήματα μπορούμε να υποστηρίξουμε ουσιαστικά το παιδί μας στη διαδικασία των πανελλαδικών εξετάσεων ή μήπως όχι; Αν δούμε τα πράγματα από απόσταση και επιδείξουμε ψυχραιμία εύλογα αντιλαμβανόμαστε ότι τα ερωτήματα αυτά είτε απαντηθούν είτε όχι μόνο το άγχος μας μπορούν να ενισχύσουν και όχι να βοηθήσουν πραγματικά τα παιδιά μας σε αυτή την απαιτητική διαδικασία. Όμως αυτή είναι η πραγματική μας επιθυμία; Προφανώς και όχι! Η διάθεση του γονιού που θέλει και έχει προσπαθήσει πραγματικά να είναι δίπλα στο παιδί του αυτές τις ημέρες είναι πολύ διαφορετική, είναι ουσιαστικά υποστηρικτική. Πώς είναι όμως μια πραγματικά υποστηρικτική συμπεριφορά;
«Πανελλαδικές δίνουν τα παιδιά μας και όχι εμείς οι ίδιοι»
Οι γονείς πρέπει να αντιληφθούμε ότι πανελλαδικές δίνουν τα παιδιά μας και όχι εμείς οι ίδιοι. Αυτό συνεπάγεται ότι οι ίδιοι πρέπει να κινούμαστε στο παρασκήνιο, δίπλα στα παιδιά μας και όχι να κλέβουμε την παράσταση. Δεν χρειάζεται να έχουμε άποψη για όλα, να αναφερόμαστε συνεχώς στις δικές μας πιθανές εμπειρίες από τις πανελλαδικές, να είμαστε συνεχώς στα πόδια τους, να τα βομβαρδίζουμε με ρωτήσεις και να τους δημιουργούμε προσδοκίες που στην πραγματικότητα είναι δικές μας και όχι δικές τους.
Αν παρατηρήσουμε προσεκτικά τη «σκηνή» θα δούμε ότι τα παιδιά μας έχουν εκπαιδευτικούς που μάλλον γνωρίζουν καλύτερα από εμάς πως γίνεται μια σωστή επανάληψη, έχουν προσπαθήσει σκληρά και γνωρίζουν καλύτερα από εμάς αν έχουν κενά ή πως συγκεντρώνονται καλύτερα. Γνωρίζουν αν πεινάνε ή αν έχουν ανάγκη από ένα διάλειμμα κτλ. Είναι μεγάλα παιδιά και έχουν ένα πραγματικά υποστηρικτικό περιβάλλον στη διαδικασία αυτή από τους εκπαιδευτικούς τους που τα προετοιμάζουν. Δεν είναι πραγματικά αυτή η βοήθεια που χρειάζονται.
Ο υποστηρικτικός γονιός είναι αυτός που μπορεί να ακούσει το παιδί του αυτές τις ημέρες, να αφουγκραστεί τις ανάγκες του και απλά να δηλώνει παρόν. Προτάσεις όπως «αν πεινάσεις πες μου και θα σου φτιάξω κάτι», «αν θέλεις να σου ανάψω το θερμοσίφωνα ενημέρωσέ με», «χρειάζεσαι κάτι;» είναι πολύ σημαντικές και δείχνουν στο παιδί μας ότι είμαστε ουσιαστικά διαθέσιμοι. Ρωτάμε και στη συνέχεια αποσυρόμαστε στο παρασκήνιο για να του δώσουμε τη δυνατότητα να επιλέξει το χρόνο και το πώς χρειάζεται τη βοήθειά μας. Δεν επιμένουμε και δεν επιλέγουμε εμείς το είδος της βοήθειας που χρειάζεται το παιδί μας. Ας το ακούσουμε! Ας ακούσουμε τους πραγματικούς πρωταγωνιστές και ας είμαστε απλά κάπου εκεί δίπλα τους.
Η «μαγική» φράση «και να θυμάσαι μην αγχώνεσαι», μόνο πίεση μπορεί να μεταφέρει στο παιδί
Αναλογιζόμενοι ότι αυτές οι ημέρες είναι ιδιαίτερα απαιτητικές, ακούμε και δεν παρεξηγούμε. Ένα πιεσμένο παιδί μπορεί να μιλήσει απότομα, να γκρινιάξει, να ξεχάσει, να μας αγνοήσει κτλ. Δεν έγινε ξαφνικά ανάγωγο παιδί, αντιθέτως άγχος και πολύ πίεση έχει. Αν θέλουμε να είμαστε βοηθητικοί μια φράση όπως: «ξέρω ότι είσαι λίγο κουρασμένος, θα μιλήσουμε λίγο αργότερα» μπορεί να είναι αρκετή. Δεν χρειάζεται μακροσκελείς λόγους και νουθεσίες. Δεν θέλουμε να το κουράσουμε περισσότερο. Χρειάζεται απλά να του δείξουμε ότι είμαστε εκεί γι’ αυτό. Σε αυτή τη φάση μπορεί να χρειαστεί να ξενυχτίσουμε μαζί του, να το ακούσουμε, να ανεχτούμε, να μην προτείνουμε αν δε μας το ζητήσει, να κάτσουμε απλά δίπλα του χωρίς να λέμε τίποτα, να του δώσουμε απλόχερα απλά μια αγκαλιά, να του κρατήσουμε το βιβλίο ή να το εξυπηρετήσουμε σε κάτι που θα ζητήσει. Αυτό είναι που θα του δώσει την αίσθηση του «εγώ είμαι πραγματικά εδώ για εσένα».
Στο σημείο αυτό είναι σημαντικό να πούμε ότι είναι απόλυτα κατανοητό ότι και εμείς οι γονείς έχουμε άγχος αυτές τις ημέρες. Μαζικές ερωτήσεις με πολύ αγωνία όπως «έκανες επανάληψη, τα θυμάσαι όλα, έφαγες, πήρες δυο στυλό μαζί σου, μπλάνκο κτλ.» και στο τέλος η «μαγική» φράση «και να θυμάσαι μην αγχώνεσαι», μόνο πίεση μπορούν να μεταφέρουν στο παιδί. Ως ενήλικες όμως θα πρέπει εμείς να ελέγξουμε τη συμπεριφορά μας και να μην μεταδίδουμε στο παιδί τα άγχη μας και όχι να περιμένουμε το αντίθετο.
Σημαντικές αλλά όχι καθοριστικές
Ολοκληρώνοντας θα λέγαμε ότι οι πανελλαδικές εξετάσεις είναι σημαντικές αλλά όχι απόλυτα καθοριστικές για τη ζωή ενός νέου ανθρώπου. Υπάρχουν πολλές επιλογές μετά το Λύκειο και πολλές δυνατότητες (π.χ. να δώσει ξανά το παιδί πανελλαδικές εξετάσεις, να πάει να σπουδάσει σε ένα ιδιωτικό πανεπιστήμιο, να απευθυνθεί σε ένα ΙΕΚ κτλ). Ένας νέος άνθρωπος δεν πέτυχε στη ζωή, ούτε απέτυχε αν γράψει καλά ή αντίστοιχα άσχημα στις πανελλαδικές. Αυτό είναι απλά ένα βήμα στο μακρύ δρόμο της ζωής του που επιδέχεται πολλές διορθώσεις και αλλαγές στο μέλλον. Ας τον βοηθήσουμε να έχει μια στέρεη βάση από την οικογένεια έτσι ώστε να πατήσει επάνω σε αυτήν και να εξελιχτεί με ένα τρόπο που να του ταιριάζει πραγματικά, όποια και αν είναι τελικά η επιλογή του.
Αυτές τις απαιτητικές μέρες ας σταθούμε δίπλα στα παιδιά μας με ένα τρόπο πραγματικά βοηθητικό για εκείνα, δείχνοντάς τους με τη στάση μας ότι κάνουμε αυτό που στην πραγματικότητα είναι ίσως ο πιο σημαντικός ρόλος για ένα γονιό, ότι είμαστε υποστηρικτικοί γονείς γι’ αυτά.
*Κωστόπουλος Παναγιώτης, Ψυχολόγος, Υποψ. Διδάκτωρ ΕΚΠΑ Εταιρεία Focus Lab, Πειραιάς
