Είναι η πρώτη φορά από την εποχή του Ναπολέοντα Βοναπάρτη που ένας πολιτικός ηγέτης αντιπαρατίθεται τόσο ανοιχτά με τον Πάπα όσο ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ. Όπως ο Πάπας Πίος Ζ΄, που τελικά κράτησε την θέση του περισσότερο από τον Γάλλο αυτοκράτορα, έτσι και ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ αποδεικνύεται ένας δύσκολος αντίπαλος για τον πρόεδρο.

Ο ήπιων τόνων Ποντίφικας από το Σικάγο αντιμετωπίζει τη μεγαλύτερη δοκιμασία της παποσύνης του με την σύγκρουση με τον Τραμπ σχετικά με τον πόλεμο με το Ιράν — όμως δεν υποχωρεί. Μέχρι στιγμής, είναι ο Τραμπ —και όχι ο Λέων— που δέχεται κριτική από τους Ρωμαιοκαθολικούς στις Ηνωμένες Πολιτείες και αλλού για τη δημόσια αντιπαράθεσή τους.

Ο Τραμπ κατηγόρησε τον Λέοντα ότι υπηρετεί την Αριστερά και ανάρτησε στο Truth Social μια εικόνα δημιουργημένη με τεχνητή νοημοσύνη που τον έδειχνε να φορά ενδύματα σαν του Χριστού και να διαθέτει θεραπευτικές δυνάμεις — κάτι που προσέβαλε τη θρησκευτική δεξιά στις Ηνωμένες Πολιτείες. Αργότερα διέγραψε την ανάρτηση.

Εν τω μεταξύ, ο Λέων δήλωσε ότι δεν φοβάται τον Τραμπ και ότι θα συνεχίσει να μιλά δημόσια εναντίον του πολέμου στο Ιράν.

Η σημαντική διαφορά του Λέοντα από τον Φραγκίσκο

Μία από τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει ο Τραμπ στις σχέσεις του με τον Λέοντα είναι ότι ο Πάπας δεν λειτουργεί όπως ο προκάτοχός του, ο Πάπας Φραγκίσκος, που έπαιρνε τον ρόλο του πρωταγωνιστή. Αυτό, σύμφωνα με τον διευθυντή του think tank γεωπολιτικής με έδρα τη Ρώμη Appia Institute, Φραντσέσκο Σίσι, καθιστά πιο δύσκολο να αγνοηθεί ή να απομονωθεί (ως στόχος) ο σημερινός Ποντίφικας. Ο Φραγκίσκος ήταν γνωστός για τις προκλητικές του δηλώσεις, αλλά μερικές φορές αποξένωνε ομάδες εντός της Εκκλησίας — συμπεριλαμβανομένων των Αμερικανών επισκόπων.

Ο Λέων, αντίθετα, οικοδομεί εδώ και καιρό μια ευρεία βάση υποστήριξης εντός της Εκκλησίας ανά τον κόσμο για την πορεία που ακολουθεί, η οποία συνδυάζει την υπεράσπιση της ειρήνης και του διαλόγου με μια ισχυρότερη έμφαση στα παραδοσιακά καθολικά δόγματα.

«Αυτός ο τύπος είναι συστηματικός και μεθοδικός, δρα στο παρασκήνιο, και όταν μιλά, αυτό είναι το τελευταίο βήμα», είπε ο Σίσι. «Ο Φραγκίσκος ήταν ένας ροκ σταρ, αλλά ο Λέων είναι ο μαέστρος μιας ορχήστρας».

Το εντεινόμενο χάος στην παγκόσμια πολιτική αποτελεί ευκαιρία για την Καθολική Εκκλησία να αποκαταστήσει τη θέση της ως ηθική αυθεντία, η οποία έχει πληγεί τις τελευταίες δεκαετίες από τα μακροχρόνια σκάνδαλα σεξουαλικής κακοποίησης από κληρικούς, υποστηρίζουν ορισμένοι παρατηρητές του Βατικανού.

Για τον Λέοντα, «αυτό είναι απλώς μια τεράστια ευλογία», δήλωσε ο Σίσι. «Είναι θαυμάσιο για την Εκκλησία σε όλο τον κόσμο ότι αυτός είναι αυτός που μπορεί να ορθώσει ανάστημα απέναντι στον Τραμπ».

Ο Λέων είναι επίσης σημαντικά πιο δημοφιλής στις Ηνωμένες Πολιτείες από τον Τραμπ, έχοντας καθαρή θετική αξιολόγηση 34 ποσοστιαίων μονάδων μεταξύ των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων, σε σύγκριση με καθαρή αρνητική αξιολόγηση 12 ποσοστιαίων μονάδων για τον πρόεδρο, σύμφωνα με δημοσκόπηση που πραγματοποιήθηκε για το NBC News τον Μάρτιο.

Ο Τραμπ και οι Καθολικοί

Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Τέιλορ Ρότζερς δήλωσε ότι ο Τραμπ έχει εφαρμόσει πολιτικές που υποστηρίζουν οι Καθολικοί, επεκτείνοντας τα θρησκευτικά δικαιώματα, απονέμοντας χάρη σε ακτιβιστές κατά των αμβλώσεων και βάζοντας περιορισμούς σε ιατρικές θεραπείες που σχετίζονται με τη μετάβαση φύλου για ανηλίκους.

«Δεν υπήρξε ποτέ καλύτερος πρόεδρος για τους Καθολικούς Αμερικανούς από τον πρόεδρο Τραμπ», δήλωσε η Ρότζερς.

Η δημόσια αντιπαράθεση ήρθε ύστερα από μήνες εντάσεων μεταξύ μιας αμερικανικής κυβέρνησης που μερικές φορές παρουσιάζει τον πόλεμο με το Ιράν ως έργο Θεού και ενός Αμερικανού Πάπα που επιδιώκει να αποκαταστήσει την ηθική αυθεντία της Καθολικής Εκκλησίας σε έναν κόσμο που μαστίζεται από πολέμους. Η σύγκρουση μεταξύ των δύο πιο προβεβλημένων Αμερικανών στον κόσμο ξεκίνησε με αφορμή τη σκληρή μεταναστευτική πολιτική του Τραμπ. Φέτος κλιμακώθηκε λόγω της αυξανόμενης χρήσης στρατιωτικής ισχύος από τον πρόεδρο — από τη Βενεζουέλα έως το Ιράν.

Οι κίνδυνοι της κόντρας για τον Τραμπ

Μια παρατεταμένη διαμάχη μεταξύ του Λευκού Οίκου και του Βατικανού ενέχει κινδύνους και για τις δύο πλευρές. Ωστόσο, σύμφωνα με αναλυτές της αμερικανικής πολιτικής και της θρησκείας, μεγαλύτερο είναι το ρίσκο για τον Τραμπ.

Η επίθεση στον Πάπα αποξενώνει τους καθολικούς ψηφοφόρους, οι οποίοι έπαιξαν σημαντικό ρόλο στη νίκη του στις εκλογές του 2024, δήλωσε ο αιδεσιμότατος Ρόμπερτ Σίρικο, καθολικός ιερέας και συνιδρυτής του Ινστιτούτου Άκτον για τη Μελέτη της Θρησκείας και της Ελευθερίας στο Γκραντ Ράπιντς του Μίσιγκαν.

«Έχει φέρει μερικούς από τους ισχυρότερους υποστηρικτές του σε πολύ δύσκολη θέση», είπε ο Σίρικο, ο οποίος αυτοπροσδιορίζεται ως συντηρητικός.

Ο Ράιαν Μπερτζ, πολιτικός επιστήμονας στο Πανεπιστήμιο Ουάσιγκτον στο Σεντ Λούις και πρώην βαπτιστής πάστορας, δήλωσε: «Βλέπεις πολλούς ανθρώπους που ψήφισαν τον Τραμπ να αντιδρούν λιγότερο θετικά τις τελευταίες ημέρες, ρωτώντας: «Γιατί τα βάζεις με τον Πάπα μας;»».

Χάνει υποστήριξη ο Τραμπ

Οι Καθολικοί, που αποτελούν περίπου το ένα πέμπτο των ψηφοφόρων, παλαιότερα μοιράζονταν σχεδόν ισομερώς στις αμερικανικές προεδρικές εκλογές, αλλά περίπου το 56% από αυτούς υποστήριξε τον Τραμπ στις τελευταίες προεδρικές εκλογές, είπε ο Μπερτζ, ενώ το 42% υποστήριξε τη Δημοκρατική υποψήφια για την προεδρία Καμάλα Χάρις.

Εκατομμύρια καθολικοί ψηφοφόροι εξακολουθούν να υποστηρίζουν τον Τραμπ, αλλά το επίπεδο της υποστήριξης έχει μειωθεί τους τελευταίους μήνες. Μια δημοσκόπηση που πραγματοποιήθηκε για το Fox News τον Μάρτιο έδειξε ότι το 52% των Καθολικών αποδοκιμάζει όσα έχει πετύχει ο Τραμπ.

Βεβαίως, ορισμένοι συντηρητικοί Καθολικοί παραμένουν πιστοί στον Τραμπ. Ο Ρόμπερτ «Μπομπ» Ουνανούε, πρώην διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας Goya Foods, ο οποίος έχει μιλήσει ανοιχτά για την καθολική του πίστη και υποστηρίζει ένθερμα τον πρόεδρο, δήλωσε ότι ο Τραμπ έχει ιστορικό «διάσωσης της ζωής και προστασίας της σε όλο τον κόσμο» και ότι υπερασπίστηκε Ιρανούς διαδηλωτές που σκοτώθηκαν από την κυβέρνησή τους.

«Αν ο πρόεδρος Τραμπ δεν είχε παρέμβει, η αιματοχυσία θα ήταν ακόμη μεγαλύτερη», έγραψε ο Ουνανούε σε ηλεκτρονικό μήνυμα. «Ως ηγέτης του ελεύθερου κόσμου, είναι ο μόνος άνθρωπος που έχει το θάρρος να σταθεί και να προστατεύσει και να εκτιμήσει τη ζωή».

Από την ICE μέχρι το Ιράν

Οι επιδρομές σε μετανάστες από την Υπηρεσία Μετανάστευσης και Τελωνειακής Επιβολής των Ηνωμένων Πολιτειών (ICE), οι οποίες έχουν επηρεάσει ιδιαίτερα Λατινοαμερικανούς καθολικούς, αποτελούν μία ακόμη πηγή δυσαρέσκειας. Ο Λέων και οι Αμερικανοί επίσκοποι έχουν επικρίνει την καταστολή από την ICE ως καταπάτηση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, κάτι που ο Λευκός Οίκος αρνείται.

Η οργάνωση CatholicVote, η οποία βοήθησε στην κινητοποίηση υποστήριξης για τον Τραμπ το 2024, προειδοποίησε τον Φεβρουάριο ότι η «εκτεταμένη δυσπιστία» απέναντι στην ICE μεταξύ των Καθολικών θα μπορούσε να κοστίσει στους Ρεπουμπλικανούς στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.

Ο Τραμπ, ωστόσο, δεν υποχωρεί. Την Τρίτη επανέλαβε την κριτική του προς τον Πάπα, λέγοντας στην ιταλική εφημερίδα Corriere della Sera ότι ο Λέων «δεν θα έπρεπε να μιλά για τον πόλεμο, γιατί δεν έχει ιδέα τι συμβαίνει» με το Ιράν.

Ο ρόλος του Βανς

Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, καθολικός ο ίδιος, ο οποίος έχει εκφράσει ευγενικά την διαφωνία του με το Βατικανό για ζητήματα μετανάστευσης και εξωτερικής πολιτικής, υιοθέτησε τη Δευτέρα μια λιγότερο συγκρουσιακή στάση από τον Τραμπ, λέγοντας στο Fox News ότι περιστασιακές διαφωνίες είναι φυσιολογικές. Παρ’ όλα αυτά, πρόσθεσε ότι ο πάπας θα πρέπει να περιορίζεται στον βασικό του ρόλο.

«Σίγουρα πιστεύω ότι σε κάποιες περιπτώσεις θα ήταν καλύτερο το Βατικανό να περιορίζεται σε ζητήματα ηθικής και σε όσα συμβαίνουν μέσα στην Καθολική Εκκλησία και να αφήσει τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών να καθορίζει τη δημόσια πολιτική», δήλωσε ο Βανς.

Ωστόσο, οι Καθολικοί επισημαίνουν ότι η πίστη τους επηρεάζει τη δημόσια πολιτική — από το ζήτημα των αμβλώσεων μέχρι τη φτώχεια και από τον πόλεμο έως την ειρήνη — και ότι αυτά τα ζητήματα μπορούν να είναι άβολα για όλα τα πολιτικά κόμματα.

«Πώς μπορεί κανείς να ζήσει το Ευαγγέλιο στον πραγματικό κόσμο;» αναρωτήθηκε ο καρδινάλιος Μίκαελ Τσέρνι, ανώτερος αξιωματούχος του Βατικανού, σε πρόσφατη συνέντευξη. «Αυτό είναι αναπόφευκτα πολιτικό. Ο ρόλος της ιεραρχίας της Εκκλησίας είναι να διαμορφώνει τη συνείδηση των ανθρώπων όσο το δυνατόν περισσότερο σύμφωνα με το Ευαγγέλιο. Όταν είναι απαραίτητο, πρέπει να λέμε την αλήθεια στην εξουσία».