Έχει ο Ντόναλντ Τραμπ σώας τας φρένας; Το ερώτημα έρχεται μετά από ανάρτηση του ίδιου στο μέσο κοινωνικής δικτύωσης Truth Social, η οποία προκάλεσε μπαράζ αντιδράσεων από Δημοκρατικούς και προβεβλημένα στελέχη του συντηρητικού κόσμου, αναζωπυρώνοντας τα σενάρια για μια πιθανή διαδοχή.

Ακρότητες

Αφορμή για την όλη συζήτηση στάθηκε η ανάρτηση του αμερικανού προέδρου την Κυριακή (05/04), ανήμερα του Πάσχα για τη συντριπτική πλειοψηφία των αμερικανών χριστιανών κι ενώ ο πόλεμος ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν μπαίνει στον δεύτερο μήνα. Σε αυτήν, μεταξύ άλλων απηύθυνε σαφή προειδοποίηση για καταστροφή των ιρανικών υποδομών (εργοστάσια ηλεκτρικής παραγωγής και γέφυρες), καλώντας παράλληλα τους «τρελούς μπάσταρδους [σ.σ. τους Ιρανούς] να ανοίξουν τα γα@μη@να Στενά».

Δεν είναι η πρώτη φορά που ο 79χρονος Τραμπ χρησιμοποιεί επιθετική γλώσσα στον καθημερινό του λόγο. Υπενθυμίζεται ενδεικτικά ότι στο αντίστοιχο χριστουγεννιάτικο μήνυμα, ευχήθηκε «ευτυχισμένα Χριστούγεννα σε όλους, συμπεριλαμβανομένων των αποβρασμάτων της ριζοσπαστικής αριστεράς». Όμως η υιοθέτηση ενός καθαρά αγοραίου λεξιλογίου, έκανε πολλούς να κάνουν λόγο για κίνηση πανικού, ακραία ακόμη και για τα μέτρα του ίδιου.

Δεν είναι λίγοι όσοι αμφισβητούν ευθέως πια την ψυχική υγεία του Τραμπ. «Ενώ εσείς πηγαίνετε στην εκκλησία για να γιορτάσετε με τους φίλους και την οικογένειά σας, ο πρόεδρος των ΗΠΑ παραληρεί σαν τρελός στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης», έγραψε στο Χ ο επικεφαλής της μειοψηφίας των Δημοκρατικών στη Γερουσία, Τσακ Σούμερ. Παρόμοια ήταν η στάση της άλλοτε φανατικής υποστηρίκτριας του Τραμπ και πλέον σφοδρή επικρίτριάς του, Μάρτζορι-Τέϊλορ Γκριν. «Όλοι όσοι αυτοαποκαλούνται χριστιανοί στην κυβέρνησή του θα έπρεπε να γονατίσουν, να ζητήσουν συγχώρεση από τον Θεό, να σταματήσουν να λατρεύουν τον πρόεδρο και να σταθούν απέναντι στην τρέλα του Τραμπ», δήλωσε η πρώην βουλευτής του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος στο Χ.

Το επιχείρημα της 25ης τροπολογίας

Υπήρξαν όμως και πιο δυναμικές παρεμβάσεις, που δεν δίστασαν να ζητήσουν την επίκληση της 25ης τροπολογίας του αμερικανικού Συντάγματος, η οποία προβλέπει τη μεταβίβαση της εξουσίας εάν ο πρόεδρος κριθεί ανίκανος να κυβερνήσει, εξαιτίας θανάτου, παραίτησης, προσωρινής αδυναμίας εκτέλεσης καθηκόντων ή ανικανότητας.  Οι υποστηρικτές της συγκεκριμένης συνταγματικής πρόβλεψης εστιάζουν στην πνευματική σταθερότητα του Τραμπ, επικαλούμενοι μια σειρά αντιφατικών και εμπρηστικών παράλληλα δηλώσεών του, με αποκορύφωμα την επίμαχη.

«Αν ήμουν στην κυβέρνηση Τραμπ, θα περνούσα το Πάσχα τηλεφωνώντας σε συνταγματολόγους σχετικά με την 25η τροπολογία», τόνισε μέσω Χ ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Κρις Μέρφι, ενώ η Δημοκρατική βουλευτής Γιασαμίν Ανσάρι, σημείωσε ότι «η 25η Τροπολογία υπάρχει για κάποιο λόγο», χαρακτηρίζοντας τον Τραμπ «εθνικό κίνδυνο».

Στον «χορό» όσων ζητούν την εφαρμογή της εν λόγω τροπολογίας προστέθηκε και ο πρώην εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου στην πρώτη θητεία του Τραμπ, Άντονι Σκαραμούτσι, ο οποίος σημείωσε ότι « όλο και περισσότεροι άνθρωποι θα έπρεπε να ζητούν την απομάκρυνση αυτού του ανθρώπου». Αλλά και ο πρώην βουλευτής των Ρεπουμπλικανών, Τζο Γουόλς, ο οποίος εμφατικά δήλωσε: «… 25η τροπολογία. Τώρα».

Σε ανάλογο ύφος κινήθηκαν εκπρόσωποι του δημοσιογραφικού κόσμου. «Το μήνυμα του προέδρου για το Πάσχα, θα πρέπει πραγματικά να αναγκάσει τον Αντιπρόεδρο και το υπουργικό συμβούλιο να επικαλεστούν την 25η τροπολογία» ο Μεχντί Χασάν, δημοσιογράφος και ιδιοκτήτης του ενημερωτικού ιστοτόπου Zeteo. Και ο πολύπειρος ανταποκριτής της Huffington Post, Σιρίς Ντάτε, προσυπογράφει, σημειώνοντας ότι «ο Τραμπ εισέρχεται στην επικράτεια της 25ης τροπολογίας».

Ιστορία

Το επιχείρημα της συγκεκριμένης τροπολογίας διατυπώθηκε σε πρώτο χρόνο από τον Σκοτ Μακ Κόνελ, συνιδρυτή του εμβληματικού περιοδικού The American Conservative, ο οποίος ήδη από τις 22 Μαρτίου με ανάρτησή του στο Χ τόνιζε: «Η συμβουλή μου στον Τζέι Ντι Βανς είναι να στηρίξει τη μεταβατική 25η τροπολογία». Ο ίδιος μάλιστα πρότεινε η θέση της Αντιπροεδρίας να καλυφθεί «από Δημοκρατικό που να είναι κατά του πολέμου, ξύπνιος και όχι πολύ woke», υποδεικνύοντας ονομαστικά τον προαναφερθέντα Κρις Μέρφι.

Η παρέμβαση του Μακ Κόνελ, ο οποίος εκφράζει την απομονωτική πτέρυγα της συντηρητικής παράταξης, έρχεται την ώρα που κάθε απόπειρα του Τραμπ να οδηγήσει την Τεχεράνη στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων αποδεικνύεται ατελέσφορη. Τελευταία δημοσκόπηση της εταιρίας ερευνών YouGov επιβεβαιώνει ότι έξι στους δέκα αμερικανούς πολίτες είναι αντίθετοι στην στρατιωτική εμπλοκή των ΗΠΑ στο Ιράν, ενώ ανάμεσα και στους Ρεπουμπλικανούς ψηφοφόρους το ένα τέταρτο είναι αρνητικό στη συνέχιση του πολέμου.

Σε ό,τι αφορά την εν λόγω τροπολογία, οι πιθανότητες πρακτικής εφαρμογής της είναι μάλλον ελάχιστες. Στη διάρκεια των 250 ετών ζωής των ΗΠΑ ουσιαστική χρήση της έχει γίνει μόνο κατά την ταραγμένη προεδρία του Ρίτσαρντ Νίξον. Συγκεκριμένα το άρθρο 1, που αφορά τη διαδοχή Προέδρου ενεργοποιήθηκε μία φορά το 1974, όταν ο Αντιπρόεδρος Τζέραλντ Φορντ έγινε Πρόεδρος μετά την παραίτηση του Νίξον λόγω του σκανδάλου Watergate. Το άρθρο 2, που αφορά την πλήρωση κενής θέσης Αντιπροέδρου έχει χρησιμοποιηθεί δύο φορές. Το 1973, όταν ο Νίξον διόρισε τον Τζέραλντ Φορντ, μετά την παραίτηση του Σπίρο Άγκνιου και το 1974 όταν ο Φορντ (ως Πρόεδρος πλέον) διόρισε Αντιπρόεδρο τον Νέλσον Ροκφέλερ.

Το άρθρο 3, που προβλέπει τη διαδικασία για την οικειοθελή, προσωρινή μεταβίβαση εξουσίας έχει εφαρμοστεί σε περιπτώσεις ιατρικών πράξεων των Προέδρων (το 1985 ο Ρόναλντ Ρέιγκαν, 2002 και 2007 ο Τζορτζ Μπους τζούνιορ, 2021 ο Τζο Μπάιντεν). Στην περίπτωση πάλι του Τραμπ, οι επικριτές του αναφέρονται εμμέσως πλην σαφώς στο άρθρο 4, που επιτρέπει στον Αντιπρόεδρο και την πλειοψηφία του Υπουργικού Συμβουλίου να κρίνουν τον Πρόεδρο «ανίκανο να ασκήσει τα καθήκοντά του». Δεδομένης της δημοφιλίας που εξακολουθεί να απολαμβάνει ο Τραμπ εντός των Ρεπουμπλικανών, μια τέτοια επιλογή κρίνεται προς το παρόν εξαιρετικά ριψοκίνδυνη για τα περισσότερα στελέχη του κόμματος.