Σε κρίσιμη καμπή βρίσκεται ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, καθώς από τη μία πλευρά η Τεχεράνη εμφανίζεται έτοιμη να παρουσιάσει τη δική της απάντηση στο σχέδιο των 15 σημείων για τον τερματισμό της σύγκρουσης που της έχει επιδώσει η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ. Από την άλλη, ωστόσο, το σπιράλ κλιμάκωσης στο πεδίο συνεχίζεται.
Αυτό τουλάχιστον καταδεικνύουν οι επιθέσεις του Ισραήλ σε κρίσιμης σημασίας βιομηχανικές εγκαταστάσεις και σε δύο πυρηνικές υποδομές του Ιράν, αλλά και οι απειλές για άμεση απάντηση από την πλευρά των Φρουρών της Επανάστασης. Οι τελευταίοι προειδοποιούν για αντίποινα που θα στοχεύσουν βιομηχανίες και επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή με αμερικανικά και ισραηλινά συμφέροντα.
Κλιμάκωση «μυρίζει» επίσης η διακίνηση από πλευράς της ιρανικής ηγεσίας της ιδέας για επιβολή διοδίων στα πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ.
Πλήγματα σε πυρηνικές εγκαταστάσεις
Τα πλήγματα καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας σε Ιράν και Λίβανο ήταν καταιγιστικά, με την ένταση των επιθέσεων να εμφανίζεται σαφώς αυξημένη σε σχέση με τις προηγούμενες ημέρες.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσαν οι αεροπορικές επιδρομές στο Ιράν που έπληξαν την εγκατάσταση βαρέος ύδατος στο Αράκ και μονάδα παραγωγής yellowcake στην επαρχία Γιαζντ, αλλά και δύο μεγάλες χαλυβουργίες – την Khuzestan Steel και την Mobarakeh Steel στο Ισφαχάν.
Η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας ανέφερε ότι δεν καταγράφηκε αύξηση των επιπέδων ραδιενέργειας εκτός των εγκαταστάσεων, ενώ ιρανικές αρχές σημείωσαν ότι είχαν ληφθεί προληπτικά μέτρα ασφαλείας.
Η αντίδραση της Τεχεράνης και τα Στενά του Ορμούζ
Η Τεχεράνη κατήγγειλε ότι οι επιθέσεις πλήττουν επίσης πολιτικές υποδομές, σχολεία και νοσοκομεία, ενώ αξιωματούχοι τόνισαν ότι είναι «απαράδεκτο» να ζητούνται διαπραγματεύσεις την ώρα που συνεχίζονται στρατιωτικά πλήγματα.
Την ίδια στιγμή, ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το ενδεχόμενο κλιμάκωσης στα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται σημαντικό ποσοστό της παγκόσμιας μεταφοράς πετρελαίου.
Ο ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι το κλείσιμο του περάσματος για αμερικανικά και ισραηλινά πλοία αποτελεί «νόμιμο μέτρο», ενώ στο εσωτερικό της χώρας συζητείται και η ιδέα επιβολής διοδίων για τα πλοία που διέρχονται από το στρατηγικό πέρασμα.
Η στάση των ΗΠΑ και οι δηλώσεις Ρούμπιο
Η αμερικανική πλευρά ενισχύει σημαντικά την παρουσία των δυνάμεών της στην περιοχή, ακόμη και με χερσαίες μονάδες, καθώς το ζήτημα των Στενών φαίνεται να αποτελεί βασική προτεραιότητα για την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ – παρότι ο ίδιος είχε δηλώσει πρόσφατα ότι «τα Στενά δεν μας αφορούν».
Ενδεικτική της αβεβαιότητας που επικρατεί για την πορεία της σύγκρουσης είναι και η στάση της Ουάσιγκτον, όπως αποτυπώθηκε στις δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, από τη σύνοδο των υπουργών Εξωτερικών της G7.
Ο Ρούμπιο ξεκαθάρισε ότι οι ΗΠΑ είναι αντίθετες σε οποιαδήποτε επιβολή διοδίων στα Στενά του Ορμούζ. Τόνισε, ωστόσο, ότι ο πόλεμος δεν αναμένεται να διαρκέσει πάνω από δύο έως τέσσερις εβδομάδες και ότι οι στρατιωτικοί στόχοι της Ουάσιγκτον μπορούν να επιτευχθούν χωρίς την ανάπτυξη χερσαίων δυνάμεων.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η ενίσχυση των αμερικανικών δυνάμεων στην περιοχή σχετίζεται κυρίως με την ανάγκη προετοιμασίας για πιθανά απρόοπτα σενάρια.
Οι επιπτώσεις στις αγορές και ο φόβος ενεργειακής κρίσης
Η προοπτική μιας μακροχρόνιας διαταραχής της ναυσιπλοΐας εξαιτίας της κατάστασης στα Στενά του Ορμούζ προκαλεί ήδη έντονη ανησυχία, η οποία δεν φαίνεται να υποχωρεί παρά τις προσπάθειες του Ντόναλντ Τραμπ να πείσει ότι υπάρχει ακόμη χώρος για διπλωματία.
Οι τιμές του πετρελαίου αυξήθηκαν σημαντικά, με το Brent να ξεπερνά τα 110 δολάρια το βαρέλι, ενώ τα διεθνή χρηματιστήρια κατέγραψαν πτώση. Ο τεχνολογικός δείκτης Nasdaq βρέθηκε σε ζώνη διόρθωσης, ενώ οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων αυξήθηκαν, εν μέσω φόβων για νέο πληθωριστικό κύμα.
Σε πανικό η Ευρώπη
Ενδεικτικό της ανησυχίας είναι ότι ο ευρωπαίος επίτροπος Οικονομίας, Βάλντις Ντομπρόβσκις, προειδοποίησε πως η Ευρωπαϊκή Ένωση κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπη με ένα «στασιμοπληθωριστικό σοκ» λόγω της ανόδου των ενεργειακών τιμών.
Παράλληλα, προγραμματίζεται έκτακτη τηλεδιάσκεψη των αρμόδιων υπουργών των 27 κρατών-μελών, ενώ η Γερμανία αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να παρατείνει τη λειτουργία λιγνιτικών μονάδων ηλεκτροπαραγωγής εάν η ενεργειακή κρίση επιδεινωθεί.
Προειδοποιήσεις για παγκόσμιες οικονομικές επιπτώσεις
Αρκετοί διεθνείς αναλυτές εκτιμούν ότι ο κίνδυνος περαιτέρω κλιμάκωσης παραμένει υψηλός.
Ο οικονομολόγος Νουριέλ Ρουμπινί προειδοποιεί ότι μια παρατεταμένη σύγκρουση θα μπορούσε να οδηγήσει την παγκόσμια οικονομία σε συνθήκες παρόμοιες με εκείνες της δεκαετίας του 1970, εάν η ενεργειακή κρίση λάβει μεγαλύτερες διαστάσεις.
