Η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή (ΔΟΕ) πήρε την εν πολλοίς αναμενόμενη απόφαση. Η γυναικεία κατηγορία περιορίζεται πλέον σε «βιολογικές γυναίκες». Η επιλεξιμότητα θα κρίνεται σε πρώτο στάδιο με εφάπαξ έλεγχο του γονιδίου SRY. Προβλέπονται ελάχιστες εξαιρέσεις, όπως για αθλήτριες με Σύνδρομο Πλήρους Αντίστασης στα Ανδρογόνα (CAIS). Η νέα πολιτική αντικαθιστά ρητά το πλαίσιο του 2021, με πρώτη εφαρμογή στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Λος Άντζελες το 2028.

Η ΔΟΕ παρουσιάζει αυτή την αλλαγή παραδείγματος ως προϊόν επιστημονικής ωρίμανσης. Το ίδιο το κείμενό της, όμως, λέει κάτι άλλο, πιο σύνθετο. Επικαλείται, αρχικά, «επιστημονική συναίνεση», η οποία, έως τώρα, δεν υφίσταται. Στη συνέχεια επικαλείται στόχους πολιτικής, προτιμήσεις των διεθνών ομοσπονδιών για ευθυγράμμιση, έρευνα με περισσότερες από 1100 απαντήσεις αθλητών, εφαρμοσιμότητα, νομική διαχειρισιμότητα και τη δυνατότητα των εθνικών ομοσπονδιών να διενεργούν γενετικούς ελέγχους εκτός συνόρων, όταν αυτό δεν είναι επιτρεπτό εντός της χώρας τους.

Το σημείο-κλειδί της νέας πολιτικής αφορά το SRY, το οποίο περιγράφεται ως ο «ακριβέστερος και λιγότερο παρεμβατικός» διαθέσιμος έλεγχος για το βιολογικό φύλο. Το πρόβλημα είναι ότι το SRY δεν είναι μέτρο αθλητικής απόδοσης αλλά δείκτης ενός γενετικού στοιχείου. Η ανίχνευση του SRY δεν αποκαλύπτει πώς εκφράστηκε το γονίδιο, ποια ανάπτυξη ακολούθησε το συγκεκριμένο σώμα, αν αναπτύχθηκαν ανδρικά γεννητικά όργανα, πώς εξελίχθηκε η εφηβεία, ποια ήταν η απόκριση στα ανδρογόνα, ούτε τι σημαίνουν όλα αυτά για την απόδοση σε ένα συγκεκριμένο άθλημα.

Η Ευρωπαϊκή Εταιρεία Ανθρώπινης Γενετικής έχει προειδοποιήσει ότι το αποτέλεσμα ενός γενετικού ελέγχου για την παρουσία του γονιδίου SRY δεν μπορεί να καθορίσει πλήρως ποιος ή ποια πρέπει να αγωνίζεται στη γυναικεία κατηγορία. Η Εταιρεία Γενετικής του Ανθρώπου της Αυστραλασίας σε κείμενο-θέση που συνυπογράφει και ο Andrew Sinclair, ο επιστήμονας που ανακάλυψε το SRY, λέει ότι το γονίδιο από μόνο του δεν καθορίζει το βιολογικό φύλο, ούτε παρέχει ειδική βιολογική πληροφορία για ενίσχυση της αθλητικής επίδοσης.

Η ΔΟΕ προτάσσει, εύλογα, ότι το ανδρικό φύλο συνεπάγεται πλεονέκτημα σε αγωνίσματα δύναμης, ισχύος και αντοχής, άρα χρειάζεται μια γυναικεία κατηγορία βασισμένη στο βιολογικό φύλο. Αυτό, όμως, είναι κάτι άλλο από το να ορίζεις έναν μοναδικό γενετικό δείκτη ως το αποκλειστικό εισιτήριο συμμετοχής στα ολυμπιακά αθλήματα. Και αυτή η διαφορά είναι ο πυρήνας του προβλήματος. Η νέα πολιτική της ΔΟΕ παρουσιάζει ως επιστημονική βεβαιότητα κάτι που στην πραγματικότητα συνιστά διοικητική απλούστευση της βιολογικής πολυπλοκότητας.

Υπάρχει και ένα δεύτερο πρόβλημα. Η ΔΟΕ μιλά για ενημέρωση, συμβουλευτική, προστασία της ιδιωτικότητας και ειδική μέριμνα για ανηλίκους. Ωραία. Αλλά αυτό δεν αναιρεί το γεγονός ότι οποιαδήποτε αθλήτρια κληθεί να αγωνιστεί στους Ολυμπιακούς Αγώνες, θα πρέπει να προσκομίσει αποτέλεσμα γενετικού ελέγχου για το γονίδιο SRY. Αν αρνηθεί, αποκλείεται από τη γυναικεία κατηγορία και συνεπώς από τους Αγώνες. Αυτό δεν είναι «ελεύθερη συναίνεση». Η νέα πολιτική της ΔΟΕ προτρέπει μάλιστα ομοσπονδίες, εθνικές Ολυμπιακές επιτροπές και εθνικούς φορείς να προβούν σε έλεγχο «νωρίς στην αθλητική καριέρα» και να δώσουν ειδική προσοχή στις ανήλικες αθλήτριες, με γονική συναίνεση όπου απαιτείται, ενθαρρύνοντας ένα καθεστώς προληπτικής ταξινόμησης.

Αξίζει να θυμηθούμε και κάτι ακόμη. Το προηγούμενο πλαίσιο της ΔΟΕ απέρριπτε το «τεκμήριο πλεονεκτήματος» με βάση το φύλο που αποδόθηκε κατά τη γέννηση ή τις παραλλαγές των χαρακτηριστικών φύλου και άφηνε στις διεθνείς ομοσπονδίες να χαράσσουν εξειδικευμένα κριτήρια.

Η επιστροφή σε μια καθολική, σκληρή γραμμή, που η ίδια η ΔΟΕ είχε βάλει στο συρτάρι από τους Ολυμπιακούς του Σίδνεϊ εώς σήμερα, δεν προκαλεί έκπληξη, καθώς η Παγκόσμια Ομοσπονδία Στίβου (World Athletics) είχε δείξει τον δρόμο του SRY, τον οποίο και εφάρμοσε στο περυσινό Παγκόσμιο του Τόκιο. Η ΔΟΕ, όπως ήταν αναμενόμενο, ακολούθησε τη γραμμή της «βασίλισσας ομοσπονδίας», της World Athletics, η οποία ως σωματείο υπό το δίκαιο του Μονακό, ασκεί ιδιωτική υπερεθνική κανονιστική εξουσία στον στίβο, έχοντας ήδη επικυρώσει μια «βιολογικοποιημένη» εκδοχή της γυναικείας κατηγορίας.

Η νέα πολιτική της ΔΟΕ αποτελεί μια διοικητική απάντηση στην αυξανόμενη πίεση να χαραχθούν και πάλι, μετά από ένα τέταρτο του αιώνα, σκληρές γραμμές στον αθλητισμό υψηλών επιδόσεων γύρω από το φύλο. Μια πίεση που τροφοδοτείται από το ευρύτερο πολιτικό κλίμα και που συντονίζεται με το εκτελεστικό διάταγμα Τραμπ για τον αποκλεισμό τρανς γυναικών και κοριτσιών από τα γυναικεία αθλήματα στις ΗΠΑ.

Η επιστήμη, στην περίπτωση της απόφασης της ΔΟΕ, δεν προηγείται της πολιτικής. Ακολουθεί. Επιστρατεύεται για να περιβάλει με ουδετερότητα και αντικειμενικότητα μια αναχρονιστική επιλογή, το τίμημα της οποίας θα πληρώσουν ξανά αθλήτριες εκτεθειμένες σε εξαναγκασμό, δημόσια διαπόμπευση και θεσμική καχυποψία.