Τι έχει στο μυαλό του ο Ντόναλντ Τραμπ για την Κούβα; Σύμφωνα τον αμερικανικό Τύπο, μια πολιτική αλλαγή σαν αυτή της Βενεζουέλας, όπου η απομάκρυνση του ηγέτη της χώρας από την εξουσία συνδυάστηκε με την συνθηκολόγηση του υπόλοιπου συστήματος διακυβέρνησης. Το ότι οι πολιτικές ηγεσίες των δύο άσπονδων εχθρών, ΗΠΑ και Κούβας, βρίσκονται σε συζητήσεις δηλώνει ότι η μεταξύ τους απόσταση μπορεί να καλυφθεί.

Επαφές και αναλογίες

Ρεπορτάζ των New York Times αναφέρει ότι στο «στόχαστρο» των ΗΠΑ έχει μπει ο κουβανός πρόεδρος Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ, τον οποίο ο Λευκός Οίκος κατατάσσει στους «σκληροπυρηνικούς» του καθεστώτος. «Η απομάκρυνση του Κανέλ θα επέτρεπε στον Τραμπ να παρουσιάσει στην αμερικανική κοινή γνώμη μια συμβολική νίκη» επισημαίνεται, τονίζοντας πως η Ουάσινγκτον θεωρεί ότι η απομάκρυνση μιας γενιάς παλαιότερων στελεχών, πιστών στις παραδοσιακές αξίες του κομμουνιστικού καθεστώτος, διευκολύνει τις απαραίτητες πολιτικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις.

Εκτενή αναφορά στον διαπραγματευτικό ρόλο του συνταγματάρχη Ραούλ Γκιγιέρμο Ροντρίγκες Κάστρο, εγγονού του Ραούλ Κάστρο – πρώην προέδρου της Κούβας και αδελφού του εμβληματικού ηγέτη Φιντέλ Κάστρο – έκανε πρόσφατα και το πρακτορείο Bloomberg, αναφέροντας πως ο νεότερος Κάστρο διαθέτει ισχυρά ερείσματα στον στρατό.

Δεν λείπουν πάντως και οι παραλληλίες με τη Βενεζουέλα και συγκεκριμένα με την βενεζουελανή αντιπρόεδρο, Ντέλσι Ροντρίγκες. Υπενθυμίζεται πως η Ροντρίγκες, παρότι κορυφαίο στέλεχος της κυβέρνησης του Νικαλάς Μαδούρο, παρέμεινε στην εξουσία και μετά την απαγωγή του πρώην ισχυρού άνδρα του Καράκας από τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις στις αρχές Ιανουαρίου. Έκτοτε, οι σχέσεις των δύο χωρών βελτιώθηκαν, με αποκορύφωμα την πλήρη αποκατάστασή τους στις αρχές Μαρτίου και το «άνοιγμα» της Βενεζουέλας στη συμμετοχή αμερικανών επενδυτών στον ενεργειακό τομέα.

Εν τω μεταξύ, στην Κούβα η κατάσταση πηγαίνει από το κακό στο χειρότερο. Τη Δευτέρα (16/03) το ηλεκτρικό δίκτυο της χώρας υπέστη πλήρη κατάρρευση, αφήνοντας χωρίς ρεύμα περίπου δέκα εκατομμύρια ανθρώπους, εν μέσω του πετρελαϊκού αποκλεισμού που έχουν επιβάλει οι ΗΠΑ στο νησί από τον Ιανουάριο.

Παρότι η ηλεκτροδότηση αποκαταστάθηκε την επόμενη μέρα, ρεπορτάζ της ισπανικής εφημερίδας El Pais αναφέρει ότι οι διακοπές ρεύματος διαρκούν από δώδεκα έως είκοσι ώρες σε καθημερινή βάση, επηρεάζοντας κάθε οικονομική και κοινωνική δραστηριότητα. Την ίδια μέρα, ο αμερικανός πρόεδρος δήλωνε με το γνώριμο, επιθετικό ύφος, στο Οβάλ Γραφείο: «Πιστεύω πράγματι πως θα έχω την τιμή να πάρω την Κούβα. Τώρα, εάν θα την απελευθερώσω ή θα την πάρω … Μπορώ να κάνω ό,τι θελήσω, εάν θέλετε να ξέρετε».

Μεταβάσεις και πρόσωπα

Στο πλαίσιο αυτό, στο προσκήνιο έρχονται άλλα πρόσωπα της πολιτικής ελίτ της Κούβας. Ο λόγος για τον αναπληρωτή πρωθυπουργό και υπουργό εμπορίου και επενδύσεων της νησιωτικής χώρας, Όσκαρ Πέρες-Ολίβα Φράγκα, ο οποίος σε συνέντευξή του στο NBC, αφού έκανε αναφορά στις καταστροφικές επιπτώσεις του πολυετούς αμερικανικού εμπάργκο, άφησε περιθώριο συνεννόησης με τις ΗΠΑ, τονίζοντας ότι η Αβάνα είναι ανοικτή σε αμερικανικές επενδύσεις.

Προανήγγειλε μάλιστα χαλάρωση του νομοθετικού πλαισίου για όσους Κουβανούς ζουν στο εξωτερικό και στους οποίους θα επιτρέπεται να κατέχουν περιουσία και να δραστηριοποιούνται επιχειρηματικά στο νησί.

Η τοποθέτηση του Φράγκα προκάλεσε την έντονη αντίδραση της αμερικανοκουβανικής κοινότητας, με τον επικεφαλής του Κουβανοαμερικανικού Εθνικού Ιδρύματος Τζο Γκαρσία να κατηγορεί τους κουβανούς αξιωματούχους ότι «κρύβονται πίσω από το εμπάργκο».

Υπενθύμισε ότι παρόμοιες δεσμεύσεις είχε δώσει το καθεστώς επί προεδρίας Ομπάμα, όταν οι σχέσεις των δύο χωρών ήταν σε καλύτερη φάση, για να τις αθετήσει στην πορεία η Αβάνα. Την ίδια στιγμή πάντως η δήλωση του Φράγκα εκλαμβάνεται από πολλούς αναλυτές ως επιβεβαίωση της μετατόπισης του καθεστώτος σε πιο ρεαλιστικές θέσεις.

Πόσο εύκολο είναι όμως να ακολουθηθεί το μοντέλο της Βενεζουέλας για την Κούβα; Κατά πόσο αρκεί η απομάκρυνση του Κανέλ ή μια συμφωνία κυρίων ανάμεσα στο εγχώριο σύστημα εξουσίας και την κυβέρνηση Τραμπ; «Η απομάκρυνση του Κανέλ είναι συμβολική αλλά είναι μια θαυμάσια ευκαιρία ώστε Αβάνα και Ουάσινγκτον να επαναρυθμίσουν τη σχέση τους» σχολιάζει ο Ρικάρντο Ζουνίγκα, υφυπουργός Εξωτερικών επί προεδρίας Μπάιντεν στους New York Times, συμπληρώνοντας: «Θα ενεργούσα με τον ίδιο τρόπο. Πρώτα πέφτει ο καπετάνιος και ακολουθεί το πλοίο, αυτή είναι η λογική».

Η εξειδικευμένη σε ζητήματα Λατινικής Αμερικής αρθρογράφος της Wall Street Journal, Μέρι Αναστάζια Ο’ Γκρέιντι, τονίζει τον κίνδυνο η Κούβα αντί για Βενεζουέλα να ακολουθήσει το διόλου σαγηνευτικό παράδειγμα του Ιράκ. «Η κατάρρευση της δημόσιας ασφάλειας, όπως συνέβη στο Ιράκ εξαιτίας της κατάρρευσης του Μπάαθ [σ.σ. κόμμα που ήλεγχε το ιρακινό κράτος] θα καταδιώκει για δεκαετίες τις ΗΠΑ» γράφει, τονίζοντας πως η μετάβαση θα χρειαστεί τη συνδρομή στοιχείων εντός του κουβανικού καθεστώτος.

Παράλληλα, προσθέτει ότι ένας συμβιβασμός μεταξύ ΗΠΑ και Κούβας δεν κρίνεται ως θετικός από πολλούς Κουβανοαμερικανούς που αντιτίθενται στο καθεστώς και οι οποίοι στις πρόσφατες προεδρικές εκλογές στήριξαν την «σκληρή γραμμή» του Τραμπ.