Στο διάστημα πριν από τον πόλεμο ΗΠΑ-Ιράν, οι Χούθι επαγγέλλονταν ότι θα καθιστούσαν την Ερυθρά Θάλασσα κυριολεκτικά κόκκινη με το αίμα των εχθρών του Ιράν. Μια τέτοια στάση θα ήταν συνεπής με το γεγονός ότι στον 12ήμερο πόλεμο του περασμένου Ιουνίου, οι Χούθι είχαν χρησιμοποιήσει δεκάδες πυραύλους και drones, ερχόμενοι σε υποστήριξη του Ιράν και προσελκύοντας σκληρά αντίποινα από το Ισραήλ.
Στην ευρύτερη περίοδο μεταξύ Σεπτεμβρίου 2024 και Ιουλίου 2025 οι Χούθι είχαν εκτοξεύσει 101 βαλλιστικούς πυραύλους στην κατεύθυνση του Ισραήλ, σύμφωνα με ειδικούς των Ηνωμένων Εθνών. Ταυτοχρόνως, μεταξύ Νοεμβρίου 2023 και Μαΐου 2025 είχαν εξαπολύσει περί τις 300 επιθέσεις εναντίον πολεμικών και εμπορικών πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα.
Τον Μάρτιο του 2026, αντιθέτως, η σιωπή των Χούθι είναι εκκωφαντική. Τι συνέβη και ένα από τα πιο αφοσιωμένα μέλη του «Άξονα της Αντίστασης» δεν έχει υλοποιήσει τις υποσχέσεις του για συντριπτικά πλήγματα;
Ο φόβος από τη στοχοποίηση
Η απάντηση πιθανόν κρύβεται κατ’ αρχήν στο γεγονός ότι το ίδιο το κίνημα των Χούθι έχει δεχθεί πλήγματα που έχουν υπονομεύσει την ικανότητά του να απειλεί το Ισραήλ και τους συμμάχους των ΗΠΑ στην περιοχή. Τα στελέχη της ηγεσίας των Χούθι που έχουν απομείνει εν ζωή, μετά την εξόντωση του πρωθυπουργού Αχμέντ αλ-Ραχάουι και των μελών του υπουργικού συμβουλίου τον περασμένο Αύγουστο, αναγνωρίζουν ότι σε περίπτωση που εκτοξεύσουν πυραύλους κινητοποιούν διαδικασίες που επιτρέπουν τη στοχοποίησή τους, λόγω τηλεπικοινωνιών και ηλεκτρονικών εκπομπών.
Είναι χαρακτηριστικός ο τρόπος με τον οποίο στο Ιράν στοχοποιούνται ταχύτατα οι εκτοξευτήρες ύστερα από κάθε εκτόξευση βαλλιστικού πυραύλου προς το Ισραήλ. Η διαφορά είναι ότι το Ιράν διεξάγει πλέον έναν πόλεμο απελπισίας, όπου τα μέλη των Φρουρών της Επανάστασης, που συμμετέχουν στις εκτοξεύσεις των πυραύλων, γνωρίζουν ότι μπορεί να μην έχουν παρά λίγα λεπτά ζωής ύστερα από κάθε εκτόξευση, λόγω της ταχύτητας επιλογής στόχων σε έναν πόλεμο, όπου δεσπόζει η τεχνητή νοημοσύνη, η οποία συμπιέζει τη λεγόμενη «αλυσίδα εξόντωσης» (kill chain).
Το Ιράν, άλλωστε, έχει ετοιμάσει αποθέματα βαλλιστικών πυραύλων με τα οποία φιλοδοξεί να εξαντλήσει τα αναχαιτιστικά μέσα του Ισραήλ και των ΗΠΑ ή, έστω, να επιφέρει μεγάλο κόστος από τη σπατάλη τους. Η Υεμένη δεν διαθέτει ανάλογο οπλοστάσιο και δείχνει να σκέφτεται τους όρους επιβίωσης του καθεστώτος με μεγαλύτερο πραγματισμό. Άλλωστε τα συναφή προηγούμενα αποκεφαλισμού της ιρανικής ηγεσίας, συμπεριλαμβανομένου του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, αλλά και του επικεφαλής της Χεζμπολάχ Χασάν Νασράλα, πιστοποιούν τις δυνατότητες του Ισραήλ για χτυπήματα ακριβείας σε πολλαπλά μέτωπα.
Γίνονται βεβαίως διαδηλώσεις χιλιάδων λαού σε υποστήριξη του Ιράν, όπως αυτή της 6ης Μαρτίου στην Πλατεία Αλ-Σαμπίν στη Σαναά. Όμως οι διαδηλώσεις έχουν το «καλό» ότι, σε αντίθεση με την εκτόξευση βαλλιστικών πυραύλων, δεν αφήνουν ηλεκτρονικά σήματα που θα οδηγούσαν σε άμεση στοχοποίηση.
Προς εξάντληση των αποθεμάτων τους;
Η σύντονη πολεμική δραστηριότητα των Χούθι το 2023-2025, όταν παρενόχλησαν συστηματικά τη ναυσιπλοΐα στα στενά Μπαμπ ελ-Μαντέμπ μεταξύ Υεμένης και Τζιμπουτί, καθώς και στην Ερυθρά Θάλασσα εν γένει, εξάντλησε μεγάλο μέρος των αποθεμάτων, αλλά και επέτρεψε τη στοχοποίηση της υποστηρικτικής υποδομής, η οποία βομβαρδίστηκε έντονα μέχρι το τέλος του 2025. Ειδικά τον Οκτώβριο 2024 αμερικανικά Β-2 Spirit στελθ βομβαρδιστικά κατέστρεψαν υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης πυραύλων, ενώ διαλύθηκαν επίσης δεκάδες εκτοξευτήρες και ραντάρ.
Υπήρξε, όμως, παράλληλα και ένας οργανωμένος αποκλεισμός που κατέστησε δυσχερή τον ανεφοδιασμό με βαλλιστικούς πυραύλους, drones και άλλα επιθετικά μέσα από το Ιράν. Τον περασμένο Ιούλιο, οι αμερικανικές δυνάμεις κατάσχεσαν 750 τόνους εξοπλισμού προερχόμενου από το Ιράν. Στις επιθέσεις άλλωστε του Αυγούστου 2025 είχε εξοντωθεί επίσης ο αρχηγός του γενικού επιτελείου των ενόπλων δυνάμεων Μουχάμαντ αλ-Γχαμάρι, καθώς και διοικητές και τεχνικοί, των οποίων η τεχνογνωσία δεν ήταν εύκολο να αναπληρωθεί.
Βεβαίως, οι Χούθι έχουν αποκτήσει την ικανότητα εγχώριας κατασκευής επιθετικών όπλων. Το γεγονός αυτό πιστοποιείται και από το ότι το υλικό με προέλευση το Ιράν που κατασχέθηκε τη διετία 2024-2025 δεν ήταν πλήρη όπλα, αλλά συστατικά που θα βοηθούσαν την εντόπια παραγωγή. Ωστόσο, η συστηματικότητα των κατασχέσεων έχει καταστήσει την παραγωγή αυτή πολύ δυσχερή, καθώς πολλά από τα συστατικά, όπως ανιχνευτές, κινητήρες και ηλεκτρονικά στοιχεία καθοδήγησης των πυραύλων χρειάζονται έξωθεν αποστολή.
Φαίνεται ότι η εντατική προσπάθεια να αποκοπεί η αλυσίδα εφοδιασμού της Υεμένης από το Ιράν έχει αποδώσει σημαντικούς καρπούς, παρά το γεγονός ότι υπάρχουν πάντα και εναλλακτικές διαδρομές λ.χ. και εν μέρει χερσαίες.
Η διπλωματία ΗΠΑ και Σαουδικής Αραβίας
Είναι, όμως, σημαντικές και οι διπλωματικές αλλαγές. Η εκεχειρία του Μαΐου 2025 με τις ΗΠΑ, με τη μεσολάβηση του Ομάν, είχε οδηγήσει σε αναγνώριση των Χούθι ως συνομιλητή της Ουάσινγκτον. Το γεγονός αυτό δεν άλλαξε απολύτως κατά τον 12ήμερο πόλεμο του Ιουνίου 2025. Τώρα θα θεωρείτο άφρον να ελκυστεί η αμερικανική μήνη τη στιγμή που τα αεροπλανοφόρα των ΗΠΑ είναι τόσο κοντά στην Υεμένη.
Μια σημαντική λεπτομέρεια είναι ότι η συνθήκη της εκεχειρίας περιλάμβανε το να μη στοχοποιούν οι ΗΠΑ και οι Χούθι ο ένας τον άλλο και έτσι εξασφάλιζε την ελεύθερη ναυσιπλοΐα. Δεν αναφερόταν στις σχέσεις των Χούθι με το Ισραήλ. Αυτό σημαίνει ότι οι Χούθι τυπικά είναι σύμφωνοι με τους όρους της εκεχειρίας στον βαθμό που τα στενά του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ είναι ανοικτά, ακόμη κι όταν απειλούν ανοικτά το Ισραήλ.
Όμως, στον παρόντα πόλεμο έως εσχάτων για την ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος, μια τυχόν έμπρακτη συμμαχία με το Ιράν θα συνεπαγόταν κατ’ εξοχήν το να καταστούν τα στενά Μπαμπ ελ-Μαντέμπ ένα σημείο στραγγαλισμού της διεθνούς οικονομίας, το οποίο θα ακύρωνε το πνεύμα και το γράμμα της συμφωνίας με τις ΗΠΑ, με τρόπο που δεν έγινε λ.χ. με τα σποραδικά χτυπήματα προς το Ισραήλ τον Ιούνιο του 2025.
Κατά δεύτερον, φαίνεται ότι η Σαουδική Αραβία, η οποία υπογείως πλην σαφώς υποστηρίζει τον πόλεμο εναντίον του Ιράν, έχει βρει έναν modum vivendi με τους Χούθι που έχει οδηγήσει σε σχετική ειρήνευση στην περιοχή με την κρίσιμη μεσολάβηση του Ομάν. Οι Χούθι πλέον δεν συμπεριφέρονται ως «αντιπρόσωπος» σε έναν «πόλεμο διά αντιπροσώπων», αλλά ως μια κυβερνητική συνιστώσα σε μια Υεμένη που αναζητεί το ομοσπονδιακό μέλλον της.
Ο ίδιος ο όρος «πόλεμος δι’ αντιπροσώπων» μπορεί να είναι παραπλανητικός, καθώς φαίνεται ότι στη Μέση Ανατολή δρώντες όπως οι Χούθι είναι αυτόνομοι και δεν λειτουργούν απλώς ως αντιπρόσωποι του Ιράν, παρά μόνο στον βαθμό που αυτό είναι επωφελές για τους δικούς τους ανεξάρτητους σκοπούς.
Η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας ως διαπραγματευτικό χαρτί
Η στάση των Χούθι είναι, λοιπόν, πιθανό να οφείλεται και σε πολιτικό πραγματισμό. Η υποστήριξη προς το Ιράν αποτελούσε μονόδρομο για όσο καιρό η Τεχεράνη προμήθευε τους Χούθι με εξοπλισμό, συνδράμοντας στην οικοδόμηση ενός αποθέματος από πυραύλους και drones, και τους βοηθούσε οικονομικώς. Ο αποδεκατισμός της Χαμάς και της Χεζμπολάχ, ακολουθούμενος από τον αποκεφαλισμό της ιρανικής ηγεσίας, σημαίνει ότι το Ιράν δεν αποτελεί πλέον περιφερειακή δύναμη.
Η ηγεσία των Χούθι φαίνεται να είναι εφεκτική, διερωτώμενη αν το Ιράν θα διαθέτει στο μέλλον την ικανότητα να υποστηρίζει αποτελεσματικά ένα δίκτυο πολέμων που συμβατικά αποκαλούμε «πολέμους διά αντιπροσώπων». Σημειωτέον, εξάλλου, ότι στην αραβική χερσόνησο η υποστήριξη του Ιράν δεν διαθέτει την ίδια αίγλη με αυτήν των Παλαιστινίων.
Από το 2023 η συμπαράταξη των Χούθι με τον αγώνα των Παλαιστινίων τους είχε βοηθήσει να κερδίσουν σε τοπική δημοφιλία έναντι της αντίπαλης διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης, η οποία έχαιρε υποστήριξης από τη Σαουδική Αραβία. Το Ιράν, αντιθέτως, δεν είναι εξίσου δημοφιλές και η υποστήριξή του δεν προσδίδει αυτομάτως συμβολική νομιμότητα.
Παραμένει το γεγονός ότι ακόμη και με αποδεκατισμένες δυνάμεις, οι Χούθι διαθέτουν τη δυνατότητα να καταστήσουν τα στενά Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, στη νότια είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας, ένα δεύτερο «σημείο στραγγαλισμού» μετά τα στενά του Ορμούζ. Φαίνεται ότι αντί να αντιμετωπίσουν αυτή τη δυνατότητα ως μια ευκαιρία υπονόμευσης της παγκόσμιας οικονομίας, κατά το παράδειγμα του Ιράν, η ηγεσία των Χούθι τη βλέπει μάλλον ως διαπραγματευτικό χαρτί για μια πιθανή νομιμοποίησή της από την αμερικανική κυβέρνηση.
Η διοίκηση Τραμπ δείχνει να πριμοδοτεί την τέχνη του deal έναντι των παγίων κανόνων και συμμαχιών, και οι Χούθι μπορούν να προτείνουν σε μια διαπραγμάτευση την ασφάλεια των στενών για τη διεθνή ναυσιπλοΐα. Είναι αλήθεια ότι η αναγνώριση της Σομαλιλάνδης από το Ισραήλ δείχνει προς την κατεύθυνση πιθανών δυναμικών λύσεων και σε αυτή τη γωνιά της Μέσης Ανατολής και Αφρικής. Όμως, αυτό μάλλον έχει ως αποτέλεσμα η ηγεσία των Χούθι να επιδιώκει καλές σχέσεις με τις ΗΠΑ με σκοπό την αναγνώριση του καθεστώτος τους σε μια ομοσπονδιακή Υεμένη.
Η ασταθής ισορροπία στην Υεμένη παραμένει ευάλωτη και θα μπορούσε να διαταραχθεί αν ένας σύμμαχος των ΗΠΑ, όπως το Ισραήλ ή και η Σαουδική Αραβία, αποφάσιζε να αναλάβει εκ νέου δυναμική δράση ενάντια στους Χούθι. Στον βαθμό που με πρόθεση των ΗΠΑ κάτι παρόμοιο δεν συμβαίνει, η συμφωνημένη από τον περασμένο Μάιο σταθερότητα της ναυσιπλοΐας καθίσταται μάλλον μια ευκαιρία για ζυμώσεις σε μια πολυκαιρισμένη εμφύλια αναμέτρηση που βρίσκεται σε ύφεση.
