«Δεν θέλω απαραίτητα να είμαι η φωνή μιας κοινότητας· θέλω απλώς να τραγουδώ τα τραγούδια μου», λέει στο ΒΗΜΑ η Κρίστι Ντάσιελ, μία από τις πιο ενδιαφέρουσες φωνές της σύγχρονης αμερικανικής τζαζ και διπλά υποψήφια για Grammy,  καθώς μας απαντά για όλα εκείνα που την ώθησαν να δώσει τη δική της εκδοχή σε ένα κλασικό δίσκο που ένωσε πριν 6 δεκαετίες την τζαζ με τους πολιτικούς αγώνες των Αφροαμερικανών, το «We Insist».

Από σήμερα και για λίγες μέρες θα βρίσκεται στη σκηνή του Half Note, για τις πρώτες της (και ευελπιστούμε όχι τελευταίες) εμφανίσεις της στην Ελλάδα.  Στη συζήτησή μας αναφέρεται στη σχέση της μουσικής με την πολιτική πραγματικότητα, στις προκλήσεις της καλλιτεχνικής ζωής και στον τρόπο με τον οποίο η τζαζ συνεχίζει να αφηγείται την ιστορία του παρόντος.

Το πιο πρόσφατο άλμπουμ σας είναι μια αναβίωση του «We Insist», ενός εμβληματικού δίσκου της δεκαετίας του ’60 που συνδέθηκε στενά με το κίνημα για τα πολιτικά δικαιώματα των Αφροαμερικανών. Πιστεύετε ότι η δεκαετία του ’60 βρίσκεται σε πολιτικό «διάλογο» με τη σημερινή εποχή του Τραμπ -και αν ναι, με ποιους τρόπους;

Ναι, σίγουρα. Νιώθω πως εξακολουθούμε να παλεύουμε για ορισμένες από τις ίδιες ελευθερίες σήμερα, όπως και στη δεκαετία του ’60. Ειδικά σε ζητήματα φυλετικής αδικίας, συστημικής καταπίεσης, παράλογων δολοφονιών, επιθέσεων κατά των μεταναστών, έμφυλης ανισότητας, πληθωρισμού, άδικων και, ειλικρινά, μη βιώσιμων μισθών. Αντιμετωπίζουμε όλα αυτά τα ζητήματα με πολύ απτό τρόπο στην εποχή του Τραμπ, δυστυχώς.

Η ιστορία της μαύρης κοινότητας αποτελεί κεντρικό θέμα στις ηχογραφήσεις σας. Ιστορικά, σπουδαίες Αφροαμερικανίδες της τζαζ έγιναν η φωνή ολόκληρης μιας κοινότητας. Αισθάνεστε ότι συνεχίζετε αυτή την παράδοση;

Με έναν τρόπο, ναι! Αλλά πιστεύω επίσης ότι οι μαύρες γυναίκες έχουν μερικές φορές επωμιστεί άδικα την ευθύνη να είναι η φωνή μιας ευρύτερης κοινότητας. Η ίδια μας η ύπαρξη είναι βαθιά πολιτική, ενσαρκώνουμε την πολιτική και, έτσι, απλώς και μόνο επειδή υπάρχουμε γινόμαστε αυτή η «φωνή». Δεν επιθυμώ απαραίτητα αυτή την ευθύνη. Θέλω απλώς να τραγουδώ τα τραγούδια μου, να τα στέλνω στον κόσμο και να τα αφήνω να κάνουν αυτό που είναι να κάνουν. Η μουσική μου συχνά καταλήγει να μιλά για την αδικία που βλέπω γύρω μου, γιατί η μουσική είναι αντανάκλαση της ζωής που ζούμε. Και αυτό με χαροποιεί· απλώς δεν θέλω να γίνει αυτό ο μοναδικός στόχος της δουλειάς ή της φωνής μου, ούτε θέλω οι άνθρωποι να αγνοήσουν άλλα θέματα που υπάρχουν στη μουσική μου.

«Σε αυτή την εποχή λογοκρισίας ίσως χρειαστεί να ψάξουμε πιο συνειδητά για την τέχνη που μιλά στους φόβους μας».

Σας ανησυχεί ότι ίσως μια μέρα δεν θα αισθανόμαστε πλέον την ανάγκη οι τραγουδιστές να δίνουν φωνή στις ελπίδες και τους φόβους μας; Η εποχή μας μοιάζει ολοένα και πιο κυνική και είμαστε πιο απομονωμένοι…

Όχι, όχι ιδιαίτερα. Νομίζω ότι οι άνθρωποι θα συνεχίσουν να δημιουργούν μουσική και τέχνη που τους φαίνεται σημαντική. Θα υπάρχουν καλλιτέχνες που θα γράφουν για πιο ελαφριά θέματα,  φωτίζοντας τις λιγότερο καθοριστικές πτυχές της ζωής μας, και άλλοι που θα γράφουν με μεγαλύτερο βάθος, δίνοντας φωνή σε όσα νιώθουμε και βλέπουμε μέσα στην ψυχή μας. Πιστεύω ότι κάθε μορφή τέχνης έχει μια λειτουργία, άρα πρέπει να υπάρχει χώρος για όλες. Νομίζω πάντως ότι σε αυτή την εποχή λογοκρισίας ίσως χρειαστεί να ψάξουμε πιο συνειδητά για την τέχνη που μιλά στους φόβους μας.

Διαθέτετε ένα πλούσιο ακαδημαϊκό υπόβαθρο. Έχει λειτουργήσει αυτό ως εμπόδιο στην ερμηνεία σας, δηλαδή νιώθετε καμιά φορά ότι υπεραναλύετε τα πράγματα, όταν αυτό που χρειάζεται είναι καλλιτεχνικό ένστικτο;

Σίγουρα υπήρξε μια περίοδος στη ζωή μου, όσο ήμουν στο πανεπιστήμιο και λίγο μετά την αποφοίτηση μου, που ένιωθα έτσι. Πάσχιζα να ισορροπήσω τις σπουδές μου στη μουσική μου με μια πιο ακατέργαστη προσέγγιση. Τώρα αυτό δεν συμβαίνει τόσο συχνά. Νομίζω ότι υπάρχει μια ισορροπία και έχω μάθει πως υπάρχει χρόνος και χώρος και για τα δύο. Δεν τα βλέπω πια να συγκρούονται. Τα βλέπω να συνυπάρχουν και να «βγαίνουν στο παιχνίδι» όταν το χρειάζομαι.

Έχετε χτίσει μια σημαντική καριέρα τόσο ως τραγουδίστρια της τζαζ όσο και ως καθηγήτρια φωνητικής. Με αυτή την έννοια, αποτελείτε ζωντανή διάψευση του κλισέ «Όσοι μπορούν, κάνουν· όσοι δεν μπορούν, διδάσκουν» δεν ισχύει. Σας επηρέασε ποτέ αυτό το στερεότυπο;

Ναι, με έχει απασχολήσει όσο καιρό διδάσκω. Πριν από περίπου δέκα χρόνια βρέθηκα να διδάσκω πολύ περισσότερο απ’ όσο φανταζόμουν ότι θα έκανα σε εκείνη τη φάση της ζωής μου. Έτσι ένιωθα συχνά το συναίσθημα ότι ίσως δεν ήμουν αρκετά καλή για να «κάνω», δηλαδή να βρίσκομαι κυρίως στη σκηνή. Και ακόμη και τώρα, κάποιες φορές, προσπαθώ να το διαχειριστώ όταν διδάσκω περισσότερο απ’ όσο δίνω συναυλίες. Όμως φυσικά αυτό το κλισέ δεν είναι αληθινό. Πολλοί από τους σπουδαιότερους δασκάλους μου είναι οι καλύτεροι ερμηνευτές που έχω γνωρίσει και, ακόμη κι αν δεν διδάσκουν σε μια φυσική αίθουσα, είναι σπουδαίοι παιδαγωγοί.

Οι διαδοχικές υποψηφιότητες για Grammy σάς βοηθούν να αποκτήσετε μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση ή δημιουργούν και μια πίεση, ένα αίσθημα ευθύνης να παραμείνετε το ίδιο συνεπής στο μέλλον;

Σίγουρα μου έδωσαν αυτοπεποίθηση. Ξέρω ότι δεν μπορούμε να βασιζόμαστε στην εξωτερική αναγνώριση για να καθορίσουμε την αξία μας, αλλά για μένα οι υποψηφιότητες για Grammy με βοήθησαν να πιστέψω σε κάτι που υπήρχε πάντα μέσα μου. Μακάρι να μην χρειαζόταν να περιμένω κάτι τέτοιο για να πιστέψω στον εαυτό μου, αλλά αυτή είναι η δική μου αλήθεια. Πίεση ιδιαίτερη δεν νιώθω. Και καθώς καταλαγιάζει η «σκόνη» σχετικά με τα Grammy, αρχίζω να συνειδητοποιώ ότι δεν χρειάζεται να πιέζω τον εαυτό μου ώστε να είναι τέλειος ή να τα κάνει όλα τέλεια. Το μόνο που μπορώ και έχω πρόθεση να κάνω είναι να παραμένω ο εαυτός μου, αληθινή και αυθεντική. Ελπίζω αυτό να μεταφράζεται σε καλλιτεχνική δημιουργία.

Πρώτη φορά στην Ελλάδα, πρώτη φορά στην Αθήνα: Ποιες είναι οι προσδοκίες σας από τις ζωντανές εμφανίσεις που θα δώσετε;

Είμαι πραγματικά ενθουσιασμένη που θα γνωρίσω τους ανθρώπους και τον πολιτισμό της Ελλάδας! Θέλω να δοκιμάσω το εξαιρετικό φαγητό και να απολαύσω την πόλη. Μουσικά, ανυπομονώ να συνεχίσω να χτίζω πράγματα με αυτή την μπάντα. Με αυτό το σχήμα δουλεύουμε μαζί ως ομάδα, κάθε φορά που έρχομαι στην Ευρώπη, οπότε δεν βλέπω την ώρα να συνεχίσουμε να καλλιεργούμε μεταξύ μας αυτή τη μουσική εμπιστοσύνη και να ρισκάρουμε καλλιτεχνικά.

Αγοράστε εισιτήριο για τη συναυλία της Κρίστι Ντάσιελ από το InTickets.