Να αποκωδικοποιήσει τις καινοφανείς ισορροπίες που διαμορφώνονται στην Ανατολική Μεσόγειο μετά το ξέσπασμα του νέου πολέμου στη Μέση Ανατολή, αλλά και να εκτιμήσει τους κινδύνους που ενδεχομένως να προκύπτουν για το ελληνικό σύστημα ασφαλείας, την οικονομία, τη ναυτιλία, το μεταναστευτικό, αλλά και τους Έλληνες πολίτες που βρίσκονται στις αραβικές χώρες, καλείται η Αθήνα.

Η κατάσταση είναι εξαιρετικά περίπλοκη, εξ ου και τα κέντρα λήψης των αποφάσεων στο Μέγαρο Μαξίμου, το Υπουργείο Εξωτερικών και το Υπουργείο Άμυνας είναι σε διαρκή εγρήγορση.

Η διπλωματική θέση της Αθήνας

Αρχικά, η Αθήνα δια του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Γιώργου Γεραπετρίτη ανέπτυξε τη διπλωματική στάση έναντι της αμερικανο-ισραηλινής επίθεσης κατά του Ιράν, προτάσσοντας τη θέση ότι ο «έλεγχος του πυρηνικού και βαλλιστικού προγράμματος, ώστε να μην αποκτήσει το Ιράν πυρηνικό όπλο, αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για τη σταθερότητα και την ειρήνη στην περιοχή».

Η ελληνική πρωτεύουσα ουσιαστικά συντάχθηκε με την επιχειρηματολογία που ανέπτυξε διεθνώς ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ώστε να αιτιολογήσει την αεροπορική και πυραυλική επιδρομή καθώς και την εξόντωση του θρησκευτικού ηγέτη του Ιράν, Χαμενεΐ.

Παραλλήλως, η Αθήνα στέκεται στην την ανάγκη σεβασμού του διεθνούς δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, εννοώντας προφανώς επί του πεδίου των επιχειρήσεων, κάτι φυσικά που όπως γίνεται αντιληπτό είναι δύσκολο να τηρηθεί σε τέτοιες περιπτώσεις ευρύτατων πολεμικών επεμβάσεων.

Στρατηγικές συνεργασίες

Οι θέσεις της Αθήνας αναπτύχθηκαν χθες στο έκτακτο Συμβούλιο των υπουργών Εξωτερικών, με τον Γιώργο Γεραπετρίτη να εκφράζει την πρόθεση της χώρας να επιδείξει αλληλεγγύη στους συμμάχους της Αθήνας στον Κόλπο, σε μια κίνηση δια της οποίας αποδεικνύεται ότι η ελληνική κυβέρνηση δίνει ιδιαίτερο βάρος στις συνέργειες που έχει αναπτύξει τα τελευταία χρόνια στην περιοχή, όπως στην περίπτωση της αμυντικής συνεργασίας με την Σαουδική Αραβία, η οποία δέχεται πλήγματα από το Ιράν, όπου και έχει αναπτυχθεί ελληνική συστοιχία Patriot.

Στην Αθήνα γνωρίζουν ότι εν μέσω αυτής της νέας, ταραγμένης γεωπολιτικής πραγματικότητας απαιτούνται στιβαρές συμμαχίες, όπως αυτές με το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες, είτε κατά μόνας είτε στο σχήμα της 3+1 συνεργασίας, δηλαδή Ελλάδα-Κύπρος- Ισραήλ και Ηνωμένες Πολιτείες.

Το δε χτύπημα στην Κύπρο αναδεικνύει την επικίνδυνη εγγύτητα της Ανατολικής Μεσογείου στη γραμμή πυρός της Μέσης Ανατολής, σε ένα σκηνικό που λόγω των νέων πολεμικών τεχνολογιών (πχ drones) αποκτά χαρακτηριστικά ενιαίου πεδίου.

Μπορεί όπως ανακοίνωσε ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας να προκλήθηκαν μόνο μικρές υλικές ζημιές, η ουσία όμως είναι ότι το ελληνικό και το ελληνοκυπριακό σύστημα ασφαλείας εφάπτονται στην κινούμενη άμμο της Μέσης Ανατολής.

Τι συζητά το ΚΥΣΕΑ

Τα ζητήματα αυτά συζητήθηκαν, μεταξύ άλλων, στο ΚΥΣΕΑ που συνεδρίασε το Σάββατο, ενώ όπως έγινε σήμερα γνωστό ο υπουργός Άμυνας Νίκος Δένδιας καθιέρωσε κάθε πρωί στις 08:00 σύσκεψη στο Πεντάγωνο προκειμένου να αξιολογούνται «οι εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής». Το ΓΕΕΘΑ εφαρμόζει πλήρως τα προβλεπόμενα πρωτόκολλα, καθώς και ότι έχουν ληφθεί τα αναγκαία μέτρα ασφαλείας.

Πυρετός συσκέψεων στο Μαξίμου – Τι εξετάζουν

Ψηλά στις ελληνικές προτεραιότητες είναι η ασφάλεια των Ελλήνων πολιτών που διαμένουν ή βρίσκονται για επαγγελματικούς ή άλλους λόγους στη Μέση Ανατολή. Προς αυτήν την κατεύθυνση ο Κυριάκος Μητσοτάκης συγκάλεσε τηλεδιάσκεψη με τους επικεφαλής των πρεσβειών και των προξενείων της Ελλάδας στο Ιράν και τη Μέση Ανατολή.  Αντιστοίχως έπραξε χθες το βράδυ ο κ. Γεραπετρίτης, ο οποίος και ενημερώθηκε για την κατάσταση που επικρατεί στο πεδίο.

Η Αθήνα προς ώρας εξετάζει τα διάφορα σενάρια επαναπατρισμού Ελλήνων από τη Μέση Ανατολή, επιχείρηση όμως που θα καταστεί εφικτή μόνο όταν ανοίξει ο εναέριος χώρος. Έως τότε οι κατά τόπους πρεσβείες καταγράφουν τα στοιχεία των Ελλήνων, καθώς και πιθανά αιτήματα επαναπατρισμού. Σε αυτές τις πλατφόρμες οι Έλληνες μπορούν να καταχωρούν τα αιτήματά τους.

Η πρώτη προτεραιότητα

Σύμφωνα με τις έως τώρα πληροφορίες, όταν ανοίξει ο εναέριος χώρος και εφόσον οι συνθήκες το επιτρέπουν και υπάρχουν αιτήματα επαναπατρισμού, τότε πρώτη προτεραιότητα θα είναι να εξασφαλιστούν θέσεις με εμπορικές πτήσεις που εκ των πραγμάτων θα δρομολογηθούν με μεγαλύτερη συχνότητα. Πάντως, στην πρεσβεία της Τεχεράνης δεν υπάρχουν αιτήματα επαναπατρισμού.

Πρέπει βεβαίως να σημειωθεί ότι οι αριθμοί των Ελλήνων που βρίσκονται ειδικά στις αραβικές χώρες είναι εξαιρετικά μεγάλοι, άρα δεν μπορούμε να μιλάμε για επιχειρήσεις επαναπατρισμού κλίμακας που έχουμε δει στο παρελθόν. Για παράδειγμα στο Άμπου Ντάμπι (Εμιράτα) κατοικούν περίπου 15.000 Έλληνες.

Η Αθήνα δίνει έμφαση στο ζήτημα της θαλάσσιας ασφάλειας, όχι μόνο στα Στενά του Ορμούζ, αλλά και ευρύτερα, καθώς είναι γνωστό ότι η ελληνική ναυτιλία διαθέτει έναν από τους μεγαλύτερους στόλους παγκοσμίως.

Σύμφωνα με σχετική ενημέρωση του υπουργού Ναυτιλίας Βασίλη Κικίλια, το Κέντρο Επιχειρήσεων βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία με τις εταιρείες που έχουν ελληνικά πλοία στην περιοχή και παρέχει οδηγίες και συστάσεις στη ναυτιλιακή κοινότητα για τις εξελίξεις. «Βρισκόμαστε σε αυξημένη επιχειρησιακή ετοιμότητα και κάνουμε ό,τι απαιτείται, για τη διασφάλιση της μέγιστης δυνατής προστασίας της ελληνικής ναυτιλίας και των Ελλήνων ναυτικών», προσθέτει ο υπουργός.

Τι θα κρίνει τις οικονομικές επιπτώσεις

Όσο δε για τις οικονομικές επιπτώσεις, αυτές θα κριθούν από δύο παράγοντες: Τη διάρκεια του πολέμου και το αν θα παραμείνουν κλειστά τα στενά του Ορμούζ. Φυσικά, εξελίξεις όπως η ιρανική επίθεση στις εγκαταστάσεις της Aramco οδηγούν αυτομάτως σε αύξηση των τιμών του πετρελαίου παγκοσμίως.