Μια νέα μεγάλη μελέτη φέρνει στο φως τρία υπάρχοντα γνωστά φάρμακα τα οποία μπορούν πιθανότατα να παίξουν έναν σημαντικό αναπάντεχο καινούργιο ρόλο ενάντια στη νόσο Αλτσχάιμερ.
Διεθνής ομάδα επιστημόνων με επικεφαλής ερευνητές του Πανεπιστημίου του Εξετερ ανέλυσε περισσότερα από 80 υπάρχοντα φάρμακα στο πλαίσιο της αναζήτησης νέων (αλλά ουσιαστικώς παλαιών) αποτελεσματικών θεραπειών για την Αλτσχάιμερ και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τρία εξ αυτών αποτελούν άκρως υποσχόμενους υποψηφίους: πρόκειται συγκεκριμένα για το εμβόλιο ενάντια στον έρπητα ζωστήρα (Zostavax), το φάρμακο σιλδεναφίλη (Viagra) που χορηγείται ενάντια στη στυτική δυσλειτουργία και το φάρμακο ριλουζόλη που χρησιμοποιείται σε ασθενείς με νόσο του κινητικού νευρώνα.
Το πιο υποσχόμενο φάρμακο
Όπως αναφέρεται σε σχετική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Alzheimer’s Research and Therapy», μεταξύ των τριών σκευασμάτων εκείνο που εμφανίζεται ως το πιο υποσχόμενο για επαναστόχευση είναι το εμβόλιο για τον έρπητα ζωστήρα.
Η αξία της επαναστόχευσης υπαρχόντων φαρμάκων
Η επαναστόχευση υπαρχόντων φαρμάκων αποτελεί μια άκρως ελκυστική επιλογή αν αναλογιστεί κάποιος ότι η ανάπτυξη ενός νέου φαρμάκου μπορεί να διαρκέσει 10-15 χρόνια και να κοστίσει δισεκατομμύρια ευρώ – και όλα αυτά χωρίς να υπάρχει εγγύηση επιτυχίας. Με δεδομένο ότι η επαναστόχευση αφορά φάρμακα που έχουν ήδη αποδείξει την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητά τους στον πληθυσμό, προσφέρει μια ταχεία, ασφαλή και πολύ πιο φθηνή οδό για την εύρεση νέων θεραπειών για πλήθος νόσων.
Διεθνής ομάδα ειδικών, ανάλυση 80 φαρμάκων
Στη νέα μελέτη συμμετείχε διεθνής ομάδα 21 ειδικών στην άνοια από πανεπιστήμια, νοσοκομεία και φαρμακοβιομηχανίες ενώ το δικό τους «παρών» έδωσαν και ασθενείς με Αλτσχάιμερ. Εξετάστηκαν 80 υπάρχοντα φάρμακα με στόχο να εντοπιστούν τα πιο υποσχόμενα σε ό,τι αφορά την πρόληψη και τη θεραπεία της Αλτσχάιμερ, η οποία αφορά ποσοστό μεγαλύτερο του 50% επί του συνόλου των περιπτώσεων άνοιας. Σήμερα οι διαφορετικές μορφές άνοιας πλήττουν περί τα 60 εκατομμύρια άτομα παγκοσμίως, αριθμός που εκτιμάται ότι θα εκτοξευθεί σε πάνω από 150 εκατομμύρια το 2050.
Το προφίλ του τοπ 3 των υποψηφίων
Μετά από πολλαπλούς κύκλους αναλύσεων, το πάνελ των ειδικών επέλεξε τα τρία φάρμακα, καθένα εκ των οποίων επελέγη επειδή στοχεύει βιολογικές διεργασίες που συνδέονται με την Αλτσχάιμερ καθώς και επειδή έχει δώσει ενθαρρυντικά αποτελέσματα σε κυτταρικές μελέτες και μελέτες σε ζώα ενώ παράλληλα θεωρείται ασφαλές για χρήση σε μεγαλύτερους σε ηλικία ανθρώπους.
Ας δούμε όμως αναλυτικότερα το προφίλ του τοπ 3 των υποψηφίων που προέκυψαν από τη μελέτη:
· Το εμβόλιο του έρπητα ζωστήρα: Μελέτες έχουν δείξει πιθανή σύνδεση μεταξύ του ιού που προκαλεί τον έρπητα ζωστήρα (πρόκειται για τον ιό της ανεμευλογιάς) και της άνοιας. Είναι γνωστό ότι αλλαγές στο ανοσοποιητικό σύστημα παίζουν ρόλο στην Αλτσχάιμερ και το συγκεκριμένο εμβόλιο αλληλεπιδρά με το ανοσοποιητικό σύστημα με τρόπο που πιθανώς εξουδετερώνει τις επιβλαβείς αλλαγές του.
· Σιλδεναφίλη: Στοιχεία μαρτυρούν ότι πιθανώς προστατεύει τα νευρικά κύτταρα και μειώνει την εναπόθεση της πρωτεΐνης ταυ η οποία συσσωρεύεται στον εγκέφαλο των ασθενών με Αλτσχάιμερ. Πειράματα σε ποντίκια έδειξαν ότι η σιλδεναφίλη βελτιώνει τη σκέψη και τη μνήμη, πιθανώς επειδή αυξάνει τη ροή του αίματος προς τον εγκέφαλο.
· Ριλουζόλη: Μελέτες σε ζώα έδειξαν ότι το φάρμακο αυτό που χορηγείται για τη νόσο του κινητικού νευρώνα βελτίωσε τη γνωστική ικανότητα και μείωσε τα επίπεδα της πρωτεΐνης ταυ στον εγκέφαλο των πειραματοζώων.
Με βάση αυτά τα πρώτα ευρήματά τους οι ερευνητές ζητούν τη διεξαγωγή κλινικών δοκιμών προκειμένου να αποδειχθεί εάν τα φάρμακα αυτά βοηθούν πράγματι ασθενείς που εμφανίζουν ήδη Αλτσχάιμερ ή αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξής της.
Τα πλεονεκτήματα του εμβολίου για τον έρπητα ζωστήρα
Πρέπει πάντως να σημειωθεί ότι μεταξύ των τριών κύριων υποψηφίων, την πρώτη θέση φαίνεται να κατακτά το εμβόλιο για τον έρπητα ζωστήρα. Και αυτό διότι συνδέεται με σημαντικά πλεονεκτήματα. Χορηγείται σε μόλις δύο δόσεις ενώ έχει αποδείξει εδώ και έτη την ασφάλεια του. Προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι άτομα που έλαβαν το συγκεκριμένο εμβόλιο αντιμετώπιζαν 16% λιγότερες πιθανότητες για Αλτσχάιμερ.
Μετά από αυτά τα πρώτα ευρήματα οι ερευνητές ελπίζουν να διεξαγάγουν μεγάλη κλινική δοκιμή του εμβολίου για τον έρπητα ζωστήρα ενάντια στην Αλτσχάιμερ στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Οι άλλοι πέντε υποψήφιοι της λίστας
Να σημειωθεί ότι στη λίστα των υποσχόμενων υποψηφίων ενάντια στην Αλτσχάιμερ μπήκαν πέντε επιπλέον φάρμακα τα οποία όμως δεν φάνηκε να είναι τόσο υποσχόμενα όσο τα τρία που προαναφέραμε. Αυτά ήταν η φινγκολιμόδη (χορηγείται στην πολλαπλή σκλήρυνση), η βορτιοξετίνη (χρησιμοποιείται σε ασθενείς με μείζονα καταθλιπτική διαταραχή), το μικρο- λίθιο (χορηγείται ενάντια στην κατάθλιψη), η δασατινίμπη (χορηγείται στη λευχαιμία) και η κυτισίνη (φυσικό αλκαλοειδές που χρησιμοποιείται κυρίως για τη διακοπή του καπνίσματος).
Απαιτούνται κλινικές δοκιμές
Όπως ανέφερε η δρ Αν Κορμπέτ, καθηγήτρια στην Ερευνα της Ανοιας από το Πανεπιστήμιο του Εξετερ «για να νικήσουμε την άνοια απαιτείται να εκμεταλλευθούμε όλες τις ερευνητικές οδούς – από το να χρησιμοποιήσουμε αυτά που ήδη ξέρουμε ως την ανακάλυψη νέων φαρμάκων που προλαμβάνουν ή θεραπεύουν τη νόσο.
Η επαναστόχευση φαρμάκων αποτελεί ζωτικό κομμάτι αυτού του ‘‘μείγματος’’ που μας βοηθά να μετατρέψουμε την ιατρική του σήμερα σε ό,τι αφορά μια νόσο στη θεραπεία του αύριο για μια άλλη νόσο». Η καθηγήτρια τόνισε πάντως ότι τα φάρμακα που τώρα φάνηκαν ως υποσχόμενα ενάντια στην Αλτσχάιμερ χρειάζεται να διερευνηθούν περαιτέρω προκειμένου να αποδειχθεί αν μπορούν να δράσουν προληπτικά ή θεραπευτικά απέναντί της. «Χρειάζεται να διεξαχθούν κλινικές δοκιμές προκειμένου να κατανοήσουμε την πραγματική αξία των φαρμάκων αυτών ενάντια στην Αλτσχάιμερ».
