Ο Ίλον Μασκ χτίζει ένα νέο αφήγημα γύρω από την SpaceX.

Καθώς η εταιρεία κατασκευής πυραύλων ετοιμάζεται να εισαχθεί στο χρηματιστήριο, ο Μασκ φαίνεται να εφαρμόζει τα διδάγματα που πήρε από την Tesla. Εκεί ενσωμάτωνε συχνά κάθε τεχνολογικό «θέμα» που τραβούσε την προσοχή της Wall Street, δημιουργώντας ενθουσιασμό γύρω από τις προοπτικές της αυτοκινητοβιομηχανίας.

Η συγχώνευση Space X και xAI και τα «κέντρα δεδομένων στο Διάστημα»

Τη Δευτέρα, ο Μασκ ανακοίνωσε ότι η SpaceX εξαγόρασε άλλη μία από τις ιδιωτικές του εταιρείες, την xAI. Ο συνδυασμός των δύο εταιρειών αποτιμάται στα 1,25 τρισ. δολάρια πριν από την αναμενόμενη είσοδο στο χρηματιστήριο, που ίσως γίνει ακόμη και μέσα στο καλοκαίρι. Η δημόσια προσφορά αναμένεται να συγκεντρώσει δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια για τεράστιους πυραύλους και κέντρα δεδομένων στο Διάστημα.

Η συγχώνευση —που πολλοί αποκαλούν «μεγα-συμφωνία»— πανηγυρίστηκε από τους θαυμαστές του Μασκ στο X, την πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης που ο ίδιος είχε προηγουμένως συγχωνεύσει με την xAI και η οποία πλέον αποτελεί τμήμα της SpaceX. Για τους υποστηρικτές του, ήταν ένα προφανές «πάντρεμα», αν και ίσως όχι τόσο ξεκάθαρο για άλλους.

Πέρα από την άντληση κεφαλαίων και τον ενθουσιασμό των επενδυτών, η συγχώνευση υποτίθεται ότι θα επιτρέψει στον Μασκ να δημιουργήσει μια ισχυρή «τάφρο» γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη.

Ο Μασκ θέλει μοντέλο iPhone για την εταιρεία

Στο καλύτερο σενάριο, η SpaceX/xAI θα μπορούσε να θυμίζει την περίπτωση του iPhone, όπου η Apple ελέγχει τόσο το hardware όσο και το software. Στην περίπτωση του Μασκ, αυτό θα σήμαινε έλεγχο των πυραύλων και των κέντρων δεδομένων σε τροχιά (hardware) και ταυτόχρονα του AI (software).

Αν καταφέρει να φτιάξει τα «τροχιακά κέντρα δεδομένων» και να παρέχει τα οφέλη που υπόσχεται σε σχέση με το κόστος, θα μπορούσε να καλύψει το σημαντικό προβάδισμα που έχουν η Google και η Microsoft στον χώρο του AI με τις επικερδείς cloud υποδομές τους.

«Η SpaceX απέκτησε την xAI για να δημιουργήσει τον πιο φιλόδοξο, καθετοποιημένο ολοκληρωμένο κινητήρα καινοτομίας στη Γη και πέρα από αυτήν», έγραψε ο Μασκ σε μήνυμα προς τους υπαλλήλους του.

Την προηγούμενη φορά δεν πήγε όπως το είχε σχεδιάσει

Ωστόσο, η ρητορική αυτή θυμίζει πώς η Tesla το 2016 περιέγραφε τη συγχώνευση με τη SolarCity, όπου ο Μασκ ήταν ο μεγαλύτερος μέτοχος και πρόεδρος της προβληματικής εταιρείας ηλιακών πάνελ. Τότε η εταιρεία είχε υποσχεθεί: «Θα είμαστε η μόνη καθετοποιημένη ολοκληρωμένη ενεργειακή εταιρεία στον κόσμο, προσφέροντας ολοκληρωμένα προϊόντα καθαρής ενέργειας στους πελάτες μας». Στην πράξη, ο συνδυασμός αποδείχθηκε μια κίνηση «διάσπασης προσοχής», καθώς η Tesla αδυνατούσε να παράγει το πρώτο της μαζικό αυτοκίνητο. Σήμερα η δραστηριότητα παραγωγής ηλιακής ενέργειας είναι πολύ πίσω στην ατζέντα —αν και έχει ξαναμπεί στο προσκήνιο καθώς ο Μασκ μιλάει για έναν γαλαξία στον οποίο τα διαστημικά του κέντρα χρειάζονται ηλιακά πάνελ.

Αυτό είναι σύμφωνο με την πιθανώς πιο διαχρονική κληρονομιά του Μασκ: την ανεπανάληπτη ικανότητά του να πείθει τους επενδυτές, ξανά και ξανά, να στηρίξουν τις φιλόδοξες ιδέες του. Αυτές οι «περιπέτειες» απαιτούσαν τεράστια κεφάλαια για να γίνουν πραγματικότητα ιδέες επιστημονικής φαντασίας, όμως τα αποτελέσματα είναι μεικτά. Με την Tesla, αξιοποίησε τη μόδα της «πράσινης τεχνολογίας», αργότερα τον ενθουσιασμό γύρω από τα αυτόνομα οχήματα, μετά τη φούσκα των κρυπτονομισμάτων και πλέον την ρομποτική. Η προοπτική της τεχνητής νοημοσύνης έχει κρατήσει την αποτίμηση της Tesla ψηλά, παρά τη πτώση των πωλήσεων νέων αυτοκινήτων τα τελευταία δύο χρόνια.

Ως ιδιωτική εταιρεία με επενδυτές που πίστεψαν στο όραμά του Μασκ, η SpaceX έχει σε μεγάλο βαθμό αποφύγει τα διάφορα σκαμπανεβάσματα της αγοράς.

Παρόμοια ρητορική από τον Μασκ

Όταν ο Μασκ περιέγραφε την αλλαγή κατεύθυνσης της Tesla σε εταιρεία ρομποτικής, χαρακτήριζε τη στιγμή «όχι απλώς ένα νέο κεφάλαιο για την Tesla, αλλά το ξεκίνημα ενός νέου βιβλίου».

Στη νέα συγχώνευση, ο Μασκ υιοθέτησε παρόμοιο ύφος: «Δεν πρόκειται απλώς για το επόμενο κεφάλαιο, αλλά για το νέο βιβλίο στην αποστολή της SpaceX και της xAI: Στόχος η ανάπτυξη για να δημιουργήσουμε έναν «συνειδητό ήλιο», να κατανοήσουμε το Σύμπαν και να επεκτείνουμε το φως της συνείδησης στα αστέρια».

Απογοητευμένος από την κριτική και τα «παιχνίδια» που έπρεπε να παίζει για χάρη της Wall Street, ο Μασκ είχε πει προ πολλού στους εργαζόμενους της SpaceX ότι δεν ήθελε να εισάγει την εταιρεία στο χρηματιστήριο. «Οι μετοχές δημόσιων εταιρειών, ιδιαίτερα όταν εμπλέκονται μεγάλες τεχνολογικές αλλαγές, υφίστανται ακραία μεταβλητότητα, τόσο για λόγους εσωτερικής εκτέλεσης όσο και για λόγους που δεν σχετίζονται με τίποτα άλλο πέρα από την κατάσταση της οικονομίας», έγραφε σε ένα σημείωμα το 2013, εν μέσω ενός ακόμα δράματος που περνούσε η Tesla. «Αυτό κάνει τους ανθρώπους να αποσπώνται από τη μανιοκαταθλιπτική φύση της μετοχής αντί να δημιουργούν εξαιρετικά προϊόντα».

Η Tesla εισήχθη στο χρηματιστήριο το 2010 για να συγκεντρώσει κεφάλαια για το όραμα του Μασκ για την αυτοκινητοβιομηχανία, που είναι μια επιχείρηση με υψηλές ανάγκες ρευστότητας και περιορισμένες πιθανότητες επιτυχίας. Την περίοδο εκείνη η ιδέα να συγκεντρώσει κανείς εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια ιδιωτικά -πόσο μάλλον δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια ήταν αδιανότη.

Σήμερα, η επιτυχία της Tesla έχει επιτρέψει στον Μασκ να κρατήσει την SpaceX ιδιωτική, ενώ η επενδυτική όρεξη για μια ακόμα «απίθανη» startup στον τομέα της παραγωγής συνεχίζει να αυξάνεται.

Το επόμενο βήμα

Η SpaceX, με την επιτυχία των επαναχρησιμοποιούμενων πυραύλων και των δορυφόρων χαμηλής τροχιάς, έχει ανοίξει τον δρόμο για την εμπορευματοποίηση του διαστήματος — και σήμερα, το μόνο που συγκεντρώνει μεγαλύτερο ενδιαφέρον από την οικονομία του διαστήματος είναι η AI. Εδώ ακριβώς δικαιολογείται και η λογική της συγχώνευσης SpaceX/xAI.

Η AI απαιτεί τεράστια κεφάλαια για τσιπ και κέντρα δεδομένων. Αυτό αποτελεί δοκιμασία για την ικανότητα, αλλά και την βούληση της αγοράς να επενδύσει. Πέρυσι η xAI αναμενόταν να «καίει» περίπου 13 δισ. δολάρια, όπως είχε σημειώσει η Wall Street Journal. Ο Μασκ δεν είναι μόνος του σε αυτή την αναζήτηση κεφαλαίων.

Η xAI, που ιδρύθηκε το 2023, δεν προσπαθεί απλά να καλύψει τη διαφορά με κολοσσούς όπως η Google, αλλά και με νέους παίκτες όπως η OpenAI και η Anthropic, που έχουν αντλήσει τεράστια κεφάλαια και σχεδιάζουν πιθανή δημόσια προσφορά φέτος.

Και για τη Tesla; Δεν είναι ακόμη στο παιχνίδι, αλλά η μακρινή συγχώνευση με τη SolarCity θυμίζει ότι η εταιρεία μπορεί να παίξει ρόλο στην ενεργειακή τροφοδότηση των διαστημικών AI κέντρων. Σύμφωνα με τον Μασκ, «η ηλιακή ενέργεια υποτιμάται. Ο καλύτερος τρόπος για να προσθέσουμε σημαντικές δυνατότητες στο δίκτυο ή στα AI data centers είναι με ηλιακά και μπαταρίες στη Γη και ηλιακή ενέργεια στο διάστημα».