To ζήτημα των αμβλώσεων, και το δικαίωμα της κάθε γυναίκας να αποφασίζει εκείνη για το σώμα της, είναι ένα ζήτημα που έχει κλείσει για την ελληνική κοινωνία εδώ και τέσσερις δεκαετίες.
Παρ’ όλα αυτά, ήρθε και πάλι στην επικαιρότητα ύστερα από σχετικές δηλώσεις της Μαρίας Καρυστιανού, σύμφωνα με την οποία το συγκεκριμένο ζήτημα αποτελεί «θέμα δημόσιας διαβούλευσης».
H ελληνική πολιτεία έχει αποφανθεί από το 1986, με τη θέσπιση νομοθεσίας που προστατεύει το συγκεκριμένο δικαίωμα.
Γυναίκα διαδηλώνει υπέρ του δικαιώματος της άμβλωσης
Το ισχύον δίκαιο
Πιο συγκεκριμένα, με τον ισχύοντα νόμο 1609 του 1986, ο Ποινικός Κώδικας (άρθρο 304) ορίζει πως
«∆εν είναι άδικη πράξη η τεχνητή διακοπή της εγκυµοσύνης που ενεργείται µε τη συναίνεση της εγκύου από γιατρό µαιευτήρα – γυναικολόγο µε τη συµµετοχή αναισθησιολόγου σε οργανωµένη νοσηλευτική µονάδα, αν συντρέχει µία από τις ακόλουθες περιπτώσεις:
α) ∆εν έχουν συµπληρωθεί δώδεκα εβδοµάδες εγκυµοσύνης.
β) Έχουν διαπιστωθεί µε τα σύγχρονα µέσα προγεννητικής διάγνωσης ενδείξεις σοβαρής ανωµαλίας του εµβρύου που επάγονται τη γέννηση παθολογικού νεογνού και η εγκυµοσύνη δεν έχει διάρκεια περισσότερο από είκοσι τέσσερις εβδοµάδες.
γ) Υπάρχει αναπότρεπτος κίνδυνος για τη ζωή της εγκύου ή κίνδυνος σοβαρής και διαρκούς βλάβης της σωµατικής ή ψυχικής υγείας της. Στην περίπτωση αυτή απαιτείται σχετική βεβαίωση και του κατά περίπτωση αρµόδιου γιατρού.
δ) Η εγκυµοσύνη είναι αποτέλεσµα βιασµού, αποπλάνησης ανήλικης, αιµοµιξίας ή κατάχρησης γυναίκας ανίκανης να αντισταθεί και εφόσον δεν έχουν συµπληρωθεί δεκαεννέα εβδοµάδες εγκυµοσύνης.
»Αν η έγκυος είναι ανήλικη, απαιτείται και η συναίνεση ενός από τους γονείς ή αυτού που έχει την επιµέλεια του προσώπου της ανήλικης».
Επιπλέον όπως αναφέρει ο ν. 1609/1986 «η µέριµνα για την προστασία της υγείας της γυναίκας και την εξασφάλιση περίθαλψης σε οργανωµένες νοσηλευτικές µονάδες κατά την τεχνητή διακοπή της εγκυµοσύνης είναι υποχρέωση της πολιτείας».
Διαδηλωτές υπέρ του δικαιώματος της άμβλωσης, ΗΠΑ, 2024
Το σκεπτικό της κυβέρνησης ΠαΣοΚ για τις αμβλώσεις
Ο συγκεκριμένος νόμος ψηφίστηκε κατά πλειοψηφία, επί κυβερνήσεως ΠαΣοΚ και πρωθυπουργίας Ανδρέα Παπανδρέου στις 6 Ιουνίου 1986.
Το νομοσχέδιο εισήχθη προς συζήτηση στη Βουλή στις 26 Μαΐου.
«ΤΑ ΝΕΑ» της 27ης Μαΐου 1986 μεταφέρουν τα λεγόμενα του τότε υπουργού Υγείας Γιώργου Γεννηματά καθώς και της θέσεις των κομμάτων της αντιπολίτευσης:
« “Με το νομοσχέδιο για την ‘τεχνητή διακοπή της εγκυμοσύνης’, η κυβέρνηση προσπαθεί πάνω από όλα να κατοχυρώσει την ψυχική υγεία της γυναίκας. Να την προστατέψει από τους πολλούς κινδύνους που διέτρεχε όλα αυτά τα χρόνια όταν η κοινωνία είχε οδηγηθεί, από την αδιαφορία της πολιτείας, σ’ ένα υποκριτικό καθεστώς, όπου οι νόμοι ποινικοποιούσαν τις αμβλώσεις, αλλά που οι αμβλώσεις γίνονταν, κάθε γυναίκα εμφανιζόταν ως εγκληματίας και καταρρακωνόταν το κύρος της πολιτείας που δεχόταν μια τέτοια κατάσταση’.
Μαγκάκης, Γεννηματάς, 1987
»Αυτά τόνισε ο υπουργός Υγείας κ. Γιώργος Γεννηματάς, μιλώντας χτες επί του νομοσχεδίου για τις αμβλώσεις, το οποίο μόνο η “Νέα Δημοκρατία” θα καταψηφίσει.
»Τόσο ο κ. Γεννηματάς όσο και οι κ. Γ. Α. Μαγκάκης (κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΠαΣοΚ για το νομοσχέδιο – και βασικός συντάκτης του νομοσχεδίου) και Αθ. Φιλιππόπουλος (εισηγητής του ΠΑΣΟΚ) κατάγγειλαν για υποκρισία τη Ν.Δ., όταν χαρακτηρίζει “μορφή ανθρωποκτονίας” τη δυνατότητα που παρέχει, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, το νομοσχέδιο στη γυναίκα να διακόπτει στους πρώτους τρεις μήνες την εγκυμοσύνη της».
Πρωταγωνιστικό ρόλο στη νομοθετική πρωτοβουλία του ΠΑΣΟΚ για τη νομιμοποίηση της άμβλωσης έπαιξε και η τότε υφυπουργός Υγείας Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, Μαρία Κυπριωτάκη – Περράκη, η οποία σε τοποθέτησή της για τον οικογενειακό προγραμματισμό είχε αναφέρει: «Μέσα από τον οικογενειακό προγραμματισμό δεν εξασφαλίζεται μόνο η αντισύλληψη αλλά κυρίως η πρόληψη και ο προγενετικός έλεγχος.
»Οι αμβλώσεις δημιουργούν σοβαρές επιπλοκές στην υγεία της γυναίκας και αυτό επιδιώκεται να αποφευχθεί με τη νομιμοποίηση», ενώ χαρακτήρισε τη διασύνδεση των αμβλώσεων με το δημογραφικό πρόβλημα “υποκρισία”».
Νέα Δημοκρατία
»Ανεδαφικό για την ελληνική πραγματικότητα χαρακτήρισε το νομοσχέδιο ο εισηγητής της Ν.Δ. κ. Β. Σωτηρόπουλος, “όταν νομιμοποιούμε τις αμβλώσεις με απόλυτη ελευθερία, χωρίς να δοκιμάσουμε την αντισύλληψη και τον οικογενειακό προγραμματισμό,
»Η Ν.Δ. – είπε ο εισηγητής- είναι εναντίον του νομοσχεδίου, “γιατί επιτρέπει το σταμάτημα της ζωής στην εμβρυική φάση”.
»Η κ. Α. Συνοδινού υποστήριξε ότι “η έκτρωση δεν είναι φυσική ιατρική πράξη, όπως την παριστά το νομοσχέδιο, αλλά βίαιη επέμβαση που καταλύει το θαύμα της ζωής.
»Η κ. Α. Μπενάκη είπε ότι η κυβέρνηση αντί να προσφέρει στη μέλλουσα μητέρα όλες τις ενισχύσεις για να διατηρήσει το έμβρυο, της ανοίγουν διάπλατα την πόρτα της έκτρωσης.
»Τέλος, ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της Ν.Δ (για το συγκεκριμένο νομοσχέδιο) κ. Ιω. Κεφαλογιάννης είπε ότι “το ΠΑΣΟΚ δίνει μεγάλη σημασία στην υγεία και νομιμοποιεί τις αμβλώσεις, αλλά η Ν.Δ. δίνει σημασία στην ίδια τη ζωή και είναι κατά των αμβλώσεων».
Απόσπασμα άρθρου του καθηγητή Μαιευτικής Γυναικολογίας στο ΑΠΘ, Νίκου Παπανικολάου, «ΤΟ ΒΗΜΑ», 1.6.1986, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» | «ΤΑ ΝΕΑ»
ΚΚΕ
»Η ειδική αγορήτρια, και κοινοβουλευτική εκπρόσωπος του ΚΚΕ κ. Μ. Δαμανάκη τόνισε ότι πρέπει να ληφθούν μέτρα, ώστε να μειωθούν οι αμβλώσεις έως την εξάλειψή τους.
»Η άμβλωση – πρόσθεσε- δεν πρέπει να είναι μέσον αντισύλληψης. Αυτό, θα γίνει πράξη στο μέτρο που η κυβέρνηση προχωρήσει σε ολοκληρωμένο σχεδιασμό του οικογενειακού προγραμματισμού, με την ταυτόχρονη δημιουργία επαρκών κέντρων οικογενειακού προγραμματισμού σε όλη τη χώρα.
»Υπογράμμισε στη συνέχεια ότι πρέπει να σταματήσει το υποκριτικό καθεστώς των δήθεν παράνομων αμβλώσεων που γίνονται στη χώρα μας. Το καθεστώς αυτό ευνοεί την αισχροκέρδεια της ιδιωτικής πρωτοβουλίας στο χώρο της υγείας, ενώ επιπλέον αποτελεί δοκιμασία για την ψυχική υγεία και προσωπικότητα της γυναίκας.
»Το ΚΚΕ – κατέληξε η κ. Δαμανάκη- είναι υπέρ της αποποινικοποίησης των αμβλώσεων, με παράλληλη λήψη μέτρων για οικογενειακή πολιτική και οικογενειακό προγραμματισμό.
ΔΗ.ΑΝΑ
»Ο εισηγητής της “Δημοκρατικής Ανανέωσης” κ. Ν. Αναστασόπουλος τόνισε ότι είναι κατά των αμβλώσεων σαν ιατρική πράξη, αλλά τάσσεται υπέρ της αποποινικοποίησής τους και της πλήρους ασφαλιστικής κάλυψής τους.
«ΤΟ ΒΗΜΑ», 30.3.1986, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» | «ΤΑ ΝΕΑ»
Η Εκκλησία
Κάθετα αντίθετη στην αναγνώριση του δικαιώματος στη διακοπή εγκυμοσύνης ήταν και η Εκκλησία.
Γράφει «ΤΟ ΒΗΜΑ» της 30ης Απριλίου 1986:
«Την έντονη αντίθεσή της για τη νομιμοποίηση των αμβλώσεων εκδήλωσε κι η Διαρκής Ιερά Σύνοδος την περασμένη Δευτέρα, στη διάρκεια έκτακτης συνεδρίασης της για να πάρει θέση στο σχετικό νομοσχέδιο, που κατατέθηκε πριν από λίγες μέρες στη Βουλή για ψήφιση. Από τους πιο σκληρούς επικριτές ήταν ο μετέπειτα Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος, Χριστόδουλος.
»Η Ιερά Σύνοδος αποφάσισε ομόφωνα να καταδικάσει το νομοσχέδιο και να ζητήσει από την κυβέρνηση να το αποσύρει. Ο μητροπολίτης Δημητριάδος κ. Χριστόδουλος συνέταξε ένα ανακοινωθέν, αλλά η πλειοψηφία των μελών της Ιεράς Συνόδο το έκρινε πολύ επιθετικό και πολύ οχληρό κατά της κυβέρνησης. (…) Έτσι, η τελική διατύπωση του συνοδικού ανακοινωθέντος πήρε μορφή ήπια και…πολιτισμένη».
«ΤA NEΑ», 6.6.1986, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» | «ΤΑ ΝΕΑ»
Στη Βουλή
Η Τίνα Πολίτη και το περιοδικό «Ταχυδρόμος» κατέγραψαν στο τεύχος της τις συζητήσεις στη Βουλή, οι οποίες, δυστυχώς, σε πολλές στιγμές δεν απέφυγαν τη «συνάντηση» με το γραφικό και το ευτράπελο:
Δεν θα υπήρχε ο Αϊνστάιν
– Διάκος Μανουσάκης (ΔΗ.ΑΝΑ.): Δεν μπορούμε ν’ αποδεχτούμε την άποψη, ότι κατά τη στιγμή της συλλήψεως του κ. Γεννηματά, θα έβγαινε στο τέλος κάποιος κ. Μαγκάκης. Ήταν προκαθορισμένη η γέννηση, να γεννήσεις Γεννηματά.
– Προεδρεύων (Μ. Στεφανίδης): Αυτή η φράση ‘κάποιος Μαγκάκης’ είναι ανεπίτρεπτη.
– Δ. Μανουσάκης: Λέω απλώς ότι από τη στιγμή που συνελήφθη ο Μανουσάκης, θα μπορούσε να γεννηθεί ο Κακλαμάνης; Όταν λοιπόν ανέκοπταν τη γέννηση του Μανουσάκη, δεν θα γεννιόταν ο Κακλαμάνης. Δεν θα υπήρχε ο Αϊνστάϊν ή κάποιος άλλος.
Νοοτροπία δικτατορίας
Ι. Παλαιοκρασσάς (ΝΔ): Αυτή η νοοτροπία τού να επιτρέπουμε, έστω στη μητέρα, ν’ αποφασίζει μόνη της για τη ζωή ή το θάνατο του παιδιού που κυοφορεί, είναι η ίδια με τη νοοτροπία, η οποία οδηγεί και στις δικτατορίες…
(…)
Σοβιετική Ένωση
Β. Σωτηρόπουλος (ΝΔ): Είναι περίεργο ότι σ’ όλο τον κόσμο, όταν ξεκίνησε η αποποινικοποίηση των αμβλώσεων, άρχισε από καθεστώτα ανελεύθερα. Και πρώτα-πρώτα από τη Ρωσία το 1922, που ξέρετε πώς επεκράτησε το καθεστώς τότε, με μια επανάσταση, κάθε άλλο παρά δημοκρατική…
Γ. Σολωμός (ΠαΣοΚ): Όλα τα προγράμματα αντισύλληψης γενικά, ξεκίνησαν με χρηματοδότηση των οίκων Ροκφέλερ, των Ιδρυμάτων και Φορντ από την Αμερική…
«ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ», 17.7.1986, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» | «ΤΑ ΝΕΑ»
Χριστός και Μάρξ
Γ. Σούρλας (ΝΔ): Για φανταστείτε να μην είχε γεννηθεί ο Χριστός, να μην είχε γεννηθεί ο Μαρξ και κάποιες άλλες φυσιογνωμίες, που έχουν προσφέρει πολλά, στον κόσμο, γιατί θα ήταν υποχρεωμένοι τότε εκείνοι να κάνουν άμβλωση.
– Α. Κακλαμάνης (ΠαΣοΚ): Φαντάζομαι ότι αν ήταν για τον Μαρξ θα ψηφίζατε τη διάταξη…
Λεσβιάζουσες
Α. Ξαρχάς (ΝΔ): “Αυτόνομη Λεσβιακή Ομάδα”. Αυτό δεν το καταλαβαίνω. Είναι από τα παράδοξα οι λεσβιάζουσες να ενδιαφέρονται για την έκτρωση, ποια εγκυμοσύνη φοβούνται;…
Στο αμβλωτήριο
Π. Κούτρας (ΝΔ): Θα έπρεπε η Εκκλησία μας, τη στάση της να την εκδηλώσει με μια συγκέντρωση τουλάχιστον 500 ιερέων έξω από το κτίριο της Βουλής… ΄Απαξ η γυναίκα και αποφασίσει να στήσει το σώμα της πάνω στο αμβλωτήριο…
Ψυχική υγεία του συζύγου
Γ. Σούρλας (ΝΔ): ….Δεν ταράσσεται η ψυχική υγεία του συζύγου; Δεν με ακούτε κ. Γεννηματά. Υποβάλλω το ερώτημα. Βιασμός δεν υπάρχει μόνον εις βάρος της γυναίκας, υπάρχει και εις βάρος του ανδρός…
Τα παιδιά του Λουδοβίκου
Η. Βουγιουκλάκης (ΝΔ): Αντιλαμβάνεσθε, ότι αν είχε δικαίωμα και ήθελε η γυναίκα του Λουδοβίκου του 10ου, ο οποίος πέθανε επειδή είχε την απρονοησία να πιει παγωμένο κρασί ενώ ήταν κάθιδρος, να κάνει άμβλωση, όταν απεβίωσε ο σύζυγός της, θ᾽ ἀλλαζε τελείως ακόμη και η διαδοχή του θρόνου.
Μαρία Δαμανάκη (ΚΚΕ): Ε και λοιπόν:…
«Το βρακί στο χέρι»
Π. Κούτρας (ΝΔ): …Θα θελήσουν οι επιθυμούσες να διακόψουν την εγκυμοσύνη τους, να πάρουν κατά πώς λέμε το «βρακί στο χέρι» και επισήμως με τυμπανοκρουσίες να πηγαίνουν στις νοσηλευτικές μονάδες του συστήματος του ΕΣΥ, για να κάνουν τις επεμβάσεις…
Βιετνάμ και Αφγανιστάν
Δ. Παπαδόπουλος (ΠαΣοΚ): …Που ήταν η ΝΔ όταν ο λαός διατράνωνε την αντίθεσή του σε δολοφονίες εκατομμυρίων στο Βιετνάμ: Εκείνη έσπαζε τα κεφάλια των διαδηλωτών που ζητούσαν να σταμα-τήσει ένας πόλεμος που έφερε τόσα θύματα. Και κόπτεται τώρα για τα έμβρυα των 12 εβδομάδων που δολοφονεί το ΠΑΣΟΚ
Ι. Κεφαλογιάννης (ΝΔ): Και τώρα για το Αφγανιστάν τι μέτρα παίρνετε;
Δ. Παπαδόπουλος: Και η παράταξή σας η οποία εξέθρεψε παρακρατικές οργανώσεις, τις οργανώσεις «καρφίτσα», που δολοφόνησαν τον ηγέτη τού τότε ειρηνιστικού κινήματος Γρηγόρη Λαμπράκη, έρχεται τώρα και κόπτεται για τα έμβρυα που τάχα δολοφονεί το ΠΑΣΟΚ;..
(…)
«Δήθεν απελευθερωμένες»
Θ. Παπαδόπουλος (ΝΔ): …Να μην παρασύρεσθε απ’ αυτές τις μικρές μειοψηφίες των απελευθερωμένων δήθεν γυναικών, οι οποίες κάτω από την πίεση της σημερινής κουλτούρας καταπνίγουν το μητρικό τους φίλτρο…
Δωρεάν;
Α. Κρικέλης (ΝΔ): Δηλαδή, κύριε υπουργέ, αυτό σημαίνει ότι τα ασφαλιστικά ταμεία θα χορηγούν τα αντισυλληπτικά χάπια ή τα προφυλακτικά της αντισύλληψης δωρεάν;…
«ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ», 17.7.1986, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» | «ΤΑ ΝΕΑ»
Εξαμβλωτικό
Η. Βουγιουκλάκης: Πιστεύω, κύριε πρόεδρε, ότι το ΠΑΣΟΚ, αφού με το Τσερνομπίλ έγινε ραδιενεργό, τώρα, με το νομοσχέδιο αυτό, θα γίνει και εξαμβλωτικό…
«Εκτέλεση μωρού»
Αννα Συνοδινού- Μαρινάκη: Και το ΠΑΣΟΚ, τις γυναίκες, τις Ελληνίδες, από ελεύθερο άνθρωπο, τις καθιστά ζώα …
Προσβάλλει τη γυναίκα, γιατί την εντάσσει στην κατηγορία του κτήνους, που συλλαμβάνει το μωρό για χάρη μόνον του ερωτικού οργασμού της και μόνον μετά, όταν καταστρέφει μονομερώς το προϊόν αυτής της ερωτικής πράξεως, αισθάνεται απελευθερωμένη, γιατί έκανε με λίγα λόγια “το δικό της”…
Δεν εκχώρησε στον κ. Γεννηματά κανένας ιατρός την ιατρική και ηθική του συνείδηση, ώστε να τον υποχρεώσετε να λάβει μέρος στην εκτέλεση ενός μωρού…
Να αποφασίζει αυτή και μόνη, ν’ αμβλωθεί και ν’ αποξέσει από τη μήτρα της τον καρπό της ερωτικής της πράξεως. …Η άποψη αυτή μας γυρίζει στη μητριαρχία, εκπρόσωπος της οποίας είναι η Κλυταιμνήστρα, η οποία επέλυσε τις διαφορές της με το ανδρικό φύλο με το μπαλντά.
Και στη Μήδεια που θυσίασε τα παιδιά της στο πάθος της ερωτικής της εκδικήσεως… …Το ΠΑΣΟΚ κάνει τις 9 Εντολές που απέμειναν από τις 10 (γιατί τη μία την κατήργησε με την αποποινικοποίηση της μοιχείας), κάνει τις 9 Εντολές 8, με τη νομιμοποίηση της εκτρώσεως.
Να μια θετική πράξη της σοσιαλιστικής κυβερνήσεως. Καταργεί το «Ου φονεύσεις»…
Α. Κακλαμάνης (ΠαΣοΚ): Ο νόμος της Γαλλίας για τις αμβλώσεις, είναι νόμος της κυρίας Βέιλ.
Συνοδινού: Γι’ αυτό δεν βγήκε δήμαρχος!
Μ. Κυπριωτάκη (ΠαΣοΚ): Τα αστικά κέντρα του ΕΣΥ θα έχουν ειδικούς γιατρούς.
Συνοδινού: Αμβλωτές…
Γενετήσια πράξη και γκοφρέτα
Π. Σαρλής (ΝΔ): …Η γενετήσια πράξη δεν είναι όπως τρως τη γκοφρέτα που αγοράζεις 5 δραχμές από το περίπτερο, εἶναι μια πράξη που έχει συνέπειες πολύ βλαπτικές πέρα από τη σύλληψη, για τη σωματική και ψυχική υγεία των νέων Ελλήνων…
Σόου
Ρούλα Κακλαμανάκη (ΠαΣοΚ): Δεν κάνουμε σόου αυτήν την ώρα.
