Η επιστροφή του δασκάλου

«Η Ελλάδα πήρε το φάρμακό της όπως της είπαν και ανταμείφθηκε με ανεργία της τάξης του 26%.


Ο δάσκαλος στο δρόμο. Φωτογραφία του Τζον Μέιναρντ Κέινς από το 1925, όταν δίδασκε στο Κινγκς Κόλετζ του Πανεπιστημίου Κέιμπριτζ

«Η Ελλάδα πήρε το φάρμακό της όπως της είπαν και ανταμείφθηκε με ανεργία της τάξης του 26%. Η Πορτογαλία υπάκουσε στους κανόνες για τον προϋπολογισμό και οι πολίτες της ψάχνουν δουλειές στην Αγκόλα και τη Μοζαμβίκη, μια και στη δική τους χώρα σπανίζουν. Η Γερμανία διακατέχεται από αίσθημα αναιμίας παρά το μαζικό πλεόνασμα στο εμπορικό ισοζύγιό της. Στις ΗΠΑ το εισόδημα ενός μέσου νοικοκυριού διορθωμένο ως προς τον πληθωρισμό είναι 3% χαμηλότερα από το χειρότερο σημείο της κρίσης της περιόδου 2007-2009». Ο Πίτερ Κόι δεν μασάει τα λόγια του: η διεθνής οικονομία ασθενεί και χρειάζεται επειγόντως γιατρό. Το παράξενο για έναν αρθρογράφο του ευαγγελίου της οικονομίας της αγοράς που ακούει στο όνομα «Bloomberg Businessweek» είναι ότι τον βρίσκει στο πρόσωπο που νεοκλασικοί οικονομολόγοι και νεοφιλελεύθεροι πολιτικοί ξορκίζουν με τον απήγανο – του Τζον Μέιναρντ Κέινς.

Δεν είναι η πρώτη φορά που το όνομα του αποστόλου της κρατικής πρωτοβουλίας και των ρυθμιστικών παρεμβάσεων στην οικονομία επανέρχεται από τη λήθη στην οποία τον είχε καταδικάσει στη δεκαετία του ’80 η πρακτική της απορρύθμισης των αγορών. Αν θυμάστε το προηγούμενο ρεύμα της προσωρινής αναβίωσης του Κέινς στον απόηχο της πτώσης της Lehman Brothers το φθινόπωρο του 2008, θα έχετε συγκρατήσει και ότι δεν κράτησε πολύ: μόλις το πακέτο του Μπαράκ Ομπάμα διαχύθηκε στην αμερικανική οικονομία άρχισαν, ειδικά στην Ευρώπη, όπου μεταφερόταν σταδιακά η κρίση, τα ελαφρά πηδηματάκια προς την κατεύθυνση της λιτότητας. Η λογική ότι το «νοικοκύρεμα» θα έπειθε τους επενδυτές και στη συνέχεια θα έρρεε μέλι και γάλα στις χειμαζόμενες οικονομίες του Νότου λογάριαζε χωρίς τον ξενοδόχο. Το αποτέλεσμα για τον Πίτερ Κόι είναι σήμερα η παγκόσμια οικονομία να κινδυνεύει από μια νέα απώλεια στήριξης, σαν εκείνη που συντάραξε την αμερικανική οικονομία το 1937 βυθίζοντάς τη ξανά στον βάλτο του 1929 και ακυρώνοντας ως την είσοδο της χώρας στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο την πρώτη μεταρρυθμιστική τετραετία του Φράνκλιν Ρούζβελτ.

Η αναταραχή του Οκτωβρίου, όταν μεταξύ άλλων ευρωπαϊκών επιδεινούμενων δεικτών τα ελληνικά spreads πέταξαν στον αέρα του 9%, δείχνει για τον Κόι το εύθραυστο της τρέχουσας συγκυρίας. Τα εργαλεία της Κεντρικής Τράπεζας των ΗΠΑ και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ποσοτική χαλάρωση, ισοπεδωμένα επιτόκια) βρίσκονται πια στα όριά τους και αυτό που απαιτείται είναι να κυκλοφορήσει χρήμα σε γνήσια κεϊνσιανό τόνο – κρατικές δαπάνες για υποδομές και φορολογικές ελαφρύνσεις για εκείνους που πρέπει. Οσο η επιμονή της Γερμανίας να κάθεται αμέριμνη πάνω στο εμπορικό της πλεόνασμα αντί να κατευθύνει την κατανάλωσή της προς προϊόντα του ευρωπαϊκού Νότου θα θυμίζει τα κραυγαλέα πολιτικά λάθη των ΗΠΑ το 1937, τόσο η ανάγκη για υιοθέτηση των αρχών του βρετανού οικονομολόγου θα γίνεται οξύτερη. Και το ερώτημα αν το διεθνές δημοσιονομικό οικοδόμημα, αυτή η «λεπτεπίλεπτη μηχανή της λειτουργία της οποίας δεν κατανοούμε», κατά τον Κέινς, επιδέχεται πλέον διορθώσεων στην ισορροπία του, θα διογκώνεται όλο και περισσότερο.

* Δημοσιεύθηκε στο ΒΗΜΑmen Δεκεμβρίου 2014


Αφιερώματα
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk