Τρεις τρόποι για να πιεστεί το Ιράν για τα πυρηνικά

Οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους έχουν αρχίσει επιτέλους να επεξεργάζονται τους όρους μιας πιθανής συμφωνίας για τα πυρηνικά με το Ιράν.

Οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους έχουν αρχίσει επιτέλους να επεξεργάζονται τους όρους μιας πιθανής συμφωνίας για τα πυρηνικά με το Ιράν. Αυτή η προοπτική είναι ελπιδοφόρα, επειδή μια συμφωνία που θα δεσμεύει το Ιράν να μη συνεχίσει το πυρηνικό του πρόγραμμα θα ήταν εξαιρετικά ωφέλιμη. Η συμφωνία πρέπει να βασιστεί στο Κοινό Σχέδιο Δράσης που υπογράφτηκε τον περασμένο Νοέμβριο. Ηταν μια αρχική συμφωνία όπου το Ιράν δεσμεύτηκε να σταματήσει το πυρηνικό του πρόγραμμα, με αντάλλαγμα τη χαλάρωση των κυρώσεων που του έχει επιβάλει η διεθνής κοινότητα.

Η Ουάσιγκτον επικεντρώνεται στο πώς να περιορίσει τον αριθμό και τον τύπο των φυγοκεντρωτών που θα επιτρέπεται να κατέχει το Ιράν, αλλά και στις ποσότητες και την ποιότητα του ουρανίου που θα μπορεί να αποθηκεύει.

Ωστόσο, αυτά τα ζητήματα δεν είναι εκείνα που θα εγγυηθούν την καλύτερη δυνατή συμφωνία με το Ιράν. Είναι μεν σημαντικά, αλλά η κυβέρνηση του προέδρου Μπαράκ Ομπάμα θα έπρεπε αντ’ αυτών να δώσει έμφαση σε άλλους τρεις παράγοντες, με τρεις τρόπους, για να πιεστεί το Ιράν. Πρώτον, τη διενέργεια διεισδυτικών επιθεωρήσεων. Δεύτερον, τον σχεδιασμό ενός μηχανισμού που θα μπορούσε να επιβάλει ξανά κυρώσεις στο Ιράν, αν αυτό έκανε «ζαβολιά», Και, τρίτον, την επιμήκυνση της διάρκειας της συμφωνίας σε βάθος πολλών δεκαετιών.

Κατ’ αρχάς, οι διεθνείς επιθεωρητές θα πρέπει να έχουν συνεχή παρουσία στο Ιράν και να μπορούν να επισκεφτούν οποιαδήποτε τοποθεσία, δίχως να εμποδίζονται από την κυβέρνηση της χώρας. Οι ΗΠΑ θα πρέπει να έχουν στο Ιράν ό,τι είχαν και στο Ιράκ: το δικαίωμα των επιθεωρητών να έχουν πρόσβαση οπουδήποτε κι οποτεδήποτε.

Να ανασταλούν τώρα οι κυρώσεις
Το μεγαλύτερο διπλωματικό εμπόδιο που θα έχουν να αντιμετωπίσουν οι ΗΠΑ μετά την υπογραφή μιας συμφωνίας με το Ιράν είναι να καταφέρουν να κάνουν το Συμβούλιο Ασφάλειας του ΟΗΕ και την ΕΕ να επιβάλουν ξανά κυρώσεις στο Ιράν, σε περίπτωση που αυτό αποδειχτεί πως δεν έχει τηρήσει τις δεσμεύσεις του και έχει ξεκινήσει ξανά το πυρηνικό του πρόγραμμα. Γι’ αυτό και απαιτείται ένας μηχανισμός που θα μπορούσε να επιβάλει ξανά κυρώσεις στο Ιράν, αν αυτό «έκλεβε». Ο καλύτερος τρόπος είναι να ανασταλούν από τώρα οι κυρώσεις του ΟΗΕ και της ΕΕ, αντί να καταργηθούν εντελώς. Κάτι τέτοιο θα σήμαινε πως κάθε έξι μήνες θα μπορούσε να ληφθεί μια νέα απόφαση που θα ανέστελλε όλες τις συνέπειες των κυρώσεων για έξι μήνες – κι αυτό δυνητικά να ανανεώνεται εις το διηνεκές. Ετσι θα παρακαμφθεί η δύσκολη διαδικασία της προσφυγής στο Συμβούλιο Ασφάλειας του ΟΗΕ προκειμένου να ληφθεί μια απόφαση για την επιβολή κυρώσεων από την πλειοψηφία των 15 μελών δίχως τον φόβο ενός πιθανού βέτο από τη Ρωσία ή την Κίνα.

Ελεγχος με προοπτική δεκαετιών
Τέλος, υπάρχει το ζήτημα της διάρκειας. Φήμες λένε πως η Ουάσιγκτον είναι διατεθειμένη να συμφωνήσει για ένα ελάχιστο χρονικό διάστημα της τάξεως των δέκα ετών. Ομως τα 20 χρόνια θα ήταν καλύτερα, για να μην κάνουμε λόγο για 30 ή 50 χρόνια, που θα ήταν ιδανικά. Φυσικά, η ιρανική κυβέρνηση μάλλον θα φέρει αντιρρήσεις στο ενδεχόμενο αυτό. Θα διαμαρτυρηθούν πως κάτι τέτοιο παραβιάζει την εθνική κυριαρχία τους και θα ισχυριστούν πως δυτικοί αξιωματούχοι, σε ιδιωτικές τους συνομιλίες, τους είχαν διαβεβαιώσει πως το χρονικό διάστημα αυτό δεν θα διαρκέσει παραπάνω από 10-12 έτη.

Ωστόσο, οι ΗΠΑ έχουν τη δύναμη, βάσει νόμου, να πιέσουν κι αυτές με τη σειρά τους το Ιράν: στο Κοινό Σχέδιο Δράσης οριζόταν ξεκάθαρα πως σε μια τελική συμφωνία το Ιράν θα αντιμετωπιζόταν ως μια «φυσιολογική πυρηνική δύναμη» μόνο αφού η συμφωνία θα είχε υπογράφει. Αρα, το Ιράν δέχτηκε σιωπηλά πως, μέχρι να υπογράφει η συμφωνία αυτή, δεν είναι «φυσιολογική πυρηνική δύναμη».

Οι ηγέτες του Ιράν έχουν αποδείξει πως είναι ικανοί να θυσιάσουν κάποιες από τις αρχές τους για χάρη πιο πρακτικών σκοπών. Και είναι ικανοί να πειστούν να κάνουν το ίδιο στο ενδεχόμενο μιας οριστικής συμφωνίας.

Ο κ. Κένεθ Μ. Πόλακ, πρώην αναλυτής στη CIA και αξιωματούχος του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας, είναι τακτικός συνεργάτης του Brookings Institution.

HeliosPlus

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Κόσμος
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk