Το στοίχημα της αξιοκρατικής πολιτικής

Του Ν. ΜΟΥΖΕΛΗ

Φαίνεται από τα πρώτα αποτελέσματα ότι το ΠαΣοΚ θα πετύχει μια αυτοδυναμία με βάση της οποίας θα μπορέσει να κυβερνήσει χωρίς δεύτερη προσφυγή στις κάλπες.

Δύο είναι τα βασικά προβλήματα που θα αντιμετωπίσει την επόμενη μέρα _ το ένα είναι το οικονομικο-επικοινωνιακό και το άλλο το πολιτικο-διοικητικό. Στον οικονομικό χώρο το ΠαΣοΚ, νομίζω πολύ σωστά, θα ακολουθήσει μια κεϋνσιανή πολιτική αναθέρμανσης της οικονομίας. Με δεδομένη όμως την άθλια κατάσταση των οικονομικών που η ΝΔ αφήνει, η κυβέρνηση θα χρειαστεί άμεσα να δανειστεί με μη ευνοϊκούς όρους _ αφού το «νοικοκύρεμα» ούτε φθάνει ούτε μπορεί να πραγματοποιηθεί γρήγορα.

Παρ’ όλο που η ανάγκη άμεσου δανεισμού ήταν προφανής πολύ πιο πριν από τις εκλογές, το ΠαΣοΚ δεν μίλησε ξεκάθαρα για αυτή την ανάγκη (όπως το έκανε επανειλημμένα ο Ομπάμα στις ΗΠΑ). Αρα η νέα κυβέρνηση θα έχει να χειριστεί ένα πρόβλημα αξιοπιστίας.

Οσο για τον πολιτικο-διοικητικό χώρο, εδώ θα υπάρξουν τεράστιες πιέσεις για το ξήλωμα του γαλάζιου και την επανίδρυση του πράσινου κράτους. Ο Γεώργιος Παπανδρέου, ο οποίος θέλει ειλικρινά την πάταξη της πελατειακής λογικής, θα πρέπει ήδη από την πρώτη ημέρα να δώσει ξεκάθαρο μήνυμα πως όσα είπε προεκλογικά περί αξιοκρατίας τα εννοεί. Αυτό βέβαια θα τον οδηγήσει σε μια μετωπική σύγκρουση με το «βαθύ» ΠαΣοΚ που είναι πέρα για πέρα πελατειακό.

Η επιβολή μιας αξιοκρατικής λογικής στο κόμμα και στο κράτος δεν απαιτεί μόνο σιδερένια πολιτική βούληση, απαιτεί επίσης τη δημιουργία θεσμικών μηχανισμών ελέγχου που θα λειτουργούν σαν αντίβαρα στην περιρρέουσα κομματικο-κρατική και ρουσφετολογική πολιτική κουλτούρα της χώρας.

Ο κ. Νίκος Μουζέλης είναι ομότιμος καθηγητής Κοινωνιολογίας στη London School of Economics.

Διαχρονικά αισιόδοξοι

Του Γ. ΓΙΑΤΡΟΜΑΝΩΛΑΚΗ

Εκείνο που, όπως πιστεύω, φαίνεται ξεκάθαρα από το αποτέλεσμα των εκλογών είναι ότι ο ελληνικός λαός, εμείς δηλαδή όλοι, παρά τις γκρίνιες, τους μελοδραματισμούς και τις κατάρες μας είμαστε τελικά ένας λαός με διαχρονική αισιοδοξία! Η αισιοδοξία αυτή καθεαυτή δεν είναι καταδικαστέα, όμως καθώς εμφανίζεται ολοζώντανη, δεκαετίες τώρα το βράδυ των εκλογών, όποιος και αν είναι ο νικητής, και ύστερα από λίγο δίνει τη θέση της στην κατήφεια, είναι κάτι που πρέπει να μας απασχολήσει. Είμαστε όντως αισιόδοξοι επειδή υπάρχουν, κάθε φορά, αντικειμενικοί λόγοι για μελλοντική χαρά, ή μήπως προβάλλουμε συνεχώς τις επιθυμίες μας ως εάν ήδη έχουν πραγματοποιηθεί; Μάλλον το δεύτερο συμβαίνει. Το σημαντικότερο τούτο δεν φαίνεται παράδοξο! Οι άνθρωποι είμαστε πάντα αισιόδοξοι και εύπιστοι, παρά τη διακηρυγμένη λογική μας. Αυτή την περίεργη αισιοδοξία δείχνουν και οι χθεσινές εκλογές. Ελπίζουμε πάντως να μην έρθει πάλι η μαύρη ώρα να κυλήσουμε στην κατήφεια και στην απαισιοδοξία. Ελπίζουμε κάποια στιγμή αυτός ο αισιόδοξος λαός να μη φαίνεται παράλογος. Τα πράγματα έχουν γίνει από μόνα τους πολύ σοβαρά, τόσο που κάποια στιγμή θα χαθεί ακόμη και αυτή η ανεξήγητη αλλά δημιουργική τελικά αισιοδοξία μας.

Ο κ. Γιώργης Γιατρομανωλάκης είναι ομότιμος καθηγητής Κλασικής Φιλολογίας και συγγραφέας.

Το αυτονόητο της εντιμότητας

Του Μ.Α. ΤΙΒΕΡΙΟΥ

Mε βάση το exit poll και τα ως τώρα αποτελέσματα, η σημερινή κάλπη αναδεικνύει κυβέρνηση ΠαΣοΚ. Ο τόπος θα έχει κυβέρνηση η οποία θα μπορεί να εφαρμόσει το πρόγραμμά της. Η κυβέρνηση αυτή δεν θα έχει μόνο να αντιμετωπίσει μια οικτρή οικονομική κατάσταση, αλλά συγχρόνως και μια κρατική μηχανή σκουριασμένη και διαβρωμένη. (Οι επιδόσεις μας στη διαφθορά, για την οποία βέβαια δεν ευθύνεται μόνο η απερχόμενη κυβέρνηση, τυγχάνουν ήδη της… διεθνούς αναγνώρισης.) Θα πρέπει να τηρηθεί με θρησκευτική ευλάβεια η αξιοκρατία. Κοινωνική πολιτική πρέπει να υπάρξει, αλλά να είναι ουσιαστική και να μη στηρίζεται σε ρουσφέτια και σε ανώφελους διορισμούς στο Δημόσιο. Καθένα από τα παραπάνω ατοπήματα είναι και μια τρύπα στο σκάφος της πολιτείας και συντελεί στον καταποντισμό του. Στις διάφορες θέσεις και επιτροπές θα πρέπει να τοποθετηθούν πρόσωπα που αποδεδειγμένα γνωρίζουν τον χώρο που θα κληθούν να υπηρετήσουν. (Το τελευταίο διάστημα σε τομείς της δημόσιας ζωής βασίλευε ασχετοσύνη.) Αυτονόητο είναι ότι τα πρόσωπα αυτά θα πρέπει να είναι και έντιμα. Είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό ότι τον τελευταίο καιρό όλο και πιο συχνά προσμετράται στα προσόντα πολιτικών η εντιμότητα, κάτι που είναι αυτονόητο και αποτελεί προϋπόθεση για όσους ασχολούνται με τα κοινά, ενώ ανησυχητικό είναι και το ότι υπάρχουν πολιτικοί που δεν μπορούν να αντιληφθούν πως κάτι που είναι νόμιμο μπορεί να μην είναι και ηθικό.

Ο κ. Μιχάλης Α. Τιβέριος είναι καθηγητής της Κλασικής Αρχαιολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.


Τα προβλήματα είναι εδώ

Του ΓΕΡ. ΒΩΚΟΥ

Τα αποτελέσματα των εκλογών ήταν τα αναμενόμενα, αν εξαιρέσει κανείς το μέγεθος της ήττας και της νίκης αντιστοίχως: η Νέα Δημοκρατία αποχώρησε. Το ΠαΣοΚ επανέκαμψε θριαμβευτικά. Τα προβλήματα όμως παραμένουν σταθερά στη θέση τους και μας απειλούν. Για τον λόγο αυτόν οι απορίες για το αύριο είναι σίγουρα περισσότερες από τις ιαχές της νίκης. Οι δυσκολίες δεν αφορούν μόνο την οικονομία, όπως το διαφήμιζε προεκλογικά ο ηττημένος: βρίσκονται αλλού, είναι πολύ πιο ύπουλες και πολύ πιο επικίνδυνες.

Επί πεντέμισι χρόνια η προηγούμενη κυβέρνηση, υπό το κράτος της υβριστικής υπεροψίας, της θορυβώδους φλυαρίας και του αρχηγικού ναρκισσισμού, κατάφερε να απλώσει μεθοδικά, πάνω σε όλη τη χώρα, ένα ασφυκτικό δίχτυ ανομίας και ατιμωρησίας. Η χώρα καιγόταν και οι υπεύθυνοι παρακολουθούσαν τις φλόγες αφ’ υψηλού. Η Δικαιοσύνη, το ύστατο οχυρό των αδικημένων, έμοιαζε σιγά σιγά να γίνεται ένα είδος θλιβερού αντίσκηνου, όπου οι περισσότερο καπάτσοι νομιμοποιούσαν τις δουλειές τους. Τέλος, σπανίως στη χώρα αυτό που ονομάζουμε Παιδεία και αυτό που ονομάζουμε πολιτισμό αντιμετωπίστηκαν με τόση περιφρόνηση και τόσο μίσος. Θυμωμένοι και ανίσχυροι, οι περισσότεροι μοιάζαμε με κάποιον που κατρακυλάει στον κατήφορο όπου τον έχουν σπρώξει. Αν βρει ένα κλαδί θα το αρπάξει και θα κρατηθεί εκεί, περιμένοντας ένα φιλικό χέρι. Θα φανεί όμως;

Ο κ. Γεράσιμος Βώκος είναι καθηγητής Φιλοσοφίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.

Τα σύκα σύκα και τη σκάφη σκάφη

Του Θ. Δ. ΠΑΠΑΓΓΕΛΗ

Πρώτα πρώτα δηλώνω ανακούφιση γιατί λυτρωθήκαμε από το εφιαλτικό δίλημμα του περασμένου Σεπτέμβρη. Αλλά τώρα που διαλέξαμε ελπίδα, και επειδή η αυτοδυναμία δεν χαίρει προτέρου εντίμου βίου, προσδοκώ και υπευθυνότητα. Περιμένω από τη νέα κυβέρνηση να μη δελεασθεί από την ευκολία της επίκλησης του παρελθόντος, περιμένω από τους πολιτικούς αντιδίκους περισσότερες αποχρώσεις και λιγότερο μανιχαϊσμό, περισσότερη πραγματολογία και λιγότερες ευσεβείς γενικότητες _ να αρχίσουν να σπάζουν ένας ένας οι φαύλοι κύκλοι που κάνουν την πολιτική μας ζωή να ηχεί σαν χαμαίζηλος καβγάς της γειτονιάς. Περιμένω από τον Γιώργο Παπανδρέου να τολμήσει να κάνει σαφή διάκριση ανάμεσα σε έμπιστους και ικανούς _ και να ζητήσει επιτακτικά το ίδιο από τους υπουργούς του. Και επειδή οι καιροί τής μεταφυσικά εγγυημένης προοδευτικότητας έχουν παρέλθει, περιμένω ένα συνετό ισοζύγιο ιδεολογικής πεποίθησης και ρεαλιστικής δράσης. Τέλος, περιμένω έναν υπουργό Παιδείας που να έχει, εκτός από εκπαιδευτικό χαρτοφυλάκιο, και εκπαιδευτικό καημό _ και έναν οικονομικό υπουργό που θα μας φορολογήσει λέγοντας τα σύκα σύκα και τη σκάφη σκάφη.

Ο κ. Θεόδωρος Δ. Παπαγγελής είναι καθηγητής του Τμήματος Φιλολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.


Η ελπίδα και ο χρόνος

Του Λ. ΚΟΥΣΟΥΛΗ

Βρισκόμαστε λοιπόν μπροστά σε μια ριζικά νέα πολιτική κατάσταση. Η κατάρρευση της ΝΔ, απότοκος της δραματικής αποτυχίας μιας αντίληψης διακυβέρνησης η οποία βασίστηκε στην αδράνεια, αποτέλεσε το γόνιμο έδαφος της μεγάλης νίκης του ΠαΣοΚ. Εντός αυτής της νίκης, υπάρχει ένας προσωπικός πολιτικός θρίαμβος του κ. Γ. Παπανδρέου. Ο Κώστας Καραμανλής είχε θέσει το δίλημμα στο επίπεδο των προσώπων. Η απάντηση την οποία έδωσε το εκλογικό σώμα είναι καταλυτική. Οι πολίτες βίωσαν τη διακυβέρνηση Καραμανλή ως αδιαφορία για τα προβλήματα της ζωής τους και εν τέλει ως εγκατάλειψη.

Ετσι, το χθεσινό αποτέλεσμα προκύπτει από ένα μείγμα αγωνίας και ελπίδας. Από την απογοήτευση την οποία έφερε στους πολίτες η συντηρητική παράταξη βρισκόμαστε σήμερα μπροστά στο μέγεθος της προσδοκίας το οποίο φέρνει μέσα του το εύρος της νίκης του ΠαΣοΚ. Ολοι αναμένουν, ο καθένας με τον τρόπο του, ότι η νέα κυβέρνηση θα εργαστεί για να απαντήσει στις ανάγκες τους. Από αύριο, τα πρώτα δείγματα της κυβέρνησης θα αποτελέσουν και τα πρώτα μηνύματα.

Η ΝΔ, ως δραματικά κλειστό σύστημα εξουσίας, συμπεριφέρθηκε ως «κύριος του χρόνου». Κανείς όμως στην πολιτική δεν είναι «κύριος του χρόνου». Το ρολόι μετράει αμείλικτα. Και για τη νέα ομάδα εξουσίας το ρολόι έχει ήδη αρχίσει να τρέχει.

Ο κ. Λ. Κουσούλης είναι πολιτικός επιστήμονας.


Ο εκλογικός νόμος του Μέρφι

Του Γ. ΣΕΦΕΡΤΖΗ

Αν και δεν είναι εκλογικός, ο νόμος του Μέρφι βρήκε σε αυτές τις εκλογές την απόλυτη εφαρμογή του. Ο απερχόμενος πρωθυπουργός τις προκήρυξε για να αποφύγει αυτό που τελικώς συνέβη: μια βαριά, στρατηγικής σημασίας ήττα από ένα ΠαΣοΚ του οποίου το απρόσμενο εύρος της αυτοδυναμίας ούτε ανιχνευόταν δημοσκοπικά ούτε πιθανολογείτο πολιτικά.

Τα ποσοστά με τα οποία επιβάλλει πλέον την κυριαρχία του θυμίζουν 1981, επιβεβαιώνοντας αυτό που κυρίως αγνοήθηκε τόσο από τον Κώστα Καραμανλή όσο και από τους συμβούλους του: ότι, δηλαδή, κάθε εκλογική αναμέτρηση προκαλεί μια συνολική επανατοποθέτηση του εκλογικού σώματος, εκλύοντας δυναμικές που ορίζονται από τη συγκυρία και κεφαλαιοποιούν αναδρομικά σωρευμένες εμπειρίες και συναισθήματα.

Για μία ακόμη φορά αποδεικνύεται ότι το δίλημμα της διακυβέρνησης ανατίθεται με όρους διαφορετικούς από αυτούς που ίσχυαν πριν από την οριστικοποίηση των ημερομηνιών και των ζητουμένων της κάλπης.

Υστερα από ένα και πλέον έτος ακατάσχετου πολιτικού ζάπινγκ ανάμεσα σε εναλλακτικές αντιδικομματικές επιλογές και μη μονοκομματικές μορφές διακυβέρνησης, η πλειοψηφία της κοινής γνώμης επέστρεψε άρον άρον στην ορθοδοξία των κριτηρίων κυβερνησιμότητας μιας χώρας υπό συνθήκες προϊούσας οικονομικής κρίσης που δεν συγχωρούσαν την πολυτέλεια ριψοκίνδυνων πειραματισμών. Προτίμησε να πριμοδοτήσει αυτόν που της υποσχέθηκε να την οδηγήσει «κάπου», έναντι αυτού με τον οποίο είχε σιγουρευτεί ότι δεν θα πήγαινε «πουθενά».

Ηταν το ελάχιστο έναυσμα που έγειρε την πλάστιγγα των κομματικών συσχετισμών, μετατοπίζοντας τη σε πλήρη κρίση προσδοκιών και προοπτικών ευρισκόμενη μεσαία και κατώτερη τάξη προς την κατεύθυνση των δυνάμεων που την έπεισαν ότι είχαν το σχέδιο για την ταυτόχρονη υπέρβαση της πολιτικής και της οικονομικής κρίσης.

Βάζοντας το στοίχημα αυτής της διπλής υπέρβασης, ο Γιώργος Παπανδρέου έβαλε την προσωπική του σφραγίδα σε μια νίκη που σηματοδοτεί ασφαλώς το πέρασμα σε μια νέα μεταβατική περίοδο. Από τη βαθύτητα, την ταχύτητα και την ευρύτητα των τομών με τις οποίες η νέα κυβέρνηση του ΠαΣοΚ θα δώσει τη μάχη με τον πολιτικό χρόνο και την οικονομική πραγματικότητα, θα εξαρτηθούν τόσο η διάρκεια όσο και η αντοχή των ισορροπιών της.

Ο κ. Γιώργος Σεφερτζής είναι πολιτικός επιστήμων-αναλυτής.

Πλειοψηφική πολυσυλλεκτικότητα

Του Τ. ΘΕΟΔΩΡΙΚΑΚΟΥ

Το εκλογικό αποτέλεσμα δείχνει μια μεγάλη νίκη του ΠαΣοΚ, σε συνδυασμό με μια συντριβή για τη ΝΔ. Το ΠαΣοΚ καρπώνεται τη μεγάλη δυσαρέσκεια της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στην κυβερνητική πολιτική, ιδιαίτερα στον οικονομικό τομέα, τη στασιμότητα, καθώς και την έλλειψη ουσιαστικού απολογισμού σε κρίσιμους τομείς της καθημερινότητας του πολίτη. Ο Γ. Παπανδρέου και το ΠαΣοΚ συνένωσαν τις ψήφους πολλαπλών προελεύσεων, κομματικά, κοινωνικά, πολιτισμικά και συναισθηματικά, δημιουργώντας μια πλειοψηφική πολυσυλλεκτικότητα. Το ζητούμενο είναι αυτό να μετασχηματιστεί γρήγορα σε θετικές και δημιουργικές πολιτικές για την αντιμετώπιση των μεγάλων κοινωνικών προβλημάτων.

Δεν είναι επίσης τυχαίο ότι οι μεγαλύτερες απώλειες για τη ΝΔ συγκεντρώνονται στις μεσαίες παραγωγικές ηλικίες. Επιβαρυντικό ρόλο για τη ΝΔ έπαιξε και ο απόλυτος τρόπος τον οποίο υιοθέτησε προεκλογικά ο κ. Κ. Καραμανλής για να θέσει τα διλήμματα της οικονομικής πολιτικής. Το «πάγωμα» των μισθών οδήγησε στους χειρότερους συνειρμούς και σκέψεις τα φτωχότερα κοινωνικά στρώματα. Γι’ αυτό και η ήττα της ΝΔ είναι πολύ μεγαλύτερη στις γεωγραφικές περιοχές στις οποίες κυριαρχούν αυτές οι κοινωνικές ομάδες (όπως η δυτική ζώνη της Αθήνας και του Πειραιά και αλλού). Αυτό συνιστά ένα συνολικό στρατηγικό πρόβλημα για τη ΝΔ, η οποία βρίσκεται πλέον στην αντιπολίτευση.

Η Αριστερά δεν καρπώνεται τίποτε από τη φθορά και την πτώση της κυβέρνησης και δεν ενισχύει την παρέμβασή της στα πολιτικά πράγματα. Εκ των πραγμάτων δε, η κεντροδεξιά παράταξη μπαίνει σε μια βαθιά κρίση σε όλα τα επίπεδα, με ζητούμενο τον προσδιορισμό μιας νέας ταυτότητας και πιθανότατα νέας ηγεσίας.

Ο κ. Τάκης Θεοδωρικάκος είναι πρόεδρος της εταιρείας δημοσκοπήσεων GPO.


Τώρα αρχίζουν τα δύσκολα

Του Γ. ΦΛΕΣΣΑ

Στις εκλογές έγινε αυτό που σχεδόν όλοι προέβλεπαν. Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας αποδοκιμάστηκε. Η διαφορά είναι τέτοια που ενέχουν τεράστιες ευθύνες αυτοί που έδωσαν τα δεδομένα στον Κώστα Καραμανλή ώστε να οδηγηθεί στην απόφαση των πρόωρων εκλογών.

Το ΠαΣοΚ κέρδισε την αυτοδυναμία δρέποντας τους καρπούς της στρατηγικής του «ώριμου φρούτου». Ακόμη, είναι μια προσωπική δικαίωση για τον κ. Γ. Παπανδρέου, ο οποίος αμφισβητήθηκε όσο κανένας άλλος πολιτικός από τη Μεταπολίτευση ως σήμερα.

Ο δικομματισμός δεν κατέρρευσε. Τα δύο κόμματα εξουσίας άγγιξαν σχεδόν το 80%. Και αυτό είναι ένα ηχηρό μήνυμα για τα μικρότερα κόμματα.

Το ΚΚΕ δεν μπόρεσε να αυξήσει την επιρροή του σε μια εποχή όπου όλοι παραδέχονται ότι ο καπιταλισμός περνάει μείζονα κρίση. Πρέπει να προβληματιστεί για την αποτελεσματικότητα και τη διείσδυση του πολιτικού λόγου του.

Ο ΛΑΟΣ κατάφερε να αυξήσει τα ποσοστά του επωφελούμενος τα μέγιστα από τη φθορά της Νέας Δημοκρατίας. Το πώς θα ερμηνεύσει την επιτυχία του θα αποτελέσει πρόκριμα για το μέλλον του.

Ο ΣΥΡΙΖΑ, ξεπερνώντας (προσωρινά;) τα προβλήματά του, εξασφάλισε την είσοδό του στη Βουλή. Το πώς θα διαχειριστεί το μέλλον του όμως είναι ένα ερωτηματικό.

Οι Οικολόγοι πήραν το βάπτισμα του πυρός και αν εκμεταλλευθούν σοβαρά αυτή τους την εμπειρία, στο μέλλον θα μπορούν να αντιμετωπίζονται σε νέα βάση.

Από σήμερα βέβαια αρχίζουν τα δύσκολα για όλους!

Ο κ. Γιώργος Φλέσσας είναι διευθύνων σύμβουλος της Civitas.

Ο μαραθώνιος και το «κατοστάρι»

Του ΣΠ. ΡΙΖΟΠΟΥΛΟΥ

Το αποτέλεσμα δικαίωσε την προεκλογική «εικόνα» του ΠαΣοΚ και του Γιώργου Παπανδρέου, ενώ η αντίστοιχη «εικόνα» της Νέας Δημοκρατίας δεν ανέστρεψε την πορεία αποσυσπείρωσης και καθόδου. H αναμέτρηση στο επικοινωνιακό πεδίο κρίθηκε σε πέντε βασικά σημεία.

1.

Πολιτικός λόγος. Το ΠαΣοΚ κατάφερε να μεταδώσει όραμα και ελπίδα. Αντίθετα η ΝΔ υποσχόταν την εθνική κατάθλιψη. Αυτό άλλαξε μόνον από τη συγκέντρωση της Θεσσαλονίκης και μετά. Ωστόσο ήταν «too little, too late».

2.

Debates. Το γεγονός ότι η Ανθούσα δεν είναι πυκνό δάσος επέτρεψε στον Γιώργο Παπανδρέου να κερδίσει τις εντυπώσεις. Από εκεί και πέρα, με το να ζητάει ο Κώστας Καραμανλής έναν ακόμη γύρο, θύμιζε στρατηγική τζογαδόρου που χάνει την παρτίδα και μέσα στην απόγνωσή του ζητάει «τα διπλά ή τίποτα».

3.

Εκπρόσωποι. Ο Γιώργος Παπακωνσταντίνου στάθηκε στο ύψος των απαιτήσεων «σαν έτοιμος από καιρό». Δεν συνέβη το ίδιο και με τον Γιώργο Κουμουτσάκο, ο οποίος μέσα στην αγωνία του να κάνει τη διαφορά επιχείρησε να ανοίξει μέτωπα και δεν του βγήκε κανένα.

4.

Το μεγάλο λάθος. Ηταν το μεγάλο ζητούμενο για το ΠαΣοΚ και το πέτυχε. Δεν υπήρξαν «δεύτερες φωνές» και παραφωνίες. Στον αντίποδα αυτής της πειθαρχημένης στάσης ήλθε το «μαυρίστε τους» του Λ. Ζαγορίτη.

5.

Πολιτική διαφήμιση. Δεν ήταν το «δυνατό χαρτί» για κανέναν. Τα concept ήταν τετριμμένα, δείχνοντας πως η ελληνική διαφήμιση έχει προ πολλού εξαντλήσει τα αποθέματα της δημιουργικότητάς της. Εξαίρεση, το «Πάμε» του Γιώργου Παπανδρέου, σε concept «Johnnie Walker».

Συμπέρασμα, το ΠαΣοΚ κέρδισε το πρώτο μεγάλο στοίχημα. Τώρα έχει ένα απείρως σημαντικότερο. Ο μαραθώνιος της διακυβέρνησης θα κριθεί από την επίδοση που θα κάνει στο «κατοστάρι μετ’ εμποδίων».

Ο κ. Σπύρος Ριζόπουλος είναι διευθύνων σύμβουλος της Spin Communications.

Η κρίση παραμένει

Του Γ. ΚΟΥΜΕΝΤΑΚΗ

Δεν μπορώ παρά να ξεκινήσω με την παρατήρηση ότι το μόνο που απασχόλησε προεκλογικώς τα δύο μεγάλα κόμματα ήταν η οικονομία. Μονοπώλησαν το ενδιαφέρον του κόσμου για ένα ζήτημα η κακή κατάσταση του οποίου βαρύνει και τους δύο. Κατά τα γνώμη μου, η κρίση δεν είναι μόνο οικονομική αλλά κυρίως πολιτική. Και αυτή η κρίση φοβάμαι ότι, ανεξαρτήτως αποτελέσματος και μεγάλων ή μικρών ποσοστών, παραμένει.

Προσωπικά αισθάνομαι βαθιά απογοητευμένος από την απαξίωση του πολιτισμού και της Παιδείας, θέματα για τα οποία δεν έγινε ουδεμία νύξη, ούτε καν ως προεκλογικό εφέ. Δεδομένου ότι το θέμα του πολιτισμού οι κυβερνήσεις δεν το αγγίζουν σε θεσμικό επίπεδο, θα ευχηθώ τουλάχιστον τα πρόσωπα που θα ασχοληθούν με αυτό να είναι έξω από τα στενά κομματικά πλαίσια, αλλά με ικανότητες, γνώση, δυναμική. Αν γίνει κάτι τέτοιο, ίσως υπάρχει κάποια ελπίδα ν’ αναστρέψουν το τέλμα και την απαξίωση. Οσον αφορά αυτή καθαυτή την εναλλαγή των δύο κομμάτων στην εξουσία, με αφήνει πραγματικά αδιάφορο, καθώς _ στο θέμα το οποίο κυρίως με αφορά, αλλά φοβάμαι και ευρύτερα στην κοινωνία _ δεν έχει καταφέρει να επιφέρει θεαματικές αλλαγές. Μακάρι να διαψευστώ, αλλά παραμένω επιφυλακτικός…

Ο κ. Γιώργος Κουμεντάκης είναι συνθέτης.

Τώρα η δική μας σειρά

Του Γ. ΠΑΠΑΛΙΟΥ

Τα αποτελέσματα νομίζω ότι ήταν και τα αναμενόμενα. Είναι θετικό που η Βουλή θα έχει πέντε κόμματα, όπως και θετικό είναι που το ΠαΣοΚ εξασφάλισε μεγάλη αυτοδυναμία. Τώρα όμως είναι η δική μας σειρά να αφήσουμε την γκρίνια, τη στείρα αντιπολίτευση, τη μιζέρια γενικά, και να δουλέψει ο καθένας από τη θέση του για να βγάλουμε τη χώρα μας από την πολύ δύσκολη οικονομική κρίση στην οποία μάς οδήγησε ο παγκόσμιος οικονομικός πόλεμος που έχει ξεσπάσει.

Ο κ. Γιώργος Παπαλιός είναι πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου.

Ας «ευλογηθεί» από τον χρόνο

Του Γ. ΣΜΑΡΑΓΔΗ

Ο Γιώργος Παπανδρέου πλουτίστηκε από την αύρα της πλειοψηφίας του ελληνικού λαού διότι πάνω του πολύς κόσμος εναπόθεσε τις ελπίδες του, αφού είμαστε όλοι απελπισμένοι. Θέλω να πιστεύω ότι όλοι ευχόμαστε ότι ο Γιώργος Παπανδρέου θα «ευλογηθεί» από τον χρόνο και θα φέρει αποτελέσματα στις ελπίδες και στις προσμονές. Η δικιά μας υποχρέωση _ και εννοώ όλων των Ελλήνων, ανεξαρτήτως κομματικής ιδεολογίας _ θα πρέπει να είναι η συσπείρωση για το καλό αυτής της ταλαιπωρημένης χώρας.

Ο κ. Γιάννης Σμαραγδής είναι σκηνοθέτης.

Η κυριαρχία του δικομματισμού

Του Φ. ΠΛΙΑΤΣΙΚΑ

Μου έκανε εντύπωση, για μία ακόμη φορά, που κυριάρχησε ο δικομματισμός. Υποτίθεται ότι οι άνθρωποι που συναντάμε στην καθημερινότητά μας, αυτοί που μιλάμε, είναι δυσαρεστημένοι και από τους μεν και από τους δε. Και όμως στις εκλογές πάνε και ψηφίζουν τα δύο αυτά κόμματα. Μου φαίνεται περίεργο και δεν μπορώ να το ερμηνεύσω. Ισως έχει όμως μια εξήγηση. Είναι σαν να ψηφίζεις ένα κόμμα για να μη βγει ένα άλλο. Και αυτό φυσικά συμβαίνει πάρα πολλά χρόνια. Ισως μόνο αν κάποια στιγμή αυτό το πράγμα άλλαζε θα μπορούσαν να λυθούν κάπως και κάποια στιγμή τα προβλήματά μας.

Ο κ. Φίλιππος Πλιάτσικας είναι τραγουδοποιός.