Σε ενεργειακό μήλον της Εριδος εξελίσσεται η Ελλάδα μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας. Η επίσκεψη του ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν και η έμμεση, πλην σαφής προτροπή του «ελάτε μαζί μας!» προκάλεσε την ταχεία αντίδραση της ατλαντικής υπερδύναμης: ο αμερικανός βοηθός υφυπουργός Εξωτερικών κ. Μάθιου Μπράιζα, που θεωρείται «άνθρωπος» του αντιπροέδρου Ντικ Τσένι, με αποκλειστική δήλωσή του προς «Το Βήμα», υπενθυμίζει με τον πλέον εμφατικό τρόπο ότι η Ελλάδα είναι στρατηγικός εταίρος των ΗΠΑ και στην ενέργεια και ότι η χώρα μας αποτελεί βασικό τμήμα του αμερικανικού σχεδιασμού στην ευρύτερη περιοχή. Οι Αμερικανοί επιδεικνύουν ιδιαίτερη σπουδή για το περιεχόμενο του αγωγού φυσικού αερίου Κασπίας – Τουρκίας – Ελλάδας – Ιταλίας, τονίζοντας διά του κ. Μπράιζα ότι το συγκεκριμένο σύστημα σχεδιάστηκε για να μεταφέρει αέριο μόνον από το Αζερμπαϊτζάν και το Τουρκμενιστάν, προσθέτοντας με νόημα ότι «οι Αζέροι θα είναι έτοιμοι για εξαγωγές πολύ νωρίτερα από ότι φαντάζονται πολλοί» και προσδοκώντας πολλά από τον ρόλο της Ελλάδας. Για τον πετρελαιαγωγό Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολης εμφανίζεται θετικός υπό τον όρο ότι θα είναι «ανταγωνιστικός», κάτι που μπορεί να γίνει, σύμφωνα με αναλυτές, μόνον αν ενισχυθεί από το καζακικό πετρέλαιο που ελέγχει η αμερικανική Chevron. Για τα οφέλη από τον πετρελαιαγωγό ήδη «ακονίζονται επιχειρηματικά μαχαίρια» στη χώρα μας: τράπεζες, ενεργειακοί όμιλοι, τεχνικές εταιρείες και έλληνες εφοπλιστές εκδήλωσαν ενδιαφέρον για όλες τις παραμέτρους του έργου, δηλαδή την κατασκευή, τη λειτουργία και τη διαχείριση του ίδιου του αγωγού, τις υποδομές των δύο λιμανιών Μπουργκάς και Αλεξανδρούπολης και το ναυτιλιακό – διαμετακομιστικό τμήμα. Τέλος, με αποκλειστική συνέντευξή του προς «Το Βήμα» ο πρόεδρος των ΕΛΛΠΕ κ. Ευθ. Χριστοδούλου χαρακτηρίζει σημαντική τη συμφωνία για τον πετρελαιαγωγό, αξιολογεί ως «ιδιαιτέρως δυναμική» τη ρωσική στρατηγική στην ενέργεια και δηλώνει ότι διεκδικεί ξεχωριστό «βαλκανικό ρόλο» για τα ΕΛΛΠΕ.
Μπορεί η κατασκευή του πετρελαιαγωγού Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολης να έχει ακόμη δρόμο μπροστά, αλλά ήδη «ακονίζονται επιχειρηματικά μαχαίρια». Τράπεζες, ενεργειακοί όμιλοι, τεχνικές εταιρείες και έλληνες εφοπλιστές εκδήλωσαν ήδη ενδιαφέρον για όλες τις παραμέτρους του έργου.
Ο επιχειρηματικός τομέας του αγωγού θα αφορά τρεις τομείς: την κατασκευή, λειτουργία και διαχείριση του ίδιου του αγωγού, τις υποδομές των δύο λιμανιών, Μπουργκάς και Αλεξανδρούπολης, και το ναυτιλιακό – διαμετακομιστικό τμήμα. Θα χρειαστεί επίσης χρηματοδότηση από τράπεζες αλλά και ασφάλιση τόσο του έργου όσο και του περιεχομένου του αγωγού. Οι τράπεζες που έχουν ενδιαφερθεί για να χρηματοδοτήσουν την κατασκευή, διαχείριση και λειτουργία είναι μέχρι στιγμής η HSBC και η Citibank από τις ξένες επειδή διαθέτουν ανάλογη τεχνογνωσία και η Alphabank με τη Eurobank από την Ελλάδα.
* Οι αριθμοί του έργου
Ο αγωγός θα έχει μήκος 280 χιλιόμετρα και θα μπορεί να μεταφέρει 35-40 εκατομμύρια τόνους ετησίως, σημερινής αξίας 18 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Ο προϋπολογισμός του είναι 800 – 900 εκατομμύρια ευρώ και αναμένεται να δημιουργήσει στην ελληνική πλευρά περισσότερες από 450 θέσεις εργασίας. Στο λιμάνι της Αλεξανδρούπολης θα γίνουν έργα υποδομής για την υποδοχή δεξαμενοπλοίων 150.000 – 300.000 τόνων. Τα τέλη διέλευσης από τον αγωγό θα είναι ένα δολάριο ανά τόνο στην ελληνική πλευρά, που μεταφράζεται σε πάνω από 35 εκατομμύρια δολάρια ετησίως.
Η εταιρεία που θα κατασκευάσει και θα διαχειριστεί τον αγωγό θα ονομάζεται Transbalkan Pipeline. Εφόσον τελικά γίνει δεκτός ο «όρος Πούτιν» και τα ποσοστά είναι απολύτως πλειοψηφικά υπέρ των Ρώσων, τότε τον αγωγό θα κατασκευάσουν οι ΤΝΚ-ΒΡ, GazpromNeft (πρώην Sibneft που εξαγοράστηκε από τον ρωσικό κολοσσό φυσικού αερίου) και Rosneft, τρεις από τις τέσσερις μεγαλύτερες εταιρείες πετρελαίου της Ρωσίας, η τέταρτη είναι η Lukoil, που επίσης αναμειγνύεται στα δρώμενα λόγω του «προξενιού» με τη Motor Oil. Σε περίπτωση που καταλήξουν σε συμφωνία οι δύο όμιλοι, ωφελημένος από τον αγωγό θα αναδειχθεί και ο κ. Β. Βαρδινογιάννης, αφού θα προμηθεύεται μέσω αυτού, αργό πετρέλαιο σε προνομιακές τιμές.
Ο πρόεδρος της Lukoil κ. Βαγκίντ Αλεξπέροφ, όπως και ο πρόεδρος της Gazprom κ. Αλεξέι Μίλερ, στενοί συνεργάτες του προέδρου Πούτιν, επισκέπτονται συχνά την Ελλάδα, όχι μόνον για διακοπές.
Οι Ελληνες που συμμετέχουν στον αγωγό μέσω της ΔΕΠ – Θράκη είναι τα ΕΛΛΠΕ, ο Ομιλος Λάτση και η εταιρεία Προμηθέας Γκαζ που ανήκει εξ ημισείας στην Gazexport (θυγατρική της Gazprom) και στον κ. Δ. Κοπελούζο.
Οι Βούλγαροι δηλώνουν προς το παρόν έτοιμοι να βάλουν στο παιχνίδι τη Bulgargas και την StroyPort, που ελέγχονται απόλυτα από τον πρωθυπουργό κ. Σ. Στανίσεφ αλλά έχουν και εκλογές μπροστά τους με αμφίβολη έκβαση.
Οσον αφορά την υποδομή, που αποτελείται από τους σημαντικούς αποθηκευτικούς χώρους, τα περιβαλλοντικά έργα και τα έργα στήριξης στη γύρω περιοχή, δεν είναι τυχαίο ότι πρόσφατα η Ελληνική Τεχνοδομική συμφερόντων των κ. Γ. Μπόμπολα και Δ. Καλλιτσάντση υπέγραψε στη Μόσχα συμφωνία κατασκευής έργων υποδομής για λογαριασμό των Ρώσων.
Παράλληλα ο επικεφαλής του Ομίλου Λάτση κ. Σπ. Λάτσης προσπαθεί να φέρει μέσα στο έργο την αμερικανική Chevron (με την οποία διατηρεί στενή συνεργασία και άριστες σχέσεις) που θα γεμίσει ένα τμήμα με αργό πετρέλαιο από το Καζακστάν, προκαλώντας σκεπτικισμό στους Ρώσους, που θέλουν αποκλειστικότητα για τον αγωγό. Ετσι, θα προμηθεύεται αργό σε προνομιακές τιμές για τα ΕΛΛΠΕ (στα οποία είναι μέτοχος) αλλά και για τα δικά του δεξαμενόπλοια. Πρόσφατα «περιόδευσε» σε σημαδιακές ευρωπαϊκές πόλεις (Γενεύη, Παρίσι, Λονδίνο, Μόσχα) και είχε κορυφαίες επαφές το «ηγετικό δίδυμο» της Chevron ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος κ. Ντέιβιντ Ο’ Ράιλι και ο αντιπρόεδρος κ. Πίτερ Ρόμπερτσον.
Τα Ελληνικά Πετρέλαια επιδιώκουν πάντοτε να διαχειριστούν τον αγωγό, αλλά αν δεν το επιτύχουν, σε αντάλλαγμα θα ζητήσουν διά του προέδρου τους κ. Ευθ. Χριστοδούλου να προμηθεύονται αργό από τις ρωσικές εταιρείες σε προνομιακές τιμές.
Στους τεχνικούς ομίλους που ήδη έχουν δείξει ενδιαφέρον και έχουν κάνει σχετικές βολιδοσκοπήσεις για το έργο πρέπει να προσθέσουμε και την J and Ρ Overseas των κκ. Δάκη Ιωάννου και Ευθ. Παρασκευαΐδη, που διαθέτουν πλούσια εμπειρία ανάλογων έργων στην Αραβία, καθώς και την Αθηνά ΑΤΕ με αντίστοιχη εμπειρία και βασικό μέτοχο τον εφοπλιστή κ. Ε. Πιστιόλη που επιθυμεί να μεταφέρει πετρέλαιο στη γραμμή του Μπουργκάς.
* Οι εφοπλιστές
Πολλοί έλληνες πλοιοκτήτες ετοιμάζονται να διεκδικήσουν τις γραμμές Νοβοροσίσκ – Μπουργκάς και Αλεξανδρούπολη – Ευρώπη – ΗΠΑ. Στην πρώτη γραμμή χρειάζονται δεξαμενόπλοια των 35 – 75.000 τόνων και στη δεύτερη πλοία των 150-300.000 τόνων.
Η οικογένεια Πιστιόλη, μεγαλομέτοχος με 25% στην κατασκευαστική Αθηνά, προτίθεται να δραστηριοποιηθεί ποικιλοτρόπως στο έργο. Ενεργή συμμετοχή στα δρώμενα έχει ο κ. Ευ. Πιστιόλης, ο οποίος ηγείται της εισηγμένης στο Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης ναυτιλιακής εταιρίας Top Tankers.
Ανοιγμα στην αγορά φυσικού αερίου με παραγγελίες LNG carrier και ετοιμασία για πετρελαιοφόρα έχουν κάνει η ΤΕΝ (Tsakos Energy Navigation) των Π. και Ν. Τσάκου, ο κ. Χάρης Βαφειάς, η Dynacom του κ. Γ. Προκοπίου και ο όμιλος Ι. Αγγελικούση.
Στην αγορά πετρελαίου και φυσικού αερίου έχει επενδύσει ο κ. Πίτερ Γ. Λιβανός με την Ceres Hellenic. Ο κ. Β. Ρέστης σε συνεργασία με την Eolos Shipmanagement του κ. Γ. Φειδάκη και με σημαντική ρευστότητα «μπαίνουν στη γραμμή», σύμφωνα με πληροφορίες, ενώ ο κ. Δ. Μελισσανίδης με πλοία και εγκαταστάσεις στη Βόρεια Ελλάδα στοχεύει στη γραμμή Νοβοροσίσκ – Μπουργκάς και στους αποθηκευτικούς χώρους.
Η ναυτιλιακή Eletson των οικογενειών Χατζηελευθεριάδη, Κέρτσικοφ και Καρασταμάτη, με 25 διπύθμενα τάνκερ, είναι έτοιμοι για τη γραμμή, όπως και ο εφοπλιστής κ. Ι. Κούστας που ετοιμάζεται να κάνει μία από τις μεγαλύτερες επενδύσεις στη γειτονική Βουλγαρία, αξίας 200 εκατομμυρίων δολαρίων, με την κατασκευή εμπορικού κέντρου στη Σόφια με κινηματογράφους, εστιατόρια, γραφεία και μαγαζιά. Η ναυτιλιακή εταιρεία του Ι. Κούστα, η Danaos, βρίσκεται στην 28η θέση στην κατηγορία με τους μεγαλύτερους εφοπλιστές όσον αφορά τη χωρητικότητα του στόλου και διατηρεί στενές σχέσεις με κορυφαίους βούλγαρους αξιωματούχους.
