Την Κυριακή 25 Απριλίου, στην Ουάσιγκτον, στις πέντε το απόγευμα, θα γίνει η σημαντικότερη συνάντηση στη δεκάχρονη σχεδόν πορεία των σχέσεων Αθήνας και Σκοπίων: του έλληνα πρωθυπουργού κ. Κ. Σημίτη και του προέδρου της πΓΔ Μακεδονίας κ. Κίρο Γκλιγκόροφ. Οι δύο άνδρες θα δώσουν οριστικό τέλος στην εκκρεμούσα διαφορά για την ονομασία. Ο όρος «Δημοκρατία της Μακεδονίας – Σκόπια» έχει ήδη συμφωνηθεί να χρησιμοποιείται σε όλες τις διεθνείς σχέσεις του κράτους αυτού. Ολα είναι έτοιμα και (αν δεν εμφανιστεί κάποιο απροσδόκητο ανυπέρβλητο εμπόδιο) οι δύο ηγέτες θα επικυρώσουν και επίσημα την υπάρχουσα συμφωνία αρχών. Η ατμόσφαιρα που θα επικρατεί στην αμερικανική πρωτεύουσα κατά τον εορτασμό των 50 χρόνων του ΝΑΤΟ θα δημιουργήσει, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, το καταλληλότερο περιβάλλον για να κλείσει ο κύκλος που άνοιξε με την Ενδιάμεση Συμφωνία των δύο χωρών.
Ο έλληνας πρωθυπουργός κ. Σημίτης, διαβλέποντας την απειλητική πορεία της νέας φάσης της γιουγκοσλαβικής κρίσης, πήρε πρώτος τη μεγάλη απόφαση και την προώθησε με εντυπωσιακή αποφασιστικότητα. Ο ομόλογός του στα Σκόπια κ. Λιούπσο Γκεοργκιέφκι ανταποκρίθηκε με ανάλογη σοβαρότητα και ωριμότητα. Η κατάληξη ήταν να εξασφαλιστεί ένα θετικό αποτέλεσμα που δίνει τέλος στην περίοδο της ανωμαλίας στις διμερείς σχέσεις. Η λύση που επιτεύχθηκε αφήνει απόλυτα ικανοποιημένες και τις δύο πλευρές καθώς αντιμετωπίζει τόσο την ανάγκη της σταθερότητας στην περιοχή όσο και τις βασικές ανησυχίες που εκφράστηκαν εκατέρωθεν στη δεκαετή διαδρομή ανίχνευσης διαφόρων ονομασιών. Παράλληλα η Ελλάδα θα υποστηρίξει με όλες τις δυνάμεις της την υποψηφιότητα της πΓΔ Μακεδονίας στις ευρωπαϊκές οικονομικές και αμυντικές δομές, περιλαμβανομένων της Ευρωπαϊκής Ενωσης και του ΝΑΤΟ. Αναμένεται επίσης η κατακόρυφη αύξηση των ελληνικών επενδύσεων, οι οποίες θα προσφέρουν σημαντική βοήθεια στην οικονομία της πΓΔ Μακεδονίας και θα δημιουργήσουν νέες θέσεις εργασίας.
* Σχέσεις ωριμότητας
Η προϊούσα κλιμάκωση της κρίσης του Κοσσυφοπεδίου λειτούργησε καταλυτικά και έπεισε τόσο την Αθήνα όσο και τα Σκόπια ότι θα έπρεπε να κινηθούν το ταχύτερο δυνατόν ώστε να εξασφαλιστεί πλήρως η βιωσιμότητα του σημερινού συστήματος συνόρων στην περιοχή. Οι σχέσεις των δύο χωρών είχαν φτάσει από καιρό πια σε ένα σημείο μέγιστης ωριμότητας αλλά εξακολουθούσαν να εμποδίζονται από τη διαφορά για την ονομασία. Ηταν πλέον εμφανές ότι αυτά τα εμπόδια μπορούσαν να γίνονται ανεκτά σε ομαλές περιόδους αλλά δημιουργούσαν μείζονες κινδύνους τώρα που είναι άμεση η απειλή μιας γενικότερης ανάφλεξης. Οι πολιτικές ηγεσίες της Ελλάδας και της πΓΔ Μακεδονίας, συμπεριλαμβανομένου και του κ. Γκλιγκόροφ, κατανόησαν ότι δεν υπήρχαν πλέον άλλα περιθώρια για χειρισμούς που «έβλεπαν» μόνο στην εσωτερική πολιτική σκηνή των δύο χωρών. Επιπλέον οι Ηνωμένες Πολιτείες ενθάρρυναν αμφότερες τις πλευρές να προχωρήσουν με αποφασιστικότητα. Ο υφυπουργός Εξωτερικών κ. Στρόουμπ Τάλμποτ κατά την επίσκεψή του την περασμένη εβδομάδα υπογράμμισε τη σημασία αφαίρεσης ενός παράγοντα αστάθειας από την εικόνα της περιοχής. Επίσης οι πρεσβευτές κκ. Νίκολας Μπερνς και Κρίστοφερ Χιλ είχαν μια εξαιρετικά εποικοδομητική συμβολή στην αποκατάσταση του αναγκαίου κλίματος εμπιστοσύνης ανάμεσα στις ενδιαφερόμενες πλευρές.
* Επιχειρηματικό ενδιαφέρον
Τώρα διαμορφώνονται οι δυνατότητες για την ταχεία ανάπτυξη των διμερών σχέσεων σε όλα τα πεδία. Πολλές μεγάλες ελληνικές επιχειρήσεις, κρατικές και ιδιωτικές, έχουν επιδείξει ενδιαφέρον για επέκταση των δραστηριοτήτων τους στην πΓΔ Μακεδονίας καθώς και για την πραγματοποίηση άμεσων επενδύσεων. Επίσης οι πολιτικές σχέσεις των δύο χωρών έχουν εξελιχθεί σε μεγάλο βαθμό και υπάρχει ήδη σχηματισμένο ένα λειτουργικό πλαίσιο. Διάφορες εκκρεμότητες σε προξενικό επίπεδο αναμένεται να βρουν ταχύτατα λύσεις. Ο νέος υπεύθυνος βαλκανικών υποθέσεων κ. Μ. Σπινέλης και οι συνεργάτες του έχουν ήδη επεξεργαστεί μια δέσμη ιδεών που θα τεθούν σε λειτουργία το διάστημα αμέσως μετά την οριστικοποίηση της ονομασίας. Μετά από πολλές δυσκολίες οι δύο χώρες μπορούν (επιτέλους) να βλέπουν τις προοπτικές των σχέσεών τους με ανέφελη αισιοδοξία.
Ο ρόλος του κ. Πάγκαλου
Η συζήτηση που οδήγησε στο σημερινό αποτέλεσμα άνοιξε πριν από μερικούς μήνες κατά την επίσκεψη του τότε υπουργού Εξωτερικών κ. Θ. Πάγκαλου στα Σκόπια, στα πρώτα βήματα της νέας κρίσης του Κοσσυφοπεδίου, όταν άρχιζε ο νέος γύρος επιχειρήσεων του Απελευθερωτικού Στρατού. Ο κ. Πάγκαλος, κατά την προσφιλή του μέθοδο, είχε αποπροσανατολίσει τα ΜΜΕ με μια έντονη φραστική αντιπαράθεση με τον υπουργό Εξωτερικών των Σκοπίων κ. Αλεξάντερ Δημητρόφ κατά την κοινή συνέντευξη Τύπου. Στην πραγματικότητα όμως τα σημαντικά γεγονότα είχαν προηγηθεί. Ο κ. Πάγκαλος είχε ζητήσει ενωρίτερα μια προσωπική συνάντηση, χωρίς την παρουσία άλλων προσώπων, με τον πρωθυπουργό κ. Γκεοργκιέφσκι. Οι δύο άνδρες διερεύνησαν τις δυνατότητες επίλυσης του προβλήματος της ονομασίας και κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι αυτό ήταν απολύτως εφικτό. Συμφώνησαν μάλιστα ότι ο όρος «Δημοκρατία της Μακεδονίας – Σκόπια» ήταν ο καλύτερος δυνατός. Η διαβούλευση αυτή είχε προετοιμαστεί σε μεγάλο βαθμό από τον τότε πρεσβευτή της Ελλάδας στα Σκόπια κ. Αλ. Μαλλιά, ο οποίος είχε αποκαταστήσει διαύλους απευθείας επικοινωνίας με όλη την ηγεσία της πΓΔ Μακεδονίας, με αποτέλεσμα να υπάρχει μια άνετη κυκλοφορία μηνυμάτων ανάμεσα στις δύο πλευρές. Σε αυτό το πλαίσιο ιδιαίτερη σημασία είχαν οι δύο πολύωρες συναντήσεις του πρωθυπουργού κ. Γκεοργκιέφσκι (την εβδομάδα που ακολούθησε τις εκλογές στις οποίες επικράτησε το VMRO) με τον κ. Μαλλιά. Επίσης μια ορισμένη συμβολή είχε η συνέντευξη του κ. Γκεοργκιέφσκι προς «Το Βήμα» (μία εβδομάδα πριν από την επίσκεψη του κ. Πάγκαλου), στην οποία ο πρωθυπουργός των Σκοπίων είχε διατυπώσει αναλυτικά τη φόρμουλα που σκεπτόταν για τη διευθέτηση της διαφοράς για την ονομασία.
Η εξέλιξη της κρίσης στο Κοσσυφοπέδιο και τα γεγονότα της «υπόθεσης Οτσαλάν» περιέπλεξαν για σύντομο διάστημα την κατάσταση αλλά οι κκ. Σημίτης και Γκεοργκιέφσκι είχαν λάβει τις αποφάσεις τους και κράτησαν τις δεσμεύσεις τους. Ο υπουργός Εξωτερικών κ. Γ. Παπανδρέου στις δύο επισκέψεις του στα Σκόπια είχε τη δυνατότητα να επαναβεβαιώσει τους συνομιλητές του για τις προθέσεις της Αθήνας και να λάβει ανάλογες διαβεβαιώσεις από την πλευρά τους. Αλλωστε ο κ. Παπανδρέου ήταν από τους πιο σταθερούς υποστηρικτές της πολιτικής προσέγγισης ανάμεσα στην Αθήνα και στα Σκόπια. Κατά τις συναντήσεις αυτές οριστικοποιήθηκε η αρχική σκέψη να αξιοποιηθεί η συνάντηση κορυφής του ΝΑΤΟ για την υπογραφή της συμφωνίας που θα διευθετεί τη διαφορά για την ονομασία. Ηδη δόθηκαν οδηγίες στους δύο διαπραγματευτές, στον πρέσβη κ. Χρ. Ζαχαράκι για την Ελλάδα και στον πρέσβη κ. Ιβάν Τοσέφσκι για την πΓΔ Μακεδονίας, να επεξεργαστούν τις τελευταίες λεπτομέρειες στο πλαίσιο της διαδικασίας των Ηνωμένων Εθνών υπό τον κ. Σάιρους Βανς ώστε να είναι όλα έτοιμα για τους κκ. Σημίτη και Γκλιγκόροφ.
