Γ’ Οικουμενική Σύνοδος
Εφεσος 431
Την Γ’ Οικουμενική Σύνοδο συνεκάλεσε το 431 στην Εφεσο της Μικράς Ασίας ο αυτοκράτορας Θεοδόσιος B’. Αντικείμενό της ήταν να εξετάσει μία ακόμη αίρεση που είχε εμφανιστεί στους κόλπους της εκκλησίας και που προκαλούσε μεγάλη αναταραχή. Κύριος απολογητής της νέας αίρεσης ήταν ο ίδιος ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Νεκτάριος. Την αφορμή είχε δώσει ο ιερέας Αναστάσιος, προσκείμενος στον Νεκτάριο, ο οποίος σε κήρυγμά του είχε πει τα εξής: «Θεοτόκον την Μαρίαν καλείτω μηδείς, Μαρία γαρ άνθρωπος ην, υπό ανθρώπου δε Θεόν τεχθήναι αδύνατον», τη Μαρία δηλαδή να μην την αποκαλείτε Θεοτόκο, γιατί η Μαρία ήταν άνθρωπος, και το να γεννηθεί Θεός από άνθρωπο είναι αδύνατον.
Ξέσπασε σκάνδαλο, και όταν ο Νεκτάριος θέλησε να δικαιολογήσει τον ιερέα, οι εξηγήσεις του όξυναν την κατάσταση ακόμη περισσότερο, αφού τα όσα έλεγε αποτελούσαν στην ουσία άρνηση της θείας υποστάσεως του Ιησού. Ο Νεστόριος υποστήριζε ότι ο Χριστός διέθετε δύο υποστάσεις, τη θεία και την ανθρώπινη, συναφείς αλλά χωριστές μεταξύ τους, και ότι η θεία υπόστασή του χρησιμοποίησε την ανθρώπινη ως απλό όργανο. Αρα ο Χριστός δεν ήταν Θεός ομοούσιος με τον Πατέρα αλλά «Θεοφόρος ή κτήτωρ της θεότητος», και η Παναγία, έχοντας γεννήσει «ψιλόν άνθρωπον» με τον οποίο η θεία φύση ήλθε σε συνάφεια, δεν έπρεπε να αποκαλείται Θεοτόκος (αυτή που έτεκε Θεόν) αλλά Χριστοτόκος.
Επικεφαλής της εκστρατείας κατά του Νεστορίου είχε τεθεί ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας Κύριλλος, ο οποίος και προήδρευσε της συνόδου. Σε αυτήν πήραν μέρος 200 περίπου επίσκοποι. Τρεις έξαρχοι εκπροσώπησαν τις δυτικές εκκλησίες και τον Πάπα Κελεστίνο A’ ο οποίος είχε ήδη καταδικάσει τον Νεστόριο. Ο Νεστόριος, αν και είχε προσκληθεί, δεν προσήλθε.
H ετυμηγορία της συνόδου υπήρξε καταδικαστική για τον Νεστόριο, και ο Θεοδόσιος επικύρωσε τις αποφάσεις της και εξόρισε τον αιρεσιάρχη. Ο νεστοριανισμός εξοντώθηκε στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αλλά επέζησε αλλού. Τον υιοθέτησε η χριστιανική εκκλησία της Περσίας, και ίχνη του, λιγοστά πάντως, συναντιούνται ακόμη και σήμερα στο Ιράν, στο Ιράκ, στη Συρία, στην Ινδία, καθώς και στη Βόρεια και στη Νότια Αμερική.
KEIMENA: ΙΩΑΝΝΑ ΖΟΥΛΑ
