Αχ, το απαλό αεράκι να σου φυσάει στη μουσούδα τη φρέσκια μυρωδιά της χλόης! Δεκάδες τυχερά ποντίκια εργαστηρίου, τα οποία κανονικά περνούν όλη τους τη ζωή σε χώρους λίγο μεγαλύτερους από κουτί παπουτσιών, απελευθερώθηκαν σε ένα περιφραγμένο λιβάδι (εικόνα) στο κάμπους του Πανεπιστημίου του Κορνέλ, σε ένα πείραμα που αφορά το άγχος.

Τα ποντίκια σηκώθηκαν στα πίσω πόδια, μύρισαν τον αέρα και άρχισαν να μαθαίνουν πώς να κινούνται στο γρασίδι. Και, μέσα σε μία εβδομάδα, τα ποντίκια απελευθερώθηκαν από το άγχος που είχαν αναπτύξει λόγω των πειραμάτων και ήταν διατεθειμένα να εξερευνήσουν χώρους στους οποίους προηγουμένως αντιδρούσαν με φόβο.

Τα αποτελέσματα, γράφουν οι ερευνητές στο «Current Biology», υποδεικνύουν ότι οι μελέτες σε πειραματόζωα που ζουν σε περιορισμένα και αφύσικα περιβάλλοντα μπορεί να μην είναι ενδεικτικές για την ανθρώπινη ψυχολογία στην καθημερινή ζωή. Παράλληλα, όμως, τα ευρήματα στηρίζουν προηγούμενες έρευνες σε ανθρώπους, οι οποίες δείχνουν ότι μια περιορισμένη ζωή χωρίς νέα ερεθίσματα και προκλήσεις μπορεί να υποδαυλίζει το άγχος, σε συνδυασμό τουλάχιστον με άλλους παράγοντες.

Η νέα μελέτη χρησιμοποίησε ένα στάνταρντ τεστ μέτρησης του άγχους, όπου τα ποντίκια μπαίνουν σε έναν λαβύρινθο με δύο βραχίονες: ο ένας έχει κλειστά τοιχώματα, ενώ ο άλλος δεν έχει οροφή και είναι υπερυψωμένος, αφήνοντας τα ποντίκια εκτεθειμένα. Πολυάριθμες προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει πως τα ποντίκια αρχικά εξερευνούν και τους δύο χώρους και μετά προτιμούν να κρύβονται στο κλειστό τμήμα. Σε επόμενες δοκιμές, κρύβονται αμέσως και σπάνια ξεμυτίζουν στο ανοιχτό τμήμα, κάτι που ερμηνεύεται ως αντίδραση άγχους.

Σε μια περίοδο δύο ετών, 44 ποντίκια που είχαν ήδη αναπτύξει αυτή τη στάνταρντ αντίδραση απελευθερώθηκαν σε μεγάλους περιφραγμένους χώρους. Εκεί μπορούσαν να κινηθούν ελεύθερα, να μάθουν να σκαρφαλώνουν, να βρίσκουν τροφή, να ανοίγουν λαγούμια και να προσαρμόζονται στις καιρικές συνθήκες. Ολα αυτά είναι προκλήσεις τις οποίες τα ζώα κλήθηκαν να ξεπεράσουν με τις δικές τους δυνάμεις, κάτι που ίσως τόνωσε την αυτοπεποίθηση και την αυτενέργειά τους, λένε οι ερευνητές. Οταν τα τυχερά ποντίκια εξετάστηκαν ξανά στον λαβύρινθο, η φοβία τους είχε ως διά μαγείας εξαφανιστεί και περνούσαν περισσότερο χρόνο στον εκτεθειμένο χώρο. Ηταν πιο πρόθυμα να εξερευνήσουν το περιβάλλον.

Η ερευνητική ομάδα παρουσιάζει τα ευρήματα ως ένδειξη ότι οι ψυχολόγοι πρέπει να είναι προσεκτικοί στην ερμηνεία πειραμάτων σε ζώα, όχι μόνο λόγω των βιολογικών διαφορών, αλλά και λόγω του προστατευμένου και κλειστοφοβικού περιβάλλοντος του εργαστηρίου, το οποίο τρέφει το άγχος.

Σε μια γενικότερη παρατήρηση, η ψυχολογική απελευθέρωση που προσέφερε η ζωή στο λιβάδι υποδεικνύει ότι το κλειδί κατά του άγχους ίσως είναι οι πλούσιες εμπειρίες και η αντιμετώπιση των προκλήσεων που τις συνοδεύουν. Αυτό, λένε οι ερευνητές, ίσως προσφέρει μια τόνωση στο αίσθημα αυτενέργειας, την ικανότητά μας να αλλάζουμε τις εμπειρίες μας με τις δικές μας αποφάσεις.