«Με τους αγρότες κάπου το χάσαμε». Στη φράση αυτή κυβερνητικού αξιωματούχου, που γνωρίζει από πρώτο χέρι τις εξελίξεις με τις αγροτικές κινητοποιήσεις, αποτυπώνεται το γενικότερο κλίμα στους κόλπους της κυβέρνησης. Ο πρωτογενής τομέας προκάλεσε ακόμη μία κρίση και οι αιτίες δεν είναι λίγες, αφού, όπως σημειώνει ο ίδιος, «οι αγρότες βρίσκονται σε δυσχερή θέση, όπως και στην υπόλοιπη Ευρώπη». Ο λόγος του κόστους παραγωγής με τις τιμές πώλησης των προϊόντων έχει πια μεγάλες αποκλίσεις και το συνεχιζόμενο ασταθές περιβάλλον επηρεάζεται πλέον από πολλούς παράγοντες.

«Ακολουθήσαμε μία ήπια και συναινετική πολιτική με την έναρξη των κινητοποιήσεων, γνωρίζοντας ότι φέτος είχαμε τα απότοκα του προβλήματος με τον ΟΠΕΚΕΠΕ και τρέχαμε να προλάβουμε τις πληρωμές» εξηγεί άλλος κυβερνητικός αξιωματούχος.

Λάθη από την αρχή

Το πρόβλημα, όπως αναλύθηκε στο Μέγαρο Μαξίμου, κρίθηκε «πολυπαραγοντικό». Στη βάση αυτή αποφασίστηκε εξαρχής να γίνει δημοσίως η παραδοχή ότι οι αγρότες έχουν δίκιο ως προς τον πυρήνα των αιτημάτων τους. Ωστόσο, υπάρχει επίσης η παραδοχή ότι η τακτική που ακολουθήθηκε τα τελευταία χρόνια δεν ήταν ορθή. Η αγροτική πολιτική, παρ’ όλο που είχε θέση προτεραιότητας στα κυβερνητικά πλάνα και παρασχέθηκαν διευκολύνσεις υπό τη μορφή επιδοτήσεων και ενισχύσεων, δεν «έγραψε» στον αγροτικό πληθυσμό.

Ακόμα και στις αναλυτικές παρουσιάσεις των κυβερνητικών αξόνων, όπως για παράδειγμα στη Διεθνή Εκθεση Θεσσαλονίκης, φάνηκε σαν να «βγήκε η υποχρέωση» με τα βασικά μέτρα στήριξης του αγροτικού εισοδήματος. «Ακόμη και σε επικοινωνιακό επίπεδο δεν δόθηκε το βάρος που θα έπρεπε», όπως αναφέρεται.

Οι παρατηρητές του πεδίου τοποθετούν σε εκείνη τη φάση τα πρώτα σημάδια δυσαρέσκειας, η οποία μετατράπηκε σε οργή όταν τα φώτα στράφηκαν στον ΟΠΕΚΕΠΕ. «Το αίσθημα ότι κάποιοι συμμετέχουν σε πάρτι και εσύ έχεις μεγάλα ζόρια πάντα δημιουργεί εκρηκτικές καταστάσεις, κυρίως όταν γίνεται εντός του ίδιου επαγγελματικού ή κοινωνικού χώρου» σημειώνει αξιωματούχος της ΝΔ με πείρα στα αγροτικά ζητήματα.

Η κυβέρνηση, σε ασφυκτικό περιβάλλον πλέον και με την απειλή να χαθούν οι πιστώσεις και άρα να μη γίνουν οι πληρωμές στους συνεπείς και ειλικρινείς αγρότες, έριξε το βάρος εκεί για να προλάβει τις ενισχύσεις ως το τέλος του έτους. Στο Μέγαρο Μαξίμου πίστεψαν ότι εάν οι αγρότες άρχιζαν να βλέπουν ζεστό χρήμα στους λογαριασμούς τους, οι κινητοποιήσεις θα έχαναν τη δυναμική τους.

Ο σχεδιασμός όμως απέτυχε, αφού οι αναγκαίοι έλεγχοι και διασταυρώσεις με την αναγκαστική ένταξη του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ προκάλεσαν εμπλοκή σε πληρωμές.

«Εγιναν όλα μαζί και το βάρος ήταν μεγάλο» διευκρινίζει έτερος κυβερνητικός αξιωματούχος και προσθέτει: «Λογικά αγροτικά αιτήματα, ΟΠΕΚΕΠΕ, ένα αντικυβερνητικό κλίμα και ένταση με ιαχές από την αντιπολίτευση δημιούργησαν την τέλεια καταιγίδα».

Ανοιχτοί δίαυλοι

Η αποτυχία του σχεδιασμού οδήγησε σε μια απόπειρα περιορισμού της ζημιάς. Oλοι στην κυβέρνηση ομονοούσαν ότι θα πρέπει να αποτραπεί η πλήρης διάρρηξη των δεσμών με τον αγροτικό κόσμο, από τον οποίο αντλούν μια υπολογίσιμη μάζα ψηφοφόρων. Εάν υπήρχαν σημάδια προς την αντίθετη κατεύθυνση και ένα κάποιο φως στο τούνελ των κινητοποιήσεων, ερχόταν κυρίως από την ενημέρωση που λάμβανε το κυβερνητικό επιτελείο ότι οι αγρότες αποχωρούσαν σιγά-σιγά από τα μπλόκα ως φυσική παρουσία, αφήνοντας στους δρόμους μόνο τα τρακτέρ.

Ως θετικό μήνυμα λαμβανόταν και το γεγονός ότι οι δίαυλοι επικοινωνίας με το επιτελείο του υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης, αλλά και με τον ίδιο τον Κώστα Τσιάρα, έμειναν πάντα ανοιχτοί παρά τη σκληρή στάση που τηρούσαν οι αγρότες. Το συμπέρασμα για την κυβέρνηση σε εκείνη τη φάση ήταν πως σε μεγάλο βαθμό οι κινητοποιήσεις ήταν προϊόν κομματικής υποκίνησης από την αντιπολίτευση.

Συγχρόνως, και λίγο πριν από τη νέα πρόσκληση του Πρωθυπουργού για διάλογο, κυριάρχησε η εκτίμηση ότι στο τραπέζι του διαλόγου θα κάθονταν όλοι οι αγρότες και όχι μόνο όσοι είχαν ανταποκριθεί θετικά στην πρόσκληση. Ο,τι ακολούθησε περιγράφεται μάλλον ως αιφνιδιασμός: «Δεν περιμέναμε ότι θα αρνηθούν και οι σκληροί των μπλόκων» λέει κυβερνητικό στέλεχος με γνώση των εξελίξεων.

Από την άλλη πλευρά, υπήρξε η βεβαιότητα μετά το πρώτο ραντεβού ότι ήταν αδύνατον να συνεχίσει η σκληρή πτέρυγα των αγροτών στο ίδιο μοτίβο της άρνησης. Για την κυβέρνηση, το μόνιμο «όχι» στον διάλογο απέναντι στις συνεχείς προσκλήσεις του ίδιου του Πρωθυπουργού θα προκαλούσε αρνητικές εντυπώσεις και στην κοινή γνώμη, που στη συντριπτική πλειονότητα είχε στηρίξει τις αγροτικές κινητοποιήσεις.

Το ραντεβού

Τούτων δοθέντων, το αυριανό ραντεβού θεωρείται η αρχή του τέλους των αγροτικών κινητοποιήσεων, που φέτος έφθασαν σχεδόν τις 50 μέρες και καταγράφηκαν ως οι μεγαλύτερες από τη δεκαετία του 1990.

Στο καλάθι του Πρωθυπουργού δεν υπάρχουν άλλα χρήματα. Η συζήτηση θα γίνει και για επιμέρους ζητήματα, ενώ σε συμβολικό επίπεδο θα σηματοδοτήσει την έναρξη ενός μόνιμου πια διαλόγου για τον πρωτογενή τομέα στην Ελλάδα. Σύμφωνα με πληροφορίες, η σχετική πρόταση διακομματικού διαλόγου για το μέλλον της αγροτικής παραγωγής στην Ελλάδα θα κατατεθεί στη Βουλή εντός εβδομάδας, πιθανότατα την Τετάρτη.

Οι κτηνοτρόφοι

Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν πως για τους κτηνοτρόφους θα υπάρξει ειδική και ξεχωριστή κουβέντα. Εκείνοι θα λάβουν πρόσκληση για εκτενή διάλογο εντός των επόμενων ημερών, καθώς τα δικά τους προβλήματα, εξαιτίας της ευλογιάς, είναι πιο σύνθετα αλλά και δυσεπίλυτα, καθώς αναμένεται αναζωπύρωση της νόσου από την άνοιξη, ενώ εμβόλια δεν μπορούν να επιτραπούν καθώς δεν θεωρούνται ότι είναι ασφαλή. Δυσχερής φαίνεται να είναι και ο δρόμος των ενισχύσεων και με βάση αυτό το δεδομένο αναζητούνται άλλες λύσεις για τη στήριξή τους.

Η πρόθεση για την αυριανή συνάντηση είναι να «γίνει μία σοβαρή επαναπροσέγγιση με τον αγροτικό κόσμο με συστηματική συζήτηση για όλα τα προβλήματα στον πρωτογενή τομέα και τις κατευθύνσεις που πρέπει να πάρει στη χώρα μας».

Ο απολογισμός; «Από όλη την ιστορία μένει σίγουρα η μεταρρύθμιση στον ΟΠΕΚΕΠΕ, ένα δίκαιο και ελεγχόμενο σύστημα πληρωμών και η απόφαση να θέσει ο Πρωθυπουργός συγκεκριμένα θέματα στη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική που θα συζητηθεί στις Βρυξέλλες» λένε από την κυβέρνηση. Οπως φαίνεται, ο δρόμος είναι ακόμη μακρύς.