Η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί σήμερα έναν από τους πιο καθοριστικούς παράγοντες αλλαγής της σύγχρονης κοινωνίας. Αν και για δεκαετίες ανήκε στη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας, πλέον έχει ενσωματωθεί στην καθημερινή μας ζωή με τρόπους που συχνά δεν αντιλαμβανόμαστε. Από τις μηχανές αναζήτησης και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μέχρι τις εφαρμογές εκπαίδευσης και ψυχαγωγίας, η τεχνητή νοημοσύνη ή «AI» επηρεάζει τον τρόπο που οι άνθρωποι επικοινωνούμε, μαθαίνουμε και σκεφτόμαστε.
Σε γενικές γραμμές, τεχνητή νοημοσύνη ονομάζεται ο κλάδος της επιστήμης της πληροφορικής που επιδιώκει τη δημιουργία συστημάτων ικανών να πραγματοποιούν λειτουργίες που απαιτούν ανθρώπινη νοημοσύνη. Τέτοιες λειτουργίες είναι η μάθηση, η λήψη αποφάσεων, η κατανόηση της γλώσσας και η επίλυση προβλημάτων.
Η ραγδαία εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης επηρεάζει όλες τις ηλικιακές ομάδες. Ομως, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η επίδρασή της στους νέους και ειδικότερα σε εμάς τους εφήβους. Η εφηβεία είναι μια κρίσιμη περίοδος διαμόρφωσης της προσωπικότητας, της ταυτότητας και της κοινωνικής μας συμπεριφοράς. Σε αυτή τη φάση της ζωής μας, η συχνή επαφή με την τεχνολογία και όλα τα έξυπνα συστήματα μπορεί να έχει τόσο θετικές όσο και αρνητικές επιδράσεις.
Από τη θετική πλευρά, η τεχνητή νοημοσύνη προσφέρει στους εφήβους πρωτοφανείς ευκαιρίες μάθησης. Εκπαιδευτικές πλατφόρμες προσαρμόζονται στο επίπεδο και τον ρυθμό κάθε μαθητή, βοηθώντας τον έτσι να κατανοήσει καλύτερα δύσκολες έννοιες. Παράλληλα, εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης ενισχύουν τη δημιουργικότητα επιτρέποντας σε εμάς τους νέους να γράψουμε, να προγραμματίσουμε και να εκφραστούμε ο καθένας με διαφορετικούς και μοναδικούς τρόπους. Για πολλούς από εμάς η τεχνητή νοημοσύνη λειτουργεί ως σύμμαχος στη γνώση και ως γέφυρα προς το μέλλον της εργασίας.
Ωστόσο, δεν μπορούν να αγνοηθούν και προβληματισμοί της εποχής μας σχετικά με το θέμα. Η υπερβολική εξάρτηση από εφαρμογές που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη ενδέχεται να μειώσει την κριτική σκέψη και τον τρόπο με τον οποίο αυτενεργούν οι νέοι. Οταν ένα μηχάνημα προσφέρει άμεσα απαντήσεις, υπάρχει ο κίνδυνος οι έφηβοι να σταματήσουμε να αναζητάμε, να αμφισβητούμε και να σκεφτόμαστε σε βάθος. Επιπλέον, οι αλγόριθμοι των κοινωνικών δικτύων επηρεάζουν την εικόνα που έχουμε οι έφηβοι ακόμα και για τον ίδιο μας τον εαυτό, προβάλλοντας συνεχώς μη ρεαλιστικά πρότυπα ζωής και εμφάνισης. Το φαινόμενο αυτό σχετίζεται άμεσα και με την κοινωνικοποίηση της νέας γενιάς.
Παρότι η τεχνητή νοημοσύνη διευκολύνει την επικοινωνία, ο φόβος πως αντικαθιστά την ουσιαστική ανθρώπινη επαφή είναι υπαρκτός. Οι νέοι περνάμε περισσότερο χρόνο μπροστά από τις οθόνες μας και λιγότερο σε πραγματικές κοινωνικές εμπειρίες, κάτι που σίγουρα επηρεάζει την ανάπτυξη των συναισθημάτων μας.
Πιστεύω πως η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι ούτε απειλή αλλά ούτε και σωτήρια λύση. Αποτελεί ένα ισχυρό εργαλείο που ενδέχεται να λειτουργήσει τόσο θετικά όσο και αρνητικά, ανάλογα με τον τρόπο που εμείς θα το εντάξουμε στη ζωή μας. Ως νέοι άνθρωποι θεωρώ ότι έχουμε την ευθύνη να χρησιμοποιήσουμε αυτό το αποτέλεσμα της επιστήμης με μέτρο, χωρίς να επιτρέπουμε να αντικαθιστά τη δική μας προσπάθεια, δημιουργικότητα και προσωπική κρίση. Η ευκολία που μας προσφέρει δεν πρέπει να μας οδηγεί στην επανάπαυση και την πνευματική αδράνεια, αλλά να μας ωθεί να γνωρίσουμε και να μάθουμε περισσότερα, να εξελιχθούμε.
Παράλληλα, είναι απαραίτητο να μάθουμε να ξεχωρίζουμε πότε η τεχνητή νοημοσύνη μάς βοηθά και πότε μας απομακρύνει από τις συνήθειές μας, την επαφή με τους ανθρώπους και τον κόσμο γύρω μας. Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως καμία μηχανή δεν μπορεί να αντικαταστήσει τα συναισθήματα και τη δύναμη της ανθρώπινης επικοινωνίας. Η τεχνολογία θα πρέπει να υπάρχει για να βοηθά τον άνθρωπο και όχι να τον καθορίζει.
Εκτιμώ ότι το μέλλον της τεχνητής νοημοσύνης βρίσκεται στα χέρια της δικής μας γενιάς. Αν τη χρησιμοποιήσουμε υπεύθυνα, με γνώση και σεβασμό προς τον εαυτό μας και τους γύρω μας, μπορεί να αποτελέσει πολύτιμο σύμμαχο για ένα καλύτερο αύριο. Το νόημα δεν είναι να φοβηθούμε την εξέλιξη της τεχνολογίας, αλλά να μάθουμε να τη συνδυάζουμε αρμονικά με τις ανθρώπινες αξίες, τη σκέψη και την ελευθερία μας.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε αρχικά στην εφημερίδα TO BHMA της Κατερίνης που κυκλοφόρησε με «Το Βήμα της Κυριακής» στις 22 Φεβρουαρίου 2026.
