Η εξαγορά του Χρηματιστηρίου Αθηνών από τη Euronext προσθέτει ένα ιδιαίτερα θετικό πρόσημο που ενισχύει τη διασύνδεση της Κεφαλαιαγοράς μας με τον ευρωπαϊκό πυρήνα δημιουργώντας νέες προοπτικές ανάπτυξης, αναφέρει στη συνέντευξή της στο «Βήμα» η κυρία Βασιλική Λαζαράκου, πρόεδρος της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, μέλος του ΔΣ του Παγκόσμιου Οργανισμού Εποπτικών Αρχών της Κεφαλαιαγοράς (IOSCO) και μέλος του προεδρείου της Επιτροπής Εταιρικής Διακυβέρνησης του ΟΟΣΑ.
Παράλληλα επισημαίνει πως ο ψηφιακός μετασχηματισμός δεν είναι μόνο ένα σύνθετο τεχνολογικό έργο με απαιτήσεις αλλά συνιστά και μετάβαση σε ένα νέο μοντέλο εποπτείας της Επιτροπής, ενώ μεγάλο στοίχημα είναι η κοινή συνείδηση σε όλους τους παράγοντες της αγοράς ότι από τη βέλτιστη εταιρική διακυβέρνηση οι ίδιες οι εισηγμένες είναι εκείνες που επωφελούνται πρώτες. Επίσης, επισημαίνει πως η ενίσχυση του χρηματοοικονομικού αλφαβητισμού αποτελεί προτεραιότητα της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, ενώ η εποπτεία των κρυπτοστοιχείων και η αδειοδότηση των παροχών υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων συνιστούν μεγάλες και απαιτητικές προκλήσεις.
Πόσο σας προβληματίζουν οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή που διαμορφώνουν συνθήκες αβεβαιότητας για την παγκόσμια οικονομία;
«Δυστυχώς, ακόμη μια πολεμική αναμέτρηση, και μάλιστα σε μια τόσο ασταθή περιοχή του πλανήτη μας, πολλαπλασιάζει τους κινδύνους και μεγιστοποιεί την ανασφάλεια σε παγκόσμιο επίπεδο. Η οικονομία σε ένα τέτοιο περιβάλλον αβεβαιότητας δέχεται αναπόφευκτα πολυεπίπεδες επιπτώσεις. Η διάρκεια της πολεμικής σύγκρουσης και κατ’ επέκταση των επιπτώσεών της είναι καθοριστικής σημασίας. Οι υψηλές τιμές ενέργειας πυροδοτούν πληθωριστικές πιέσεις με αποτέλεσμα οι κεντρικές τράπεζες να υποχρεώνονται να επανεξετάσουν τη νομισματική πολιτική. Σε μια τέτοια συγκυρία και εφόσον η σύρραξη συνεχιστεί επί μακρόν, η άνοδος των επιτοκίων είναι μία από τις επιλογές. Η αυξημένη αβεβαιότητα αντανακλάται αναπόφευκτα με πολλαπλές διαστάσεις στις αγορές, ενισχύοντας τη μεταβλητότητα και την επιφυλακτικότητα των επενδυτών.
Εμείς από την έναρξη της κρίσης στη Μέση Ανατολή, παρακολουθούμε με μεγαλύτερη συχνότητα και αυξημένη προσοχή τις εξελίξεις στην ελληνική κεφαλαιαγορά. Παράλληλα, διατηρούμε συνεχή και στενή συνεργασία με τις ομόλογες εποπτικές αρχές, ιδίως της Ευρωπαϊκής Ενωσης, με στόχο τη συντονισμένη αποτίμηση των επιδράσεων στις ευρωπαϊκές χρηματοπιστωτικές αγορές. Η αύξηση της μεταβλητότητας τόσο στην ελληνική όσο και στις ευρωπαϊκές αγορές αντιμετωπίζεται με ενισχυμένους μηχανισμούς εποπτείας.
Στο πλαίσιο αυτό, παρακολουθούμε ενδελεχώς τις συναλλαγές σε όλες τις επιμέρους αγορές, συμπεριλαμβανομένων των παραγώγων χρηματοπιστωτικών μέσων και της αγοράς ενέργειας. Επίσης, ζητήσαμε από τις ΑΕΔΑΚ να μας ενημερώνουν καθημερινά για τυχόν εκροές από αμοιβαία κεφάλαια που διαχειρίζονται, καθώς και για την καθαρή αξία του ενεργητικού τους, όπως διαμορφώνεται σε ημερήσια βάση.
Επιπλέον, στείλαμε επιστολές στις εισηγμένες, ζητώντας να αποτυπώσουν στις οικονομικές καταστάσεις τις τυχόν επιπτώσεις στα οικονομικά τους δεδομένα και μεγέθη. Με βάση την παραπάνω εμπειρία και παρά το διεθνώς αρνητικό περιβάλλον, η ελληνική κεφαλαιαγορά επιδεικνύει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, στηριζόμενη στις καλές επιδόσεις της ελληνικής οικονομίας, στα βελτιωμένα θεμελιώδη μεγέθη, τα εταιρικά αποτελέσματα, το ενισχυμένο εποπτικό πλαίσιο και το αυξημένο επίπεδο διαφάνειας.
Η λειτουργία της αγοράς είναι ομαλή, με τους μηχανισμούς διαχείρισης κινδύνου να ανταποκρίνονται αποτελεσματικά στις προκλήσεις της συγκυρίας. Διατηρούμε αυξημένη εγρήγορση, γιατί διανύουμε μια περίοδο με συνθήκες ταχείας μεταβολής των δεδομένων, ερευνούμε συναλλαγές, όπου τα συστήματά μας εντοπίζουν ιδιαίτερα μοτίβα και διακυμάνσεις και συνεχίζουμε την αποστολή μας για την προστασία των επενδυτών και τη διασφάλιση της εύρυθμης και διαφανούς λειτουργίας της αγοράς».
Ποιες προοπτικές διαμορφώνονται μετά την εξαγορά της Euronext Athens από τη Euronext;
«Η εξαγορά του Χρηματιστηρίου Αθηνών από τη Euronext προσθέτει ένα ιδιαίτερα θετικό πρόσημο στην Ελληνική Κεφαλαιαγορά και προάγει τη θέση της στις διεθνείς αγορές. Πρόκειται για εξέλιξη που ενισχύει τη διασύνδεση της Κεφαλαιαγοράς μας με τον ευρωπαϊκό πυρήνα και δημιουργεί νέες προοπτικές ανάπτυξης.
Από την πλευρά της Επιτροπής ανταποκριθήκαμε με ταχύτητα και θεσμική πληρότητα, παρέχοντας τις απαραίτητες εγκρίσεις σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα. Το Χρηματιστήριο Αθηνών αποκτά πλέον πρόσβαση σε επτά ευρωπαϊκές αγορές, είναι μια μείζονα αναβάθμιση που θα οδηγήσει σε σημαντικές εξελίξεις και στην εγχώρια αγορά.
Στο σημείο αυτό, να θυμίσω ότι δεν έχει αυξηθεί μόνο η άντληση κεφαλαίων στην αγορά αλλά και οι νέες εισαγωγές και οι συναλλαγές των εισηγμένων εταιρειών. Η αυξητική τάση των εταιρικών πράξεων και συναλλαγών, όπως των αυξήσεων κεφαλαίου εισηγμένων εταιρειών και εκδόσεων ομολογιακών δανείων αλλά και των εξαγορών από τις εισηγμένες εταιρείες, αναδεικνύουν τον ρόλο της Κεφαλαιαγοράς ως εναλλακτικής πηγής χρηματοδότησης και ανάπτυξης όσο και τη βελτιωμένη εικόνα των εισηγμένων εταιρειών».
Είστε ικανοποιημένη από την πρόοδο που καταγράφεται στη χώρα μας στο μέτωπο της εταιρικής διακυβέρνησης;
«Η Επιτροπή ήταν εκείνη που πήρε την πρωτοβουλία να συμπεριληφθούν στον νόμο 4706/2020 συγκεκριμένες διατάξεις για την εταιρική διακυβέρνηση των εισηγμένων εταιρειών, στο πλαίσιο της αναμόρφωσης του νομικού πλαισίου, για τον εκσυγχρονισμό του και την καλύτερη λειτουργία της αγοράς. Ενισχύσαμε τους ελεγκτικούς μηχανισμούς κάθε εισηγμένης εταιρείας, η λειτουργία τους έγινε περισσότερο διαφανής και με τις κανονιστικές αποφάσεις που εκδίδουμε και τη σταθερή συνεργασία που επιδιώκουμε μαζί τους, οι εισηγμένες εταιρείες έχουν τη δυνατότητα να προσαρμόζονται κάθε φορά στις σχετικές εξελίξεις και, το σημαντικό, να τις αφομοιώνουν στη λειτουργία και στη φιλοσοφία τους. Το μεγάλο στοίχημα ήταν να γίνει κοινή συνείδηση σε όλους τους παράγοντες της αγοράς ότι από τη βέλτιστη εταιρική διακυβέρνηση οι ίδιες οι εισηγμένες είναι εκείνες που επωφελούνται πρώτες, καθώς διασφαλίζεται η καλύτερη λειτουργία τους και ενισχύεται η ανταγωνιστικότητά τους σε ένα δύσκολο διεθνές περιβάλλον.
Ταυτόχρονα, στην Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς ξεκινήσαμε έναν νέο κύκλο συναντήσεων με τις διοικήσεις των εισηγμένων εταιρειών, προκειμένου να εντοπίσουμε ζητήματα που τις απασχολούν και τυχόν προβλήματα που επηρεάζουν τη στρατηγική και τη λειτουργία τους. Ειδικά στον τομέα της εταιρικής διακυβέρνησης αποτελεί ξεχωριστή τιμή για την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς η συμμετοχή μου στο προεδρείο της Επιτροπής Εταιρικής Διακυβέρνησης του ΟΟΣΑ. Το 2025, η Επιτροπή του ΟΟΣΑ επικεντρώθηκε στην προώθηση και υλοποίηση των Αναθεωρημένων Αρχών Εταιρικής Διακυβέρνησης του Οργανισμού. Εχοντας άμεση πρόσβαση στον πυρήνα των εξελίξεων στάθηκε δυνατόν να κάνουμε στη χώρα μας μια σειρά παρουσιάσεων για τις αλλαγές που έρχονται και διατυπώσαμε προτάσεις για το πώς θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν στο νομοθετικό πλαίσιο».
Στην εποχή της ραγδαίας εξέλιξης των νέων τεχνολογιών και της μεγάλης επανάστασης της Τεχνητής Νοημοσύνης, πόσο κρίσιμος είναι ο ψηφιακός μετασχηματισμός της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς;
«Απόλυτα, θα έλεγα, γι’ αυτό και προχωράμε με γρήγορα και αποφασιστικά βήματα. Ο ψηφιακός μετασχηματισμός δεν είναι μόνο ένα σύνθετο τεχνολογικό έργο με απαιτήσεις αλλά συνιστά και μετάβαση σε ένα νέο μοντέλο εποπτείας. Προσθέτει τεχνολογικές δυνατότητες που μας επιτρέπουν στην άσκηση της εποπτείας να είμαστε πιο έγκαιροι, πιο στοχευμένοι και παράλληλα να προλαμβάνουμε ορισμένα τουλάχιστον φαινόμενα.
Πραγματοποιούμε μια βαθιά οργανωτική αλλαγή, η οποία ενδυναμώνει πολυδιάστατα την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς. Ενισχύει την ταχύτητα με την οποία κινούμαστε, τη διαφάνεια στα βήματα που ακολουθούμε και φυσικά την προληπτική δυνατότητά μας.
Ο ψηφιακός μετασχηματισμός είναι ένα μεγάλο έργο που έχει σε εξέλιξη η διοίκησή μας, και προβλέπεται να ολοκληρωθεί μέσα στο τρέχον έτος με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης. Είναι και προσωπικό όραμα από την πρώτη στιγμή ανάληψης των καθηκόντων μου. Επιδιώκουμε να δημιουργήσουμε ένα πλήρως αναβαθμισμένο ψηφιακό περιβάλλον εποπτείας, με σύγχρονα πληροφοριακά συστήματα, διαλειτουργικότητα, αυτοματοποίηση διαδικασιών και προηγμένα εργαλεία ανάλυσης δεδομένων, προχωρώντας έτσι σε μια Επιτροπή πιο σύγχρονη, πιο ψηφιακή, πιο ισχυρή και πάντα προσανατολισμένη στο δημόσιο συμφέρον».
Πόσο σημαντική είναι η χρηματοοικονομική παιδεία, ειδικά στην εποχή της ραγδαίας ανάπτυξης της Τεχνητής Νοημοσύνης;
«Είναι πολύ σημαντικό να αναπτύξουμε τη δεξιότητα του χρηματοοικονομικού αλφαβητισμού. Η γνώση είναι δύναμη και ένας ενημερωμένος επενδυτής μπορεί να καταλήγει σε καλύτερες αποφάσεις και να προστατεύει πιο αποτελεσματικά το κεφάλαιό του. Για τον λόγο αυτόν η ενίσχυση του χρηματοοικονομικού αλφαβητισμού αποτελεί προτεραιότητα της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς. Στο πλαίσιο του 5ετούς Στρατηγικού Σχεδίου της ΕΚ 2022-2027 η στρατηγική μας για την προστασία του επενδυτικού κοινού δίνει ιδιαίτερη έμφαση σε ομάδες επενδυτών που είναι πιο ευάλωτες ή εκτίθενται σε καινούργιους ή πιο σύνθετους κινδύνους. Μεταξύ των δράσεων του Στρατηγικού Σχεδίου της ΕΚ περιλαμβάνεται η ενίσχυση της προσπάθειας χρηματοοικονομικού αλφαβητισμού για θέματα κεφαλαιαγοράς.
Στο πλαίσιο αυτό σε σύμπλευση με τις εργασίες της Κοινής Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Εποπτικών Αρχών και της IOSCO, η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς δημοσίευσε τον Απρίλιο 2024 το Ενημερωτικό Φυλλάδιο “Μην Επενδύετε με τα Μάτια Κλειστά” με στόχο την ενημέρωση των επενδυτών και των πολιτών εν γένει, αναφορικά με τους κινδύνους και τις αγορές κεφαλαίου.
Σύμφωνα επίσης με την Εθνική Στρατηγική Χρηματοοικονομικού Εγγραμματισμού για την Ελλάδα, που εκπονήθηκε από τον ΟΟΣΑ υπό την αιγίδα της DG Reform της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ειδικότερος στόχος είναι η προώθηση της συμμετοχής ενημερωμένων πολιτών στις κεφαλαιαγορές, μέσω πληροφόρησης για τις ευκαιρίες και τους κινδύνους που συνδέονται με τις επενδύσεις. Σε αυτό το πλαίσιο, συνεργαστήκαμε με το ΕΚΠΑ για τη δημιουργία προσομοιωτών επενδύσεων. Γενικότερα, τα τελευταία χρόνια, η ενίσχυση του χρηματοοικονομικού αλφαβητισμού είναι από τις προτεραιότητές μας.
Αναφέρω ενδεικτικά τη συνεργασία μας με σημαντικούς φορείς στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, τη σύναψη Μνημονίων Συνεργασίας με μεγάλα εκπαιδευτικά ιδρύματα καθώς και με Επιμελητήρια της χώρας με τα οποία συνδιοργανώνουμε επιμορφωτικά σεμινάρια και ημερίδες για την ενημέρωση επενδυτών κάθε ηλικίας αναφορικά με θέματα της κεφαλαιαγοράς, με έμφαση στην καταπολέμηση της διαδικτυακής απάτης. Μεταξύ άλλων συνάψαμε Μνημόνιο Συνεργασίας με την Κεντρική Τράπεζα της Γαλλίας και έχουμε λάβει ενημερωτικό υλικό που χρησιμοποιούν για να το αξιοποιήσουμε προς όφελος των ελλήνων επενδυτών.
Παράλληλα συντάξαμε ενημερωτικά φυλλάδια για τα Αμοιβαία Κεφάλαια ενώ προχωρήσαμε στη δημιουργία και ανάρτηση βίντεο στην ιστοσελίδα μας με πραγματικές ιστορίες απάτης με στόχο να βοηθήσουμε στην αποφυγή επανάληψης τέτοιων φαινομένων.
Προχωρήσαμε δε στη σύνταξη παιδικού βιβλίου για παιδιά έως 10 ετών προκειμένου να καταστούν κατανοητές οι έννοιες του χρήματος, της αποταμίευσης και του χρηματιστηρίου. Το βιβλίο αυτό έχει αναρτηθεί και στην ιστοσελίδα μας ενώ προχωράμε και στη σύνταξη λεξικού με τις βασικές έννοιες της κεφαλαιαγοράς.
Στο ίδιο πλαίσιο για τη χρηματοοικονομική παιδεία, εντάσσεται και η διοργάνωση ειδικού συνεδρίου, με στόχο τη συστηματική ανάδειξη του θέματος και την ενίσχυση της συνεργασίας με την ακαδημαϊκή κοινότητα, τους θεσμούς και την αγορά, με τη συμμετοχή συναδέλφων από άλλες εποπτικές αρχές, από την Ευρώπη και τον υπόλοιπο κόσμο».
Την Επιτροπή έχουν απασχολήσει και οι κίνδυνοι που συνοδεύουν τις μη αδειοδοτημένες πλατφόρμες και τα κρυπτοστοιχεία; Είστε αισιόδοξη ότι αυτή η μάχη κερδίζεται;
«Είναι μια σοβαρή πρόκληση και οι πρωτοβουλίες που έχουμε αναλάβει επιβεβαιώνουν την αποφασιστικότητά μας για την προστασία των επενδυτών. Εχουμε συστηματοποιήσει τις προσπάθειες για να εντοπίζουμε πλατφόρμες που δεν είναι αδειοδοτημένες, ενώ βρισκόμαστε σε διαρκή συνεργασία με τις αρμόδιες διωκτικές αρχές στη χώρα μας. Μόλις πριν από μερικές εβδομάδες, από κοινού με τη Διεύθυνση Δίωξης Οικονομικού Εγκλήματος εντοπίσαμε πλατφόρμες χωρίς άδεια λειτουργίας, και προχωρήσαμε στις απαραίτητες ενέργειες ώστε να αποτραπούν οι κίνδυνοι για τους επενδυτές.
Η εποπτεία των κρυπτοστοιχείων και η αδειοδότηση των παροχών υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων συνιστούν μεγάλες και απαιτητικές προκλήσεις, καθώς αφορούν έναν ταχέως εξελισσόμενο τομέα, με αυξημένους κινδύνους και σημαντική δυναμική. Θα ήθελα να επισημάνω ότι με το ερευνητικό κέντρο Αθηνά προχωρήσαμε σε συνεργασία για τη χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης ειδικά στην προσπάθεια εποπτείας των μη αδειοδοτημένων παροχών, με εντυπωσιακά καλά αποτελέσματα».
