Σε κρίσιμη καμπή εισέρχονται οι διαπραγματεύσεις για το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ύψους 1,8 τρισεκατομμυρίων ευρώ. Παρά την επιτάχυνση των συνομιλιών κατά τη σύνοδο κορυφής της Παρασκευής στην Κύπρο, οι «27» παραμένουν εγκλωβισμένοι σε ένα βαθύ χάσμα σχετικά με το μέγεθος, τη στόχευση και τις πηγές χρηματοδότησης του κοινού ταμείου για την περίοδο 2028-2034.
Μια «εξαιρετικά δύσκολη» εξίσωση
Η Ιταλίδα Πρωθυπουργός, Τζόρτζια Μελόνι, περιέγραψε τη διαδικασία ως μια «εξαιρετικά δύσκολη διαπραγμάτευση», αντανακλώντας το κλίμα αβεβαιότητας που επικρατεί στις Βρυξέλλες. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες πιέζονται από τον χρόνο, επιδιώκοντας μια συμφωνία πριν από τις γαλλικές προεδρικές εκλογές του επόμενου έτους, καθώς μια πιθανή επικράτηση του «Εθνικού Συναγερμού» θα μπορούσε να καταστήσει οποιοδήποτε συμβιβασμό πρακτικά αδύνατο.
Η ανάγκη για νέα δυναμική είναι επιτακτική, καθώς η ενεργειακή κρίση, τροφοδοτούμενη από τις αναταράξεις στη Μέση Ανατολή, απαιτεί αυξημένες δαπάνες για τη θωράκιση της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Το μέτωπο της λιτότητας και οι «φιλόδοξοι»
Η συζήτηση ανέδειξε δύο εκ διαμέτρου αντίθετα στρατόπεδα. Από τη μία πλευρά, χώρες όπως η Πολωνία ζητούν έναν διευρυμένο προϋπολογισμό για την κάλυψη των αυξημένων αναγκών ασφαλείας και ανάπτυξης. Στον αντίποδα, το μπλοκ των «φειδωλών», με επικεφαλής τη Γερμανία και την Ολλανδία, απορρίπτει κατηγορηματικά τις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για αύξηση των δαπανών.
«Σε μια εποχή που σχεδόν όλα τα κράτη μέλη καταβάλλουν τις πιο αυστηρές προσπάθειες δημοσιονομικής εξυγίανσης στο εσωτερικό τους, μια τεράστια αύξηση του προϋπολογισμού της ΕΕ δεν ταιριάζει στην εικόνα», δήλωσε ο Γερμανός Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, ζητώντας οριζόντιες περικοπές.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Ολλανδός Πρωθυπουργός, Ρομπ Τζέτεν, χαρακτήρισε «απαράδεκτο» το τρέχον προσχέδιο, απαιτώντας σημαντική συρρίκνωση του συνολικού μεγέθους.
Η αναζήτηση νέων εσόδων
Για τη Γαλλία και τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, η λύση στην οικονομική ασφυξία δεν βρίσκεται στις εθνικές συνεισφορές, αλλά στη δημιουργία «ιδίων πόρων» – άμεσων φόρων που θα εισρέουν στο ευρωπαϊκό ταμείο. Η πρόταση της Επιτροπής περιλαμβάνει μια δέσμη μέτρων που θα μπορούσε να αποφέρει 66 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως:
- Τέλη σε εισαγωγές προϊόντων με υψηλό αποτύπωμα άνθρακα (CBAM).
- Έσοδα από το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS).
- Φόρους στα μη ανακυκλωμένα ηλεκτρονικά απόβλητα και την κατανάλωση καπνού.
- Επιβαρύνσεις στα εταιρικά κέρδη.
Παρά την ψυχρή υποδοχή που επιφύλαξαν τα περισσότερα κράτη μέλη σε αυτές τις προτάσεις, η Πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, εμφανίστηκε ανένδοτη.
Το δίλημμα της Φον ντερ Λάιεν
«Χωρίς τους ίδιους πόρους, η επιλογή είναι σκληρή: είτε υψηλότερες εθνικές συνεισφορές είτε χαμηλότερη δαπανητική ικανότητα», προειδοποίησε η Πρόεδρος στο κλείσιμο της συνόδου. Η ίδια κατέστησε σαφές ότι η μείωση της οικονομικής ισχύος της Ένωσης θα σήμαινε «λιγότερη Ευρώπη», σε μια χρονική στιγμή που οι γεωπολιτικοί ανταγωνιστές σε Ασία και Αμερική επενδύουν μαζικά σε στρατηγικούς τομείς.
Παρότι δεν επιτεύχθηκε επίσημη συναίνεση, η σύνοδος της Κύπρου θεωρείται ένα πρώτο βήμα προόδου, με τις επόμενες εβδομάδες να κρίνονται καθοριστικές για το αν η Ευρώπη θα επιλέξει την οδό της επένδυσης ή εκείνη της περιστολής.
