Η άφιξη στη Μέση Ανατολή ουκρανών ειδικών στην τεχνολογία drones δείχνει ότι οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους επιθυμούν να εκμεταλλευτούν στο έπακρο την εμπειρία από τον 4ετή πόλεμο στην Ουκρανία, όπου τα drones κυριάρχησαν για πρώτη φορά στις πολεμικές συγκρούσεις.

Ομάδες Ουκρανών καλούνται να συνδράμουν στον συντονισμό της αεράμυνας στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τη Σαουδική Αραβία και το Κατάρ, καθώς και να συνεργαστούν με Αμερικανούς για την προστασία των αμερικανικών βάσεων στην Ιορδανία.

Στις πρώτες εβδομάδες του πολέμου, οι Ιρανοί έχουν πραγματοποιήσει επιθέσεις σμήνους με drones, οι οποίες προσπαθούν να οδηγήσουν σε κορεσμό τις συμβατικές αεράμυνες των κρατών της περιοχής. Η στρατηγική των Ιρανών είναι να εξαντλήσουν οικονομικώς τους αντιπάλους τους, καθώς οι αναχαιτιστικοί πύραυλοι είναι πολύ ακριβότεροι από τα ίδια τα drones που σταματούν.

Πώς αντιμετωπίζουν τα drones οι Ουκρανοί

Και εδώ είναι σημαντική η συμβολή των Ουκρανών: στον 4ετή πόλεμο ενάντια στη Ρωσία κατόρθωσαν να εφεύρουν πλειάδα τρόπων αντιμετώπισης των αντιπάλων drones με έμφαση στο χαμηλό κόστος και τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα. Τα μέσα αυτά περιλαμβάνουν φτηνά αναχαιτιστικά drones, εξοπλισμό ηλεκτρονικού πολέμου για παρεμβολές (jamming) και εξαπάτηση (spoofing), συστήματα παρακολούθησης με τεχνητή νοημοσύνη, αλλά και χρήση μαχητικών ελικοπτέρων.

Αντιθέτως, στη Μέση Ανατολή αυτή τη στιγμή οι ΗΠΑ αμύνονται με πυραύλους Patriot, με αντιπυραυλικά συστήματα THAAD και με Συστήματα Εναέριας Ειδοποίησης και Ελέγχου AWACS. Πρόκειται για συστήματα ακριβά και δύσκολα στην αναπλήρωση των στοιχείων τους.

Οι Ουκρανοί, αντιστρόφως, χρησιμοποιούν φτηνά αναχαιτιστικά drones που στην αρχή είχαν το προσωνύμιο «φονιάδες των Shahed» (Shahed killers), και μέχρι πρόσφατα καθοδηγούνται από χειριστές που παρακολουθούν τις κινήσεις τους σε οθόνη ή φέρουν «γυαλιά με άμεση θέαση» (First Person View goggles), δηλαδή γυαλιά που σου επιτρέπουν να βλέπεις σε πραγματικό χρόνο από την κάμερα ενός drone σαν να βλέπεις μέσα από τα μάτια της συσκευής. Η Ουκρανία παράγει χιλιάδες παρόμοια drones κάθε μήνα, με τα τελευταία μοντέλα να κάνουν χρήση και τεχνητής νοημοσύνης για τον εντοπισμό των στόχων τους. Κατά κανόνα, η ταχύτητά τους υπερβαίνει τα 300 χιλιόμετρα την ώρα.

Η διπλωματία των drones αλλάζει την εικόνα της Ουκρανίας

Η μετάδοση της εμπειρίας της Ουκρανίας δεν θα περιοριστεί στη Μέση Ανατολή, αλλά θα επεκταθεί στη Ρουμανία και τη Γερμανία. Η Ουκρανία με τον τρόπο αυτό αλλάζει τη διεθνή της εικόνα από χώρα που θεωρείτο εξαρτημένη από τη Δύση σε χώρα που αποτελεί αιχμή στην πολεμική τεχνολογία, συμμετέχοντας μέσω ειδικών της ακόμη και σε αναμετρήσεις που δεν την αφορούν άμεσα.

Χάρη στη διπλωματία των drones, ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι μετατρέπεται από οφειλέτη σε ευεργέτη της Δύσης. Το Ιράν αντιστοίχως εξάγει συμπεράσματα από τον πόλεμο στην Ουκρανία και φαίνεται να μοιράζεται σχετική τεχνογνωσία με τη Ρωσία, αλλά ενδεχομένως και με την Κίνα και τη Βόρεια Κορέα.

Τα drones μετατρέπουν τους σύγχρονους πολέμους σε αργόσυρτους πολέμους φθοράς

Η Ουκρανία άρχισε να πειραματίζεται με την τεχνολογία των drones ήδη από την πρώτη φάση των πολεμικών επιχειρήσεων το 2014. Από το 2022, όμως, η μαζική παραγωγή φτηνών drones είναι ζήτημα ζωής και θανάτου, προκειμένου να αντιμετωπιστεί ένας αντίπαλος όπως η Ρωσία, με υπέρτερη δύναμη πυρός. To 2026 η εγχώρια παραγωγή αναμένεται να φτάσει τα επτά εκατομμύρια drones.

Κυρίως χάρη στα drones, η Ουκρανία κατόρθωσε να καθηλώσει τη ρωσική επέκταση, καθώς δημιουργείται ένα «τείχος από drones» που μπορεί να επιφέρει βαριές απώλειες στον επιτιθέμενο σε βάθος δέκα χιλιομέτρων από τη γραμμή του μετώπου. Με τον τρόπο αυτό, ο σύγχρονος πόλεμος εξελίσσεται σε πόλεμο φθοράς, θυμίζοντας τους πολέμους χαρακωμάτων του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου με τη διαφορά ότι το σύγχρονο αντίστοιχο είναι εναέριο.

Υπολογίζεται ότι τα τρία τέταρτα των πρόσφατων ρωσικών απωλειών οφείλονται σε ουκρανικά drones. Ταυτοχρόνως, τα drones του ουκρανικού ναυτικού έχουν εξουδετερώσει το ένα τρίτο του ρωσικού στόλου του Εύξεινου Πόντου και έχουν επιτρέψει μια σχετική άρση του αποκλεισμού των ουκρανικών λιμανιών. Ορισμένα μοντέλα των drones που χρησιμοποιεί το ουκρανικό ναυτικό φέρουν αντιαεροπορικούς πυραύλους, ενώ άλλα φέρουν πάνω τους μικρότερα drones που μπορούν να αποκολληθούν για πραγματοποίηση επιθέσεων. Ταυτοχρόνως, ουκρανικά drones μπορούν να πραγματοποιούν βαθέα πλήγματα σε απόσταση έως και χιλίων χιλιομέτρων από τα ρωσο-ουκρανικά σύνορα.

Οικονομικά ισχυροί μιμούνται ασθενέστερους

H Ρωσία έχει πραγματοποιήσει τη δική της αλματώδη πρόοδο στην τεχνολογία drones, βασιζόμενη αρχικά στα ιρανικά Shahed, τα οποία βελτίωσε ως Geran-2. Στον τρέχοντα πόλεμο στο Ιράν ακόμη και οι ΗΠΑ έχουν επηρεαστεί από τις ιρανικές μεθόδους, παράγοντας και χρησιμοποιώντας τα δικά τους φτηνά drones, τα LUCAS με το αρκτικόλεξο να σημαίνει χαρακτηριστικά «Low-Cost Unmanned Combat Aerial System» (Χαμηλού κόστους Μη επανδρωμένο Μαχητικό Εναέριο Σύστημα).

Το δίδαγμα από τον 4ετή πόλεμο της Ουκρανίας είναι ότι οι οικονομικώς ισχυρότεροι αναγκάζονται να ακολουθούν μεθόδους των οικονομικά ασθενεστέρων, βεβαίως με βελτιώσεις, επειδή το καίριο είναι η μακροπρόθεσμη οικονομική βιωσιμότητα σε μορφές πολέμων όπου φτηνά όπλα μπορούν να καταστρέψουν ακριβά. Για να έχουμε ένα μέτρο σύγκρισης, ένα LUCAS κοστίζει 35.000 δολάρια, ενώ ένας πύραυλος Tomahawk 2,5 εκατομμύρια.

To διακύβευμα στη Μέση Ανατολή αυτή τη στιγμή για ΗΠΑ και συμμάχους είναι η αναχαίτιση των ιρανικών drones με φτηνά αναχαιτιστικά drones, αντί για ακριβούς πυραύλους. Αυτό που έκανε το Ιράν ως τώρα ήταν να στέλνει σμήνη από drones και βαλλιστικούς πυραύλους. Ενίοτε ο κορεσμός των συστημάτων αεράμυνας από τα drones σήμαινε ότι οι βαλλιστικοί πύραυλοι είχαν μεγαλύτερες πιθανότητες να διαπεράσουν το κορεσμένο αμυντικό σύστημα.

Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ δεν έχουν την πολυτέλεια να χρησιμοποιούν για πάντα πυραύλους Patriot και μαχητικά αεροσκάφη για την αναχαίτιση ειδικά των drones, καθώς τα ακριβότερα μέσα αναχαίτισης πρέπει να απευθύνονται μόνο στους βαλλιστικούς πυραύλους. Φαίνεται ότι χρειάζεται να υιοθετηθούν στοιχεία της πολύπλευρης ουκρανικής μεθοδολογίας χαμηλού κόστους, όπως ο συνδυασμός φτηνών αναχαιτιστικών drones, ηλεκτρονικού πολέμου με παρεμβολές (jamming) και εξαπάτηση (spoofing), συστημάτων παρακολούθησης με τεχνητή νοημοσύνη κ.ά., με έμφαση στην πολυστρωματική άμυνα.

Τι επιδιώκουν οι ΗΠΑ

Το στοίχημα για τις ΗΠΑ είναι να μην οδηγηθούν σε κρίσιμα χαμηλό επίπεδο τα αποθέματα αναχαιτιστικών πυραύλων τους στη Μέση Ανατολή, καθώς ακόμη και η μεταφορά συστημάτων άμυνας από αλλού, λ.χ. THAAD από τη Νότια Κορέα, επηρεάζει τη συνολική αρχιτεκτονική ασφαλείας. Κατά τον τρόπο αυτό, οι Ουκρανοί που δραστηριοποιούνται τώρα στη Μέση Ανατολή ωφελούν επίσης την πατρίδα τους, καθώς κάθε Patriot που ξοδεύεται εκεί είναι ένας Patriot που δεν θα μπορεί να βοηθήσει την Ουκρανία στο μέλλον.

Παράταση του πολέμου στο Ιράν ενδέχεται να προκαλέσει σοβαρό πρόβλημα στην ουκρανική αεράμυνα. Η Ουκρανία, επομένως, παρεμβαίνει και λόγω βαθιάς υπαρξιακής ανάγκης να μην αποδεκατιστούν τα αποθέματα των πυραύλων Patriot. Εξάλλου, για την Ουκρανία είναι υπαρξιακής σημασίας μια γρήγορη νίκη ων ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή και για τον λόγο ότι η οικονομία της Ρωσίας ευνοείται από την άνοδο της τιμής του πετρελαίου ή και την προσωρινή άρση ορισμένων από τις κυρώσεις εναντίον της λόγω ενεργειακής κρίσης.