Το Ιράν προειδοποίησε ότι θα προχωρήσει σε αντίποινα σε περίπτωση επίθεσης από τις Ηνωμένες Πολιτείες, την ώρα που πηγές του BBC και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων κάνουν λόγο για εκατοντάδες νεκρούς διαδηλωτές, στο πλαίσιο της κλιμακούμενης καταστολής από τις ιρανικές αρχές.

«Η κατάσταση εδώ είναι πάρα πολύ άσχημη», δήλωσε την Κυριακή πηγή από την Τεχεράνη. «Πολλοί φίλοι μας έχουν σκοτωθεί. Πυροβολούσαν με πραγματικά πυρά. Είναι σαν εμπόλεμη ζώνη, οι δρόμοι είναι γεμάτοι αίμα. Μαζεύουν τα πτώματα με φορτηγά».

Το BBC κατέγραψε περίπου 180 σάκους με σορούς σε πλάνα από νεκροτομείο κοντά στην Τεχεράνη. Η αμερικανική οργάνωση Human Rights Activist News Agency αναφέρει ότι έχει επιβεβαιώσει τον θάνατο 495 διαδηλωτών και 48 μελών των δυνάμεων ασφαλείας σε ολόκληρη τη χώρα, ενώ, σύμφωνα με την ίδια πηγή, περισσότεροι από 10.600 άνθρωποι έχουν συλληφθεί τις τελευταίες δύο εβδομάδες αναταραχής.

Οι ΗΠΑ έχουν απειλήσει με παρέμβαση λόγω των φονικών καταστολών, ωστόσο την Κυριακή ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι Ιρανοί αξιωματούχοι επικοινώνησαν μαζί του και ότι «θέλουν να διαπραγματευτούν». Πρόσθεσε, πάντως, ότι οι ΗΠΑ «ενδέχεται να χρειαστεί να δράσουν πριν από οποιαδήποτε συνάντηση», σημειώνοντας πως «εξετάζονται πολύ ισχυρές επιλογές».

Ο Τραμπ δεν διευκρίνισε ποιες ενέργειες βρίσκονται στο τραπέζι, ωστόσο, σύμφωνα με αξιωματούχο που μίλησε στο αμερικανικό δίκτυο CBS, έχει ήδη ενημερωθεί για σενάρια στρατιωτικών πληγμάτων κατά του Ιράν. Άλλες επιλογές θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν ενίσχυση αντικυβερνητικών πηγών στο διαδίκτυο, κυβερνοεπιθέσεις κατά του ιρανικού στρατού ή την επιβολή νέων κυρώσεων, όπως ανέφεραν αξιωματούχοι στη Wall Street Journal.

Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου προειδοποίησε ότι σε περίπτωση αμερικανικής επίθεσης, τόσο το Ισραήλ όσο και αμερικανικοί στρατιωτικοί και ναυτιλιακοί στόχοι στην περιοχή θα θεωρηθούν «νόμιμοι στόχοι».

Οι διαδηλώσεις, που ξεκίνησαν λόγω της εκτίναξης του πληθωρισμού, έχουν πλέον μετατραπεί σε ανοιχτό αίτημα για τον τερματισμό της θεοκρατικής διακυβέρνησης και της εξουσίας του ανώτατου ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Ο γενικός εισαγγελέας του Ιράν δήλωσε ότι όσοι διαδηλώνουν θα θεωρούνται «εχθροί του Θεού», αδίκημα που επισύρει τη θανατική ποινή, ενώ ο Χαμενεΐ χαρακτήρισε τους διαδηλωτές «μια ομάδα βανδάλων» που επιδιώκουν να «ευχαριστήσουν» τον Τραμπ.

Την Κυριακή, το Ιράν ανακοίνωσε τριήμερο εθνικό πένθος για τους «μάρτυρες που σκοτώθηκαν στη μάχη του ιρανικού έθνους κατά των ΗΠΑ και του Ισραήλ». Υγειονομικοί σε αρκετά νοσοκομεία δήλωσαν στο BBC ότι τις τελευταίες ημέρες έχουν κατακλυστεί από νεκρούς και τραυματίες διαδηλωτές.

Το BBC Persian επιβεβαίωσε ότι 70 σοροί μεταφέρθηκαν σε νοσοκομείο της πόλης Ραστ το βράδυ της Παρασκευής, ενώ εργαζόμενος σε νοσοκομείο της Τεχεράνης ανέφερε: «Περίπου 38 άνθρωποι πέθαναν. Πολλοί μόλις έφτασαν στα επείγοντα… απευθείας πυροβολισμοί στο κεφάλι και στην καρδιά νέων ανθρώπων. Πολλοί δεν πρόλαβαν καν να φτάσουν στο νοσοκομείο».

Το BBC και τα περισσότερα διεθνή μέσα ενημέρωσης δεν έχουν τη δυνατότητα να μεταδώσουν ρεπορτάζ από το εσωτερικό του Ιράν, ενώ από την Πέμπτη οι αρχές έχουν επιβάλει εκτεταμένο μπλακάουτ στο διαδίκτυο, καθιστώντας εξαιρετικά δύσκολη τη συλλογή και επαλήθευση πληροφοριών.

Αναζητούν συγγενείς ανάμεσα σε πτώματα

Παρά τους περιορισμούς, έχει κυκλοφορήσει οπτικό υλικό, μεταξύ άλλων βίντεο με σειρές σάκων με σορούς στο Ιατροδικαστικό Κέντρο της επαρχίας Τεχεράνης, στο Καχριζάκ. Σε ένα από τα βίντεο διακρίνονται περίπου 180 σκεπασμένα ή τυλιγμένα σώματα, τα περισσότερα εκτεθειμένα, ενώ ακούγονται κραυγές και κλάματα ανθρώπων που φαίνεται να αναζητούν συγγενείς τους. Τα πλάνα έχουν υποστεί επεξεργασία για την προστασία της ταυτότητας των ζωντανών, οι οποίοι ενδέχεται να αντιμετωπίσουν περαιτέρω διώξεις.

Προσοχή! Σκληρές εικόνες.

Βίντεο που επιβεβαιώθηκαν ως πρόσφατα από το BBC Verify καταγράφουν συγκρούσεις μεταξύ διαδηλωτών και δυνάμεων ασφαλείας στη Μασχάντ, τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της χώρας. Διαδηλωτές με καλυμμένα πρόσωπα φαίνονται να καλύπτονται πίσω από κάδους και φωτιές, ενώ στο βάθος διακρίνεται παράταξη δυνάμεων ασφαλείας και ένα όχημα –πιθανόν λεωφορείο– να καίγεται. Ακούγονται πολλαπλοί πυροβολισμοί και χτυπήματα σε κατσαρόλες.

Στην Τεχεράνη, επιβεβαιωμένο βίντεο του Σαββάτου δείχνει διαδηλωτές να καταλαμβάνουν δρόμους στην περιοχή Γκίσα, ήχους από χτυπήματα σε κατσαρόλες στην πλατεία Πουνάκ και πλήθος να πορεύεται στη συνοικία Χεραβί, φωνάζοντας συνθήματα κατά της θεοκρατικής εξουσίας.

Ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, κατηγόρησε τις ΗΠΑ και το Ισραήλ για την αναταραχή, υποστηρίζοντας –χωρίς να προσκομίσει αποδείξεις– ότι «εκπαίδευσαν άτομα εντός και εκτός της χώρας, έφεραν τρομοκράτες, έκαψαν τζαμιά και επιτέθηκαν σε αγορές και συντεχνίες στο Ραστ».

Ωστόσο, υλικό που έχει επαληθευτεί από το BBC Persian και το BBC Verify επιβεβαιώνει ότι οι ιρανικές δυνάμεις ασφαλείας πυροβολούν κατά συγκεντρώσεων διαδηλωτών σε περιοχές όπως η Τεχεράνη, η δυτική επαρχία Κερμανσάχ και η νότια περιοχή του Μπουσέχρ. Βίντεο από την πόλη Ιλάμ δείχνουν πυρά προς την κατεύθυνση του νοσοκομείου Ιμάμ Χομεϊνί, όπου πραγματοποιούνταν συγκέντρωση.

Διαδικτυακό μπλακ άουτ

Η πρόσβαση στο διαδίκτυο στο Ιράν έχει περιοριστεί σχεδόν αποκλειστικά σε εσωτερικό δίκτυο, με ελάχιστες συνδέσεις προς τον έξω κόσμο, ενώ για πρώτη φορά οι αρχές έχουν περιορίσει δραστικά ακόμη και αυτές. Ειδικοί εκτιμούν ότι το μπλακάουτ είναι πιο αυστηρό από εκείνο κατά την εξέγερση «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία» το 2022. Ο ερευνητής διαδικτύου Αλιρεζά Μαναφί ανέφερε ότι η μοναδική πιθανή διέξοδος επικοινωνίας είναι μέσω δορυφορικού συστήματος Starlink, προειδοποιώντας ωστόσο ότι τέτοιες συνδέσεις ενδέχεται να εντοπιστούν από τις αρχές.

Την Κυριακή, ο Ρεζά Παχλαβί, εξόριστος γιος του τελευταίου σάχη του Ιράν, δήλωσε μέσω ανάρτησης στα κοινωνικά δίκτυα ότι ο Τραμπ «παρακολούθησε προσεκτικά το ανείπωτο θάρρος» των διαδηλωτών και δεσμεύτηκε πως «σύντομα θα είναι στο πλευρό τους». Υποστήριξε επίσης ότι το καθεστώς αντιμετωπίζει «σοβαρή έλλειψη μισθοφόρων» και ότι πολλά μέλη των ενόπλων και των δυνάμεων ασφαλείας αρνούνται να εκτελέσουν εντολές, ισχυρισμοί που το BBC δεν μπόρεσε να επιβεβαιώσει.

Διαδηλώσεις στη Βρετανία

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης φέρονται να δείχνουν διαδηλωτές να αφαιρούν την ιρανική σημαία από το μπαλκόνι της πρεσβείας του Ιράν στο Λονδίνο, τόσο το Σάββατο όσο και την Κυριακή. Σύμφωνα με ιρανικά κρατικά μέσα, η Τεχεράνη κάλεσε τον Βρετανό πρέσβη για εξηγήσεις.

Οι τρέχουσες κινητοποιήσεις είναι οι πιο εκτεταμένες μετά την εξέγερση του 2022, που πυροδοτήθηκε από τον θάνατο της Μαχσά Αμινί, νεαρής Κούρδισσας που πέθανε υπό κράτηση της αστυνομίας ηθών. Τότε, σύμφωνα με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, περισσότεροι από 550 άνθρωποι σκοτώθηκαν και περίπου 20.000 συνελήφθησαν.

Διαφορετική εικόνα δείχνει η κρατική τηλεόραση

Χιλιάδες Ιρανοί κατέκλυσαν σήμερα μια μεγάλη πλατεία στο κέντρο της Τεχεράνης για να εκφράσουν την υποστήριξή τους στην Ισλαμική Δημοκρατία και να αποτίσουν φόρο τιμής στα μέλη των δυνάμεων ασφαλείας που έχασαν τη ζωή τους στη διάρκεια των αντικαθεστωτικών διαδηλώσεων, σύμφωνα με εικόνες που μεταδόθηκαν από την κρατική τηλεόραση.

Άνθρωποι που κρατούσαν τη σημαία της Ισλαμικής Δημοκρατίας κατέκλυσαν την πλατεία Ενγελάμπ ή πλατεία της Επανάστασης, όπου αναπέμφθηκαν προσευχές για τα θύματα αυτών που η κυβέρνηση χαρακτήρισε «ταραχές».

«Aπαράδεκτο να σκοτώνονται άνθρωποι που διαδηλώνουν ειρηνικά για την ελευθερία τους»

«Είναι απολύτως απαράδεκτο άνθρωποι που διαδηλώνουν ειρηνικά για την ελευθερία τους να συλλαμβάνονται και να σκοτώνονται», δήλωσε η επικεφαλής Τύπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Πάολα Πινό, ερωτηθείσα για τις διαδηλώσεις στο Ιράν, εκφράζοντας την αλληλεγγύη της στους «εξαιρετικά γενναίους πολίτες του Ιράν -γυναίκες, άνδρες και νέους ανθρώπους- που διαδηλώνουν για την ελευθερία τους». Παράλληλα, η κ. Πινό αναφέρθηκε στις τοποθετήσεις της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, που ζήτησε την άμεση απελευθέρωση όλων των φυλακισμένων διαδηλωτών και την αποκατάσταση της πλήρους πρόσβασης στο διαδίκτυο.

Από την πλευρά του, ο εκπρόσωπος της Επιτροπής, αρμόδιος για θέματα εξωτερικής πολιτικής, Ανουάρ Ελ Ανούνι, δήλωσε ότι «είμαστε έτοιμοι να προτείνουμε νέες, αυστηρότερες κυρώσεις μετά τη βίαιη καταστολή των διαδηλώσεων», που θα συμπληρώσουν το πλαίσιο των κυρώσεων στο οποίο ήδη έχουν ενταχθεί άτομα και οντότητες τα προηγούμενα χρόνια. Όπως τόνισε, η απόφαση ανήκει στα κράτη- μέλη και απαιτεί ομοφωνία στο Συμβούλιο.

Κατά τη διάρκεια της καθιερωμένης συνέντευξης Τύπου, ο κ. Ελ Ανούνι, ρωτήθηκε και για τις κυρώσεις στα Σώματα Φρουρών της Ισλαμικής Επανάσταση (IRGC), λέγοντας ότι «η ΕΕ έχει ήδη εντάξει το σύνολο του Σώματος στο καθεστώς κυρώσεων για τα όπλα μαζικής καταστροφής. Αυτό συνεπάγεται πάγωμα περιουσιακών στοιχείων και απαγόρευση παροχής οικονομικών πόρων. Επιπλέον, έχουν ενταχθεί άτομα και οντότητες του IRGC για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, για το πυρηνικό και βαλλιστικό πρόγραμμα του Ιράν και για τη στήριξη της ρωσικής επίθεσης κατά της Ουκρανίας».

Τέλος, σε ό,τι αφορά την πιθανή ένταξη στη λίστα τρομοκρατικών οργανώσεων της ΕΕ, οι συζητήσεις μεταξύ των κρατών-μελών βρίσκονται σε εξέλιξη, όπως τόνισε και ξεκαθάρισε ότι «κάθε τέτοια απόφαση απαιτεί ομοφωνία».