Αθήνα καλεί Μόσχα με αγάπη – Το ταξίδι του κ.Τσίπρα

«Από την Αθήνα στη Μόσχα με αγάπη» θα μπορούσε να είναι ο τίτλος της επίσκεψης που πραγματοποιεί ο Αλέξης Τσίπρας στη Μόσχα την προσεχή Τετάρτη. Η ελληνική κυβέρνηση είναι αποφασισμένη να προχωρήσει σε άμεση σύσφιγξη των σχέσεων με τη Ρωσία σε όλα τα επίπεδα, στο πλαίσιο της πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής που έχει διακηρύξει, αλλά εντός των συμβατικών της υποχρεώσεων σε ΕΕ και ΝΑΤΟ. Φέρεται δε να αναμένει μια κίνηση συμβολική της επανεκκίνησης των ελληνορωσικών σχέσεων, με την έμφαση να δίνεται τις τελευταίες ημέρες σε μια πιθανή πολιτική συμφωνία για συμμετοχή της Ελλάδας στο νέο ενεργειακό project της Ρωσίας: τον αγωγό Turkish Stream.

Η πρωθυπουργική επίσκεψη ολοκληρώνει έναν κύκλο επισκέψεων κυβερνητικών αξιωματούχων στη Μόσχα. Εχουν προηγηθεί ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Κοτζιάς, ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Αμυνας Κώστας Ησυχος και ο υπουργός Παραγωγικής Ανασυγκρότησης Παναγιώτης Λαφαζάνης.

Ο κ. Τσίπρας, που θα επισκεφθεί τη Μόσχα και στις 9 Μαΐου, θα συνοδεύεται στη Ρωσία από τον Νίκο Παππά, τη Νάντια Βαλαβάνη και τον κυβερνητικό εκπρόσωπο Γαβριήλ Σακελλαρίδη. Πέραν της συνάντησής του με τον ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, ο κ. Τσίπρας θα συναντηθεί με τον ρώσο ομόλογό του Ντμίτρι Μεντβέντεφ και με τον Πατριάρχη Ρωσίας κ. Κύριλλο. Αν και η κυβέρνηση εμφανίζεται να δίνει πανηγυρικό τόνο στο «reset» των διμερών σχέσεων ιδιαίτερα στον ενεργειακό τομέα, οι κινήσεις της έχουν προκαλέσει ανησυχία σε διάφορους δυτικούς κύκλους. Τα περί «Σχεδίων Β» για χρηματοδότηση από τη Ρωσία αν οι διαπραγματεύσεις με τους πιστωτές μας δεν ευδοκιμήσουν μπορεί να έχουν επισήμως διαψευστεί και από το Κρεμλίνο, αλλά το γεγονός ότι αρχικώς προήλθαν από τον μικρότερο κυβερνητικό εταίρο δεν σβήνεται μονομιάς.

Ενας αγωγός μάς ενώνει

Κυβερνητικές πηγές σημείωναν ότι «η χρηματοδοτική βοήθεια δεν είναι προτεραιότητα», ενώ δεν πρέπει να αγνοούνται οι επιπλοκές που θα δημιουργούνταν λόγω του πλέγματος των διεθνών κυρώσεων εναντίον της Μόσχας. Η προειδοποίηση της εκπροσώπου της Κομισιόν την περασμένη Τετάρτη ότι «η Ρωσία δεν αποτελεί εναλλακτική για την Ελλάδα» μόνο απαρατήρητη δεν πέρασε…

Η επιλογή Τσίπρα έχει αρκετά από τα στοιχεία της προσέγγισης που είχε επιχειρήσει προς τη Μόσχα ο πρώην πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής. Τότε, όπως και τώρα, το «μεγάλο παιχνίδι» περιστρεφόταν γύρω από την κατασκευή ενός αγωγού φυσικού αερίου. Το 2008 ήταν ο South Stream. Σήμερα είναι ο Turkish Stream, που η Μόσχα προορίζει για αντικατάσταση του… South Stream.

Το ζήτημα του Turkish Stream συζητήθηκε εκτενώς κατά την πρόσφατη επίσκεψη του κ. Λαφαζάνη, ο οποίος συναντήθηκε τόσο με τον ισχυρό άνδρα της Gazprom Αλεξέι Μίλερ όσο και με τον ομόλογό του Αλεξάντρ Νόβακ. Ο κ. Λαφαζάνης μίλησε για «ένα νέο μεγάλο και ελπιδοφόρο κεφάλαιο» στις ενεργειακές σχέσεις των δύο χωρών και ετάχθη αναφανδόν υπέρ της συμμετοχής της Ελλάδας στον «Turkish Stream».

Ο νέος αγωγός έχει σκοπό να υποκαταστήσει την εξάρτηση των ρωσικών εξαγωγών αερίου από την Ουκρανία μετά το 2019. Η πορεία που παρουσιάζεται ως προτιμητέα προς την Κεντρική Ευρώπη μέσω Σκοπίων, Σερβίας και Ουγγαρίας, με την Ελλάδα να παίζει τον ρόλο που είχε η Βουλγαρία στον South Stream – κάτι που ίσως εγκυμονεί κινδύνους. Η ιδέα των Ρώσων είναι ότι η κατασκευή του μπορεί να γίνει με μία κοινοπραξία στην οποία θα συμμετάσχει και η ΔΕΠΑ, ενώ θα υπάρξει και το δέλεαρ των μειωμένων τιμών.

Στις αρχές Δεκεμβρίου η Gazprom και η τουρκική Botas υπέγραψαν Μνημόνιο Κατανόησης στο οποίο συμφώνησαν επί των γενικών αρχών της κατασκευής του αγωγού που θα καταλήγει στην Ανατολική Θράκη. Επίσης η Αγκυρα έχει ήδη κερδίσει μείωση της τιμής του αερίου κατά 10,25%. Θα απαιτηθούν όμως νέες περιβαλλοντικές μελέτες, νέος σχεδιασμός της υποθαλάσσιας πορείας και, με δεδομένο ότι οι Τούρκοι θα ζητήσουν κι άλλη έκπτωση στην τιμή προμήθειας (ή και αύξηση των ποσοτήτων που λαμβάνουν), οι διαπραγματεύσεις μπορεί να αποδειχθούν μακρές. Δεν πρέπει επίσης να λησμονείται ότι οι ΗΠΑ και η ΕΕ θα πιέσουν ασφυκτικά την Αγκυρα.

Οι έρευνες στα 20 οικόπεδα

Η Αθήνα εκτιμά επίσης ότι τόσο η Gazprom όσο ενδεχομένως και άλλες ρωσικές εταιρείες θα δηλώσουν «παρών» στον διαγωνισμό για τα 20 υπεράκτια οικόπεδα στο Ιόνιο και νοτίως της Κρήτης. Στελέχη της Gazprom αλλά και της Rosgeo έχουν έλθει στην ελληνική πρωτεύουσα μετά τις εκλογές. Η Rosgeo φαίνεται να έχει προσφέρει υψηλή τεχνογνωσία για τρισδιάστατες σεισμικές έρευνες. Παράλληλα οι Ρώσοι επιδεικνύουν έντονο ενδιαφέρον για πλωτή δεξαμενή επαναεριοποίησης στη θαλάσσια περιοχή της Αλεξανδρούπολης.

Γεωπολιτικές ανησυχίες

Η Αθήνα θέλει, όπως είπε ο κ. Τσίπρας στη συνέντευξή του στο «Itar Tass», να διαδραματίσει ρόλο γέφυρας μεταξύ Δυτικών και Ρώσων. Ωστόσο, ο Πρωθυπουργός θα αποφύγει, σύμφωνα με πληροφορίες, να προκαλέσει, με δηλώσεις του στη Μόσχα, τους Ευρωπαίους.

Η Ελλάδα θεωρεί ότι οι κυρώσεις εναντίον της Ρωσίας είναι αντιπαραγωγικές και έχει καταστήσει σαφές ότι δεν θα συναινέσει στην επιβολή νέων. Κυβερνητικές πηγές σημειώνουν ότι εντός της ΕΕ υπάρχουν διαφοροποιήσεις και επισημαίνουν τη μετάβαση τόσο του κυπρίου προέδρου Νίκου Αναστασιάδη όσο και του ιταλού πρωθυπουργού Ματέο Ρέντσι στη Μόσχα.

Σε μια περίοδο πάντως που οι σχέσεις Δύσης – Ρωσίας βρίσκονται στο ναδίρ, βιαστικές κινήσεις αυξάνουν την ανησυχία στην Ουάσιγκτον και στο Βερολίνο. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η ένταση με την οποία η κυβέρνηση αναφέρεται στη θέλησή της να συνδράμει ώστε το ρωσικό αέριο να φθάσει στην Ευρώπη θα μπορούσε να της δημιουργήσει προβλήματα στις σχέσεις με τη Δύση. Η αμερικανίδα βοηθός υπουργός Εξωτερικών για ενεργειακά θέματα Ρόμπιν Ντάνιγκαν αλλά και η βοηθός υπουργός Εξωτερικών για θέματα Ευρώπης Βικτόρια Νούλαντ έθεσαν το ζήτημα στις πρόσφατες επισκέψεις τους στην Αθήνα.

Παράλληλα η σκληρή ρητορική εναντίον της Ενεργειακής Ενωσης που προωθεί η Κομισιόν θα μπορούσε να λειτουργήσει ως μπούμερανγκ. Η ατμόσφαιρα στις Βρυξέλλες είναι φορτισμένη έναντι της Μόσχας. Η Επιτροπή σχεδιάζει να ξεκινήσει σύντομα δικαστική διαδικασία εναντίον της Gazprom.