11η Διεθνής Εκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης: Η τέχνη φέρνει κοντά Ελλάδα και Ισραήλ

«Κάθε φορά που έρχομαι στην Ελλάδα νιώθω σαν στο σπίτι μου». Καθόμαστε με τον Εγιάλ Μέγκεντ σε ένα από τα υπαίθρια καφενεία γύρω από τα περίπτερα της 11ης Διεθνούς Εκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης (ΔΕΒΘ).

«Κάθε φορά που έρχομαι στην Ελλάδα νιώθω σαν στο σπίτι μου». Καθόμαστε με τον Εγιάλ Μέγκεντ σε ένα από τα υπαίθρια καφενεία γύρω από τα περίπτερα της 11ης Διεθνούς Εκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης (ΔΕΒΘ). Ο βραβευμένος ισραηλινός μυθιστοριογράφος, ποιητής και αρθρογράφος της εφημερίδας «Χουριέτ» επισκέπτεται τα ελληνικά νησιά, κυρίως την Κρήτη, δύο φορές τον χρόνο. Στο μυθιστόρημα που γράφει αυτόν τον καιρό η πρωταγωνίστρια της αφήγησής του έρχεται στην Ελλάδα για να πάρει μια απόσταση από τα πράγματα στο Ισραήλ και να αναστοχαστεί τη ζωή της. Παρ’ όλα αυτά, βιβλία του δεν έχουν μεταφραστεί στα ελληνικά. Η σύζυγός του Τσερουγιά Σαλέβ, που προσπαθεί να κατανοήσει τον κόσμο και τις σχέσεις από την πλευρά της γυναίκας, έχει καλύτερη τύχη. Τρία μυθιστορήματά της κυκλοφορούν στα ελληνικά, με πιο πρόσφατο την Τιμή της αγάπης (Πατάκης).
Το Ισραήλ, τιμώμενη χώρα στην 11η ΔΕΒΘ, δεν έφερε τα βαριά όπλα του λογοτεχνικού οπλοστασίου του. Ελειπαν ο Αμος Οζ, ο Αβραάμ Γεοσούα και ο Νταβίντ Γκρόσμαν. Ηρθαν όμως η Φάνια Οζ-Ζαλτσμπέργκερ, κόρη του Αμος, ιστορικός και συγγραφέας, για να μιλήσει για το σπουδαίο βιβλίο που έγραψε με τον πατέρα της (Οι Εβραίοι και οι λέξεις, Καστανιώτης), και βέβαια ο 47χρονος διηγηματογράφος Εντγκαρ Κέρετ, που θεωρείται ο πιο ταλαντούχος συγγραφέας της γενιάς του.
Τους συγγραφείς συνοδεύουν μια ομάδα καλλιτεχνών αλλά και διανοούμενοι και επιχειρηματίες. «Θέλαμε, εκτός από το βιβλίο, να παρουσιάσουμε μια συνολική εικόνα του ισραηλινού πολιτισμού» εξηγεί ο πρέσβης του Ισραήλ στην Ελλάδα Αριε Μέκελ. Γνωρίσαμε λοιπόν τον 33χρονο αρχιτέκτονα και εικαστικό καλλιτέχνη Ρεμ Εγιάλ, που φτιάχνει καναπέδες, φωτιστικά και έργα τέχνης από ανακυκλώσιμα υλικά. Τον λάτρεψαν οι φοιτητές της Αρχιτεκτονικής Σχολής που παρακολούθησαν τη διάλεξή του.
Ο Ρόνι Ορεν έχει σχεδόν τα διπλά χρόνια του Εγιάλ, αλλά ούτε που το διανοείσαι όταν βλέπεις τις αστείες φιγούρες του από πλαστελίνη. Τα πολύχρωμα ζώα του από πλαστελίνη έχουν πρωταγωνιστήσει σε εκατοντάδες ταινίες κινουμένων σχεδίων και βιβλίων, ένα από αυτά και στα ελληνικά (Τα μυστικά της πλαστελίνης, Κατώφλι, 2007).
Ο λόγος για συστατικά στοιχεία της εβραϊκής ταυτότητας, τον διασπορικό εβραϊσμό, τον αντισημιτισμό και το Ολοκαύτωμα, δεν έλειψε από τη ΔΕΒΘ. O ειδικότερος άνθρωπος στον κόσμο στα θέματα αυτά, η Ντίνα Ποράτ, επικεφαλής ιστορικός του Μουσείου και Ινστιτούτου του Ισραήλ για τη διαιώνιση της μνήμης των θυμάτων του Ολοκαυτώματος, μοιράζεται την εμπεριστατωμένη βαθιά γνώση της σε δημόσιες συζητήσεις. Το Ισραήλ όμως δεν ήρθε στην 11η ΔΕΒΘ για να μιλήσει μόνο για το Ολοκαύτωμα ούτε για να ενισχύσει τους δεδομένους δεσμούς του με την εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης, την οποία επισκέφθηκαν πέρυσι 45.000 Ισραηλινοί. «Θέλουμε να δημιουργήσουμε έναν δίαυλο επικοινωνίας και με τους Ελληνες έξω από την εβραϊκή κοινότητα» λέει ο πρέσβης Αριε Μέκελ.
Η σύνδεση της παραδοσιακής εικόνας του εβραϊσμού με το ανήσυχο και νευρικό πρόσωπο του σύγχρονου Ισραήλ ενσαρκώνεται χειροπιαστά στη φυσιογνωμία του Γκιλ Χοβάβ. Απόγονος παλιάς λόγιας εβραϊκής οικογένειας, τηλεαστέρας, γκέι και πατέρας μιας δεκάχρονης κόρης που τη μεγαλώνει με τον σύντροφό του, είναι ο δισεγγονός του γλωσσολόγου Ελίζερ Μπεν Γεχούντα, που στα τέλη του 19ου αιώνα αναβίωσε την επί 17 αιώνες μη ομιλουμένη εβραϊκή της Βίβλου δημιουργώντας τη σύγχρονη εβραϊκή που έγινε η επίσημη γλώσσα του ισραηλινού κράτους. Ο Χόβαβ, δημοσιογράφος, γευσιγνώστης με εξαιρετικά δημοφιλή εκπομπή στην τηλεόραση, έχει αναβιώσει την παραδοσιακή ισραηλινή κουζίνα και την έχει παντρέψει με γεύσεις της Ανατολής και της Δύσης, των οποίων δείγματα θα δώσει το βράδυ της Κυριακής.

«Για το βιβλίο το ενδιαφέρον είναι μεγάλο και από τις δύο πλευρές»
λέει η βραβευμένη μεταφράστρια Μάγκυ Κοέν. «Στην Ελλάδα αυτό το ενδιαφέρον έχει καταγραφεί, έχουμε πολλές μεταφράσεις». Αναφέρει ονόματα από την πρόσφατη μεταφρασμένη παραγωγή: Μπάτια Γκουρ, Γιαΐρ Λαπίντ – ο αστυνομικός συγγραφέας και «αγανακτισμένος» πολιτικός -, Ρίνα Ουζιέλ-Μπλούμενταλ, Ααρον Απελφελντ, Αλόν Χίλου, Γκίλαντ Ατζμον, Γιαέλ Γκιλαντί, Αλόνα Κίμχι, συν οι Οζ, Γκρόσμαν, Γεοσούα κ.ά. Η αντίστροφη διαδρομή έχει λιγότερα δείγματα να επιδείξει, ίσως επειδή δεν υπάρχουν πολλοί μεταφραστές από τα ελληνικά.
«Μεταφράζονται και διαβάζονται πολλοί σύγχρονοι έλληνες συγγραφείς στο Ισραήλ» μου λέει με πειθώ ο δημοσιογράφος Γιαρόν Ενός, «η Λένα Διβάνη, ο Χρήστος Χωμενίδης, ο Απόστολος Δοξιάδης, η Ρέα Γαλανάκη, ο Γιώργης Γιατρομανωλάκης, ο Πέτρος Μάρκαρης, ο Κώστας Μουρσελάς, ο Μάκης Τσίτας, ο Ευγένιος Τριβιζάς. Το σημαντικό είναι ότι οι μεταφράσεις γίνονται πλέον από το πρωτότυπο και όχι από ενδιάμεση γλώσσα – και ξαναμεταφράζονται από τα ελληνικά ο Καζαντζάκης και ο Ομηρος».
Μουσική

Προνομιακός χώρος συνάντησης Ελλήνων και Ισραηλινών είναι όμως η μουσική. Ο σαξοφωνίστας Αμίρ Γβίρτσμαν ενθουσίασε το ελληνικό κοινό, όπως η Γλυκερία, ο Νταλάρας και η Χάρις Αλεξίου τους Ισραηλινούς. Η Μαρία Φαραντούρη και ο Γιώργος Νταλάρας θα εμφανιστούν για δύο βραδιές στο Τελ Αβίβ με τη Φιλαρμονική Ορχήστρα του Ισραήλ στα τέλη Μαΐου. «Τα 5.000 εισιτήρια έχουν εξαντληθεί» λέει ο Ενός. «Επτακόσια ελληνικά τραγούδια του Θεοδωράκη, του Χατζιδάκι, του Τσιτσάνη, του Βαμβακάρη τραγουδούνται στο Ισραήλ και 900 τραγούδια ισραηλινών συνθετών στην Ελλάδα».

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Πολιτισμός
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk