Λόρενς Γιόλες: Κάντε το όπως οι Ιταλοί

Οκτώβριος 2013. Δύο ναυάγια μέσα σε λιγότερο από μία εβδομάδα έχουν ως αποτέλεσμα περισσότερους από 600 νεκρούς στη Λαμπεντούζα,

Οκτώβριος 2013. Δύο ναυάγια μέσα σε λιγότερο από μία εβδομάδα έχουν ως αποτέλεσμα περισσότερους από 600 νεκρούς στη Λαμπεντούζα, το νοτιότερο νησί της Ιταλίας και το κοντινότερο στα αφρικανικά παράλια. Μέχρι σήμερα ακόμη ξεβράζονται πτώματα. Υστερα από εκείνες τις απανωτές τραγωδίες, η Ιταλία άλλαξε τελείως τη μεταναστευτική της πολιτική. Κυριολεκτικά από τη μια μέρα στην άλλη.
Η επιχείρηση «Mare Nostrum» που εφαρμόζει από τον περασμένο Οκτώβριο η ιταλική κυβέρνηση έχει δύο σκέλη, εξίσου σημαντικά: ασφάλεια των συνόρων και διάσωση. Πρόκειται για μια επιχείρηση του Πολεμικού Ναυτικού και όχι της Ακτοφυλακής. Συμμετέχουν αμφίβια σκάφη, μη επανδρωμένα αεροσκάφη, ελικόπτερα εξοπλισμένα με υπέρυθρη τεχνολογία και έξι πολεμικά πλοία με πλήρωμα από 80 ως 250 άτομα.
Χάρη στη «Mare Nostrum», από τα αχανή θαλάσσια σύνορα της Ιταλίας δεν περνάει πλέον ούτε κουνούπι. Μόλις εντοπιστεί ένα πλεούμενο που μεταφέρει μετανάστες, τα πολεμικά πλοία το πλευρίζουν και, αν είναι αξιόπλοο, το συνοδεύουν ως το κοντινότερο λιμάνι, είτε αυτό είναι ιταλικό είτε όχι.
Τα άθλια κέντρα «φιλοξενίας» στη Λαμπεντούζα έκλεισαν καθώς οι μετανάστες μεταφέρονται πλέον στην ηπειρωτική χώρα με τα μεγαλύτερα πλοία που περιπολούν τις θάλασσες. Το αποτέλεσμα; Οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους: από τον Οκτώβριο του 2013 έως τον Απρίλιο του 2014 το ιταλικό Ναυτικό διέσωσε περισσότερα από 24.000 άτομα. Νεκροί και ναυάγια; Μηδέν.
Οι Ιταλοί – που δέχονται τον μεγαλύτερο αριθμό παράτυπων μεταναστών στην Ευρώπη – έστησαν τελείως μόνοι τους τη «Mare Nostrum» και αφού απέδειξαν ότι είναι επιτυχημένη, τη θέτουν σήμερα σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Παράλληλα ζητούν να μεταφερθεί στην Ιταλία η έδρα της Frontex, της ευρωπαϊκής υπηρεσίας φύλαξης των συνόρων.
Οπως είναι φυσικό, μια τέτοια επιχείρηση που εξάλειψε με μια κίνηση τους νεκρούς μετανάστες στην ιταλική Μεσόγειο έχει την υποστήριξη των ανθρωπιστικών οργανώσεων. Ο κ. Λόρενς Γιόλες, υπεύθυνος της Υπατης Αρμοστίας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες για τη Νότια Ευρώπη (Ιταλία, Ελλάδα, Ισπανία, Μάλτα, Πορτογαλία και Αλβανία), που επισκέφθηκε την Αθήνα την περασμένη εβδομάδα (από την έδρα του στη Ρώμη), μόνο καλά λόγια έχει για τη «Mare Nostrum» και προτείνει στην Ελλάδα να την αντιγράψει.

Πώς ξεκίνησε η επιχείρηση «Mare Nostrum»;

«Μετά τις τραγωδίες στη Λαμπεντούζα ξεσηκώθηκε τεράστια διεθνής κατακραυγή. Την ώρα που πολλές χώρες συζητούσαν τι να κάνουν για να αποφευχθούν τέτοιες τραγωδίες στο μέλλον, η (τότε) κυβέρνηση του Ενρίκο Λέτα έλαβε μια θαρραλέα απόφαση και εντός ελαχίστων ημερών εφάρμοσε μια επιχείρηση που ενίσχυσε τη σωστική ικανότητα στις ιταλικές θάλασσες».
Ποια η διαφορά ανάμεσα στη «Mare Nostrum» και στο προηγούμενο σύστημα;
«Η «Mare Nostrum» είναι μια επιχείρηση του Πολεμικού Ναυτικού, ενώ το προηγούμενο σύστημα βασιζόταν στην Ακτοφυλακή. Στο παρελθόν, υπήρχαν περιπτώσεις όπου μια βάρκα με μετανάστες περιπλανιόταν ακυβέρνητη μία ή και δύο εβδομάδες προτού εντοπιστεί. Σήμερα το Ναυτικό βρίσκεται παντού ανά πάσα στιγμή».
Η «Mare Nostrum» παραμένει αμιγώς ιταλική;
«Οι Ιταλοί είναι υπερήφανοι που την έστησαν τελείως μόνοι τους. Σήμερα όμως επιθυμούν να τη θέσουν σε ευρωπαϊκό πλαίσιο για να επεκταθεί και να λάβει χρηματοδότηση ή άλλου είδους βοήθεια. Το έχουν ήδη συζητήσει διμερώς με ορισμένα κράτη (σ.σ.: μεταξύ των οποίων δεν είναι η Ελλάδα παρότι ενδιαφερόμενη και προεδρεύουσα της ΕΕ) και θα το θέσουν στη συνάντηση των υπουργών Δικαιοσύνης και Εσωτερικών της ΕΕ στις αρχές Ιουνίου».
Η «Mare Nostrum» ξεσηκώνει πολλές αντιδράσεις. Η ιταλική Ακροδεξιά την αποκαλεί «φέριμποτ για λαθρομετανάστες». Η Ελλάδα ελπίζει ότι αν οι μετανάστες κακοπερνάνε, αυτό θα λειτουργήσει αποτρεπτικά για τους επόμενους.
«Ακούγονται επικρίσεις ότι η «Mare Nostrum» προσελκύει περισσότερους μετανάστες και αποτελεί μια «ανοιχτή πόρτα προς την Ευρώπη». Ο μόνος τρόπος όμως για να μειωθούν τα κύματα των μεταναστών που προσπαθούν να περάσουν στην ΕΕ είναι να βελτιωθούν οι συνθήκες στις χώρες τράνζιτ. Μια τέτοια χώρα είναι η Λιβύη, όπου η κατάσταση των ανθρώπων από τρίτες χώρες που καταφεύγουν εκεί (σ.σ.: επιθυμώντας να περάσουν διά θαλάσσης στην Ευρώπη) είναι πραγματικά φριχτή. Επίσης, περισσότερα από δύο εκατομμύρια Σύροι βρίσκονται στις γειτονικές χώρες – Τουρκία, Ιορδανία, Λίβανο, Ιράκ και Αίγυπτο – και ο αριθμός τους αυξάνεται συνεχώς. Υστερα από τρία χρόνια εμφυλίου οι άνθρωποι αυτοί αρχίζουν να χάνουν την ελπίδα ότι θα επιστρέψουν στη Συρία και αναζητούν τρόπους να περάσουν στην Ευρώπη».
Η «Mare Nostrum» επικρίνεται επίσης για στρατιωτικοποίηση της Μεσογείου.
«Μα είναι μια στρατιωτική επιχείρηση με την έννοια ότι τη φέρνουν εις πέρας στρατιωτικοί. Ολοι θα προτιμούσαμε θεωρητικά να μη χρειάζεται ο στρατός για τις επιχειρήσεις διάσωσης, αλλά προς το παρόν δεν βλέπω κανένα κακό».
Είναι μια πολύ ακριβή επιχείρηση: κοστίζει 300.000 ευρώ την ημέρα, ήτοι 9 εκατ. ευρώ τον μήνα.
«Από τα σκοτεινά χρόνια του 2008-9, όταν η Ιταλία επικρινόταν διεθνώς για τις παράνομες επαναπροωθήσεις μεταναστών, ως τα ναυάγια στη Λαμπεντούζα, όλα αντανακλώνταν στη διεθνή εικόνα της χώρας. Αυτό που πρέπει να γίνει πλέον είναι η ΕΕ να αρχίσει να εξετάζει την τοποθέτηση της «Mare Nostrum» σε ευρωπαϊκό πλαίσιο καθώς και πώς θα προσεγγίσει όλες τις πλευρές του ζητήματος».
Στην Ελλάδα πώς είδατε την κατάσταση;
«Υπάρχει μόνο ένα Κέντρο Πρώτης Υποδοχής Μεταναστών, ενώ θα έπρεπε να υπήρχαν τουλάχιστον πέντε για να καλυφθούν οι ανάγκες. Θυμάμαι το 2010, όταν πρωθυπουργός ήταν ο Γιώργος Παπανδρέου και τον επισκεφθήκαμε μαζί με τον ύπατο αρμοστή για τους πρόσφυγες, μας είχε υποσχεθεί ότι θα βελτίωνε το σύστημα χορήγησης ασύλου που ήταν πραγματικά πολύ δυσλειτουργικό. Σήμερα έχουν γίνει βήματα. Το επόμενο είναι να βεβαιωθούμε ότι θα συνεχιστούν».
Πολλοί έλληνες λιμενικοί ισχυρίζονται ότι «οι μετανάστες πετούν ακόμη και τα παιδιά τους στη θάλασσα για να μας αναγκάσουν να πραγματοποιήσουμε επιχείρηση διάσωσης και να τους φέρουμε στην Ελλάδα».
«Πιστεύετε ότι ένας γονιός θα έριχνε το παιδί του στη θάλασσα; Αυτά έλεγαν και οι ιταλοί λιμενικοί στο παρελθόν, αλλά σήμερα έχουν αλλάξει άρδην».
Στην Ελλάδα επισήμως τονίζουμε πόσοι μετανάστες έχουν σωθεί στις ελληνικές θάλασσες αλλά κατ’ ιδίαν μιλάμε για τις επιχειρήσεις διάσωσης σαν να είναι αναγκαίο κακό ενώ οι συλλήψεις θα άρμοζαν περισσότερο. Πώς αλλάζει αυτή η νοοτροπία;
«Αλλάζει μέσω της εκπαίδευσης, του διαλόγου και του παραδείγματος άλλων χωρών. Πρόκειται για ανθρώπους των οποίων η κύρια ευθύνη είναι να φυλάνε σύνορα, άρα έχουν ένα πλαίσιο ασφαλείας. Αυτό βεβαίως θα συνεχίσει να υπάρχει αλλά πρέπει να προστεθεί και το ανθρωπιστικό πλαίσιο».

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Κοινωνία
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk